پاکستاني رسنیو راپور ورکړی، چې د پنجاب ایالت په سرګودې سیمه کې د د دوړو او ککړې هوا له امله یو ټرک موټر تشې ویالې ته لوېدلی، چې له امله یې ۱۴ کسان مړه شوي او څو نور ټپیان دي. د معلوماتو لهمخې، د پېښې پر مهال ۲۳ کسان په ټرک کې سپاره وو.
عیني شاهدانو ویلي، موټر چلوونکي پر سړک د سختو دوړو او لړې له امله لاره نه لیدله او موټر یې له کنټروله وتلی و او بیا یوې ویالې ته لوېدلی.
د ژغورونکو ځواکونو د راپور پر بنسټ، ۷ کسان د ټرک لاندې بند پاتې شوي او د پېښې په ځای کې یې ساه ورکړې ده. د ژغورنې ډلې د قربانیانو جسدونه او همدارنګه سخت ټپیان د «ټياېچکیو» روغتون ته ولېږدول، خو هلته د درملنې پر مهال نور ۷ کسان هم مړه شول.
ویل کېږي، چې د دې پېښې ښکار شوي کسان د یوې جنازې په مراسمو کې د ګډون لپاره په سفر روان وو.
د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف ویلي، افغان طالبان د پاکستاني طالبانو تحریک «ټيټيپي» سره نږدې اړیکې لري او دې ډلې ته بېلابېلې اسانتیاوې برابروي. هغه ټینګار کړی، چې که څه هم طالبان دا تورونه ردوي، خو اسلاماباد په دې اړه کافي شواهد او اسناد په لاس کې لري.
د پاکستان لومړي وزیر له دیني عالمانو سره په اسلاماباد کې د یوې ناستې پر مهال زیاته کړې، چې هېواد یې د ترهګرۍ پر ضد په جګړه کې سترې قربانۍ ورکړې دي او له نړۍوالې ټولنې یې غوښتي، چې د ترهګرۍ پر وړاندې د مبارزې په لړ کې د پاکستان قربانۍ په رسمیت وپېژني.
هغه وویل: «د ترهګرۍ په دې جګړه کې ۱۰۰زره بېګناه پاکستانیان ووژل شول. ښځې، ماشومان، سوداګر، ډاکټران او انجینران وژل شوي چې ټول عام خلک وو».
د نوموړي په وینا، پاکستان به د خپلو خلکو د امنیت د خوندي کولو لپاره د ترهګرۍ پر ضد هڅو ته دوام ورکړي او تمه لري، چې نړۍواله ټولنه د دې ګواښ پر وړاندې جدي او همغږی دریځ خپل کړي.
شهباز شریف خپله وینا کې ټینګار کړی، چې افغان طالبان «ټيټيپي» ته امکانات برابروي او د پاکستان پوځیان په دې جګړه کې وژل شوي دي.
د شریف په خبره، پاکستاني طالبان او پر کابل واکمن سره یو لاس شوي دي. دا لومړی ځل نه دی، چې د پاکستان لومړی وزیر دغه ډول تورونه لګوي، بلکې تر دې وړاندې یې هم ویلي چې «ټيټيپي» د افغانستان په خاوره کې ښکاره پناه ځایونه لري او له هماغه ځایه د دوی په هېواد کې وسلهوال بریدونه پلانوي.
نږدې درې میاشتې وړاندې د ډیورنډ پر کرښه د افغان طالبانو او پاکستاني پوځیانو ترمنځ درنې نښتې وشوې او لوی لامل یې د «ټيټيپي» پر سر د دواړو لوریو ناندرۍ وې. تر دې جګړو وروسته د دواړو لوریو ترمنځ پر ډیورنډ کرښه د سوداګرۍ پرمخ ټولې دروازې سره وتړل شوې او د قطر تر څنګ د ترکیې په منځګړتوب یې اوربند هم وشو. که څه هم په سعودي عربستان، ترکیې او قطر کې د طالبانو او پاکستان ترمنځ د «ټيټيپي» په ګډون د نورو اختلافاتو د حل لپاره مذاکرات وشول؛خو پایله یې ورنه کړه او ټول پړاوونه بې نتیجې پای ته ورسېدل.
د پاکستان پوځ رسنیو څانګې (ایاېسپيار) خبر ورکړی، چې د دوی ځواکونو د بلوچستان ایالت په خاران سیمه کې ۱۲تنه وسلهوال وژلي دي. د راپور لهمخې، دا وسلهوال یې هغه مهال وژلي چې په سیمه کې یې پر بانکونو برید کړی و او پیسې یې لوټلې.
ایاېسپيار ويلي، دغو وسلهوالو د خار د پولیسو پر یو مرکز او دوو بانکونو دغه بریدونه کړي وو او څه باندې درې میلیونه کلدارې یې هم لوټ کړي دي. خبرپاڼه کې زیاته شوې، چې د دوی ځواکونو پر وخت سیمه کې اقدام وکړ او دغه برید یې په شاه تنبولی دی.
د بيان لهمخې، په دغو تصفیوي عملیاتو کې ۱۲وسلهوال وژل شوي او نورو تېښته کړې؛ خو لا هم پوځي عملیات دوام لري. پاکستانی پوځ وایي، دغه وژل شويو وسلهوالو د هند ملاتړ درلود او په سیمه کې یې تر دې دمخه هم ترهګریز فعالیتونه ترسره کړي دي.
که څه هم د پوځ په اعلامیه کې د کومې ډلې یادونه نه ده شوې؛ خو په بلوچستان کې د بلوڅ بېلتونپالو وسلهوال فعال دي او وخت ناوخت د پاکستاني ادارو تر څنګ پر امنیتي مرکزونو هم بریدونه کوي.
د پاکستان لومړی وزیر شهباز شریف یو ځل بیا د افغان طالبانو او تحریک طالبان پاکستان ترمنځ د "همغږۍ او ایتلاف" په اړه اندېښنه څرګنده کړې ده. هغه ویلي، چې د افغان طالبانو له لارې د پاکستاني طالبانو ملاتړ کېږي.
د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف نن د جمعې په ورځ په اسلام اباد کې د دغه هېواد د دیني علماوو سره په یوه غونډه کې وویل، چې په هیواد کې د "ترهګرۍ زوړ زخم" بیا پرانیستل شوی او د پاکستان دښمنان د افغان طالبانو له لارې د ټي ټي پي سره مرسته کوي.
د پاکستان د لومړي وزیر په وینا، د افغان طالبانو غړي په مستقیمو خبرو اترو کې د ټي ټي پي سره هر ډول اړیکه ردوي خو اسلام اباد قوي او مستند شواهد لري چې د "پاکستان دښمنانو" لخوا د افغان خاورې له لارې دې ډلې ته مختلفې سرچینې او اسانتیاوې برابریږي.
شهباز شریف د تحریک طالبان پاکستان او افغان طالبانو ترمنځ اتحاد د اوسني وضعیت د اندېښنې وړ وباله او ټینګار یې وکړ چې د پاکستان حکومت به دا ځل د وسله والو سره مقابله وکړي ځکه چې دوی په ۲۰۱۸ کې مات کړي وو.
هغه د پاکستاني وسله والو ځواکونو رول ته هم اشاره وکړه او ویې ویل چې د هیواد پوځ ځان د یو لوی سیمه ییز ځواک په توګه رامینځته کړی او تیر کال یې هند ته تاریخي درس ورکړی دی.
د خپلې وینا په یوه بله برخه کې د پاکستان لومړي وزیر په دوامداره توګه د هیواد د امنیتي ننګونو سره د مقابلې لپاره د داخلي یووالي او پیوستون اړتیا باندې ټینګار وکړ.
په همدې حال کې افغان طالبانو په دوامداره توګه د تحریک طالبان پاکستان سره هر ډول همکاري رد کړې ده.
د طالبانو او پاکستان ترمنځ د نښتو او د دوحې، استانبول او سعودي عربستان په منځګړیتوب د څو پړاوونو خبرو اترو له ناکامۍ وروسته طالبانو د دغو هېوادونو تر فشار لاندې په کابل کې د دیني عالمانو په یوه غونډه کې اعلان وکړ، چې د افغانستان خاوره به هېڅ هېواد پرضد نه کارول کېږي او نه هم د اسلام له پلوه له افغانستان څخه بهر د جګړې جواز شته.
د طالبانو ویاندانو دا هم ویلي و. چې دوی هغه خلک چې دوی یې د "وزیرستان کډوال" په نوم یادوي کرښې ته له نږدو سیمو څخه د افغانستان نورو برخو ته لیږدولي دي.
طالبانو په افغانستان کې د ټي ټي پي منظم شتون رد کړی.
پاکستاني چارواکو په وار وار ویلي چې دا اقدامات کافي ندي او له افغان طالبانو یې غوښتي چې د پاکستان پر وړاندې د وسله والو بریدونو د مخنیوي لپاره مشخصې او لیکلي ژمنې وړاندې کړي.
د پاکستان «ډان» ورځپاڼې راپور ورکړی، د ایران له لارې افغانستان، مرکزي اسيا او نورو بازارونو ته د کچالو د صادراتو پرېکړه د لوړو ټرانسپورټي لګښتونو، لوژستېکي ستونزو او پر ايران د امريکا د ۲۵سلنه تعرفو له امله د بزګرانو او سوداګرو لپاره د پام وړ ګټه نهشي رسولای.
راپور زیاتوي، چې د یادې ستونزې اصلي لامل د کچالو زيات توليد او هممهاله د افغانستان له لارې د صادراتو بندېدل دي. راپور ټینګار کوي، چې افغانستان د پاکستان د کچالو تر ټولو لوی صادراتي بازار و او د لارو تړل کېدو نه يوازې دغه صادرات درولي؛ بلکې له مرکزي اسيا سره سوداګري يې هم ټکنۍ کړې ده.
په ۲۰۲۳کال کې پاکستان د ۱۴۰ مېليون ډالرو په ارزښت کچالو صادر کړي و، چې ۴۱ سلنه يې افغانستان ته تللي وو. په ۲۰۲۴کال کې هم د ۱۳۸ مېليون ډالرو صادراتو څخه ۴۲سلنه یې افغانستان ته شوي وو.
د راپور له مخې؛ که څه هم د پاکستان حکومت د امنيتي لاملونو له کبله د لارو تړل کېدل توجيه کوي، خو اقتصادي پايلې يې پر لسګونه زرو کورنيو درنې تمامې شوې دي.
له بل پلوه په ننګرهار کې د تازه مېوو او سبزیو ټولنې مرستیال ستانه ګل شېرزاد وایي، له پاکستان سره د ټولو سوداګریزو لارو تر تړل کېدو وروسته هره ورځ لسګونه ټنه الوګان ازبکستان او تاجکستان ته صادرېږي.
د هغه په وینا؛ د ورځې شاوخوا دوه موټره الوګان ازبکستان او تاجکستان هېوادونو ته صادرېږي. هغه زیاتوي، چې ازبکستان او تاجکستان ته د الوګانو په صادراتو کې د سوداګرو ګټه لوړه شوې ده.
د پاکستان پوځ رسنیو څانګې (ایاېسپيار) خبر ورکړی، چې یو شمېر امریکایي پوځیان دې هېواد ته ورغلي او د جنورۍ له ۸مې راهیسې یې د دوی له پوځ سره په ګډه د «ترهګرۍ پر ضد د مبارزې» په نوم تمرینات پیل کړي. د راپور لهمخې، دا د امریکایي او پاکستاني پوځيانو د ګډې روزنیز لړۍ ۱۳مه دوره ده.
خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه ډول تمریناتي او روزنیزې همکارۍ د دواړو لوریو ترمنځ له ۱۹۹۵کال راهیسې ترسره کېږي او روان تمرینات به د جنورۍ په ۱۶مه نېټه پای ته ورسېږي. د پاکستان پوځ ویلي، د تمریناتو له دغه بهیر نه په اسلاماباد کې د امریکا سفارت شارژدافیرې ناتالي بیکر هم له یو شمېر لوړپوړو ډېپلوماټانو سره په ګډه لیدنه کړې ده. دغه مراسم د پبۍ په نوم د ترهګرۍ ضد اړوند یو مرکز کې ترسره شوي، چې د پاکستان پوځ د راولپنډۍ قول اردو د قوماندان تر څنګ پهکې یو شمېر لوړپوړو امریکایي پوځیانو هم ګډون کړی و.
د خبرپاڼې لهمخې، پاکستاني پوځیانو د امریکا شارژدافیرې او لوړپوړو امریکایي پوځیانو ته د تمریناتو د ساحې، موخو او د ترسره کېدو د څرنګوالي په تړاو معلومات هم ورکړي دي. د پاکستان پوځ ټینګار کړی، چې د دغو ګډو تمریناتو موخه د ترهګرۍ ضد تجربو تبادله، ګډ تمرینونه، د کړنلارو لا پیاوړتیا او د ګډ کاري چاپېریال پراختیا ده.
پاکستاني پوځ له امریکایانو سره دغه ګډ تمرینات د ګډون همکاریو په پیاوتیا کې مهم بللي دي. دغه تمرینات داسې مهال ترسره کېږي، چې اسلاماباد پر کابل له واکمنو طالبانو سره په سخت سیاسي او امنیتي کړکېچ کې ښکېل دی. پاکستان شکایتونه کوي، چې افغان طالبانو په خپله خاوره کې د «ټيټيپي» وسلهوالو ته پناه ځایونه ورکړي او له هماغه ځایه د دوی په هېواد کې وسلهوال بریدونه پلانوي.
پاکستان د یو شمېر هېوادونو په ګډون امریکا ته هم له همدې امله شکایت کړی او ویلي یې دي، چې د افغان طالبانو تر واکمنېدو ورسته د دوی په هېواد کې نا امنۍ پراخې شوې دي. همداراز د پاکستان پوځ مشر عاصم منیر د امریکا له ولسمشر ډونالډ ټرمپ سره هم اړیکې خوږې کړي او په تېر زېږدیز کال کې یې دوه ځله ورسره په واشنګټن کې ګدې ناستې وکړې او د ټرمپ له لوري د منیر ستاینه هم شوې ده.
کارپوهان د پاکستاني پوځ او امریکا ترمنځ نږدېوالی د افغان طالبانو او افغانستان لپاره د خطر زنګ بولي او اندېښنې څرګندوي، چې ښايي په سیمه کې د یو بل کړکېچ کېدو هڅې وشي.
