د کابل اوسېدونکي د مخابراتي شبکو له لوړو بیو او ټیټ کیفیت څخه شکایت کوي

د کابل ښار اوسېدونکي د مخابراتي اړیکو او انټرنېټي خدمتونو له ټیټ کیفیت او لوړو بیو سر ټکوي او وایي چې دا خدمتونه د ګاونډیو هېوادونو په پرتله کمزوري دي.

د کابل ښار اوسېدونکي د مخابراتي اړیکو او انټرنېټي خدمتونو له ټیټ کیفیت او لوړو بیو سر ټکوي او وایي چې دا خدمتونه د ګاونډیو هېوادونو په پرتله کمزوري دي.
د پلازمینې کابل اوسېدونکي وایي، په کابل او ولایتونو کې د مخابراتي شبکو فعالیتونه هغه ډول ندي چې دوی یې په اعلانونو کې یادونه کوي او پیسې یې ترلاسه کوي، د دوی په وینا، هغه انټرنټي کڅوړې چې دوی ته د (۴ جي) په توګه وړاندې کیږي له (۳جي) هم کمزوري دي.
بل پلو د طالبانو د مخابراتو د تنظیم ادارې (اترا) ویلي چې د مخابراتي شبکو مسوولیت دی چې خپلې چوپړتیاوې پیاوړې کړي.
دغه اداره زیاتوي چې د (۳جي) څخه(۴جي) ته د انټرنېټي خدمتونو لوړول د کیفیت په ښه کېدو کې د پام وړ بدلون راوستی دی.
اترا همداراز ویلي چې د کمزورو خدمتونو ستونزه یوازې په ځینو سیمو پورې محدوده ده او لامل یې د نفوس زیاتوالی دی. خو د کابل ښار اوسېدونکي په عمومي ډول ټینګار کوي چې د مخابراتي شبکو خدمتونه لا هم کمزوري او د بیو په تناسب د منلو وړ نه دي.

د جمهوري نظام پر مهال د چارو ادارې مشر فضل محمود فضلي وایي، په دې وروستیو کې یو شمېر افغانان له هغو بهرنیو تاریخلیکونکو سره مرکې کوي چې د افغانضدو او استعماري روایتونو د ترویج سابقه لري، او دا مرکې د علمي نقد پر ځای د افغانانو د سپکاوي د تکرار بڼه لري.
فضلي په خپل ایکس پوسټ کې لیکلي، چې دا ډول مرکې له څېرو لکه «جوناتن لي» او «ټام بارفیلډ» سره ترسره کېږي، هغه کسان چې د ده په وینا، د افغانستان په اړه یې استعماري او تحقیرکوونکي روایتونه وړاندې کړي دي.
نوموړی زیاتوي، مرکه کوونکي نه یوازې د دغو څرګندونو پر وړاندې انتقادي دریځ نه نیسي، بلکې «خاندي او بیا یې په ویاړ سره خپروي».
د فضلي په باور، دا چلند له ملي ګټو سره په ټکر کې دی، خو اساسي پوښتنه دا ده چې ولې ځینې افغانان پخپله د همدې سپکاوي د خپرولو وسیله ګرځي.
هغه ټینګار کوي چې اصلي ستونزه د افراطي شاتګپالو او مليضدو کړیو ترمنځ په پټه همکاري کې ده. د ده په وینا، که څه هم دا دواړه لوري په ظاهره یو د بل مخالف ښکاري، خو په عمل کې یو د بل بشپړوونکي دي او د یو بل له روایتونو تغذیه کوي.
فضل محمود فضلي وايي، مليضدې څېرې تر دې بریده رسېدلې چې هره ورځ د استعماري تاریخلیکونکو لکه «الفنسټون» او «دوپري» له فکري پلویانو سره مرکې کوي، څو دا انګېرنه پیاوړې کړي چې افغانستان د منځنیو پېړیو هېواد دی او د فرهنګي، پوهنیز او تمدني پرمختګ وړتیا نه لري.
نوموړي همدارنګه ویلي، افراطي شاتګپالي او واکمنه ډله بیا په عمل کې د همدې ادعاوو د ریښتیا کېدو زمینه برابروي.
د فضلي په وینا، دا ډلې نه یوازې د ښځو او نجونو ټولنیز رول او زدهکړې بندوي، بلکې د نارینهوو لپاره هم د زدهکړې او آزاد فکر ساحه ورځ تر بلې تنګوي او د ښکلو هنرونو د له منځه وړلو لپاره سیستماتیک ګامونه اخلي.
د دغه پخواني چارواکي په اند، دا وضعیت په ګډه د افغانستان د بدنامولو، شاتګ او له نړیوال تمدن څخه د لا زیاتې انزوا لامل ګرځي.

د پاکستان حکومت د اپوزیسیون نوي مشر محمود خان اڅکزي، په خپل لومړي مطبوعاتي کنفرانس کې وویل چې د پاکستان او افغانستان ترمنځ شته کړکېچ باید د خبرو له لارې، د سیمې د هېوادونو په منځګړیتوب او د ملګرو ملتونو د امنیت شورا په ضمانت، پرته له تاوتریخوالي او جګړې حل شي.
نوموړي وویل، هغه څه چې د پاکستان حکومت یې له افغانستان څخه د ترهګرۍ په نوم یادوي، تر ډېره په خپله پاکستان کې دننه موجود دي. د ده په وینا، د خیبر پښتونخوا په تیرا سیمه کې خلک په زور له خپلو پلرنیو مېنو بېځایه کېږي او په ورځنۍ کچه لسګونه کسان وژل کېږي، چې دا شمېر په کال کې زرګونو ته رسېږي. هغه دا د ترهګرۍ ښکاره بیلګه وبلله.
اڅکزي ټینګار وکړ چې که افغانستان ناارامه وي، نو د سیمې د ټیکاو تمه هم نشي کېدای.
محمود خان اڅکزی پرون په رسمي ډول د پاکستان حکومت د اپوزیسیون د مشر په توګه معرفي شو.

په پکتيا ولایت کې د طالبانو امنیه قوماندانۍ خبر ورکړی چې د ځاځي اريوب ولسوالۍ د عليخېلو په سيمه کې يې د ترورېزم پر ضد مبارزې پر مهال د درنو وسلو لسګونه مرمۍ، ماينونه او چاودېدونکي توکي نيولي، چې د نامعلومو کسانو له لوري ځای پر ځای شوي وو.
د پکتيا امنیه قوماندانۍ ويلي، په نيول شويو وسلو او چاودېدونکو توکو کې د سپکو مرمیو ترڅنګ، ۱۷ فیره هاوان مرمۍ، ۲۳ عدده پرسونل ضد ماينونه، لسګونه کيلو ګرامه باروت او د هاوان سرګولولې شاملې دي.
سرچینې زیاتوي چې دغه مرمۍ او چاودېدونکي توکي د نامعلومو کسانو له لوري مخکې ځای پر ځای شوي وو، خو د طالبانو د امنیتي ځواکونو له خوا کشف او ترلاسه شوي.
طالبانو نه دي ویلي چې ددغه چاودېدونکو توکو په تړاو کې څوک نیولي او کنه.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ (UNHCR) او د کډوالۍ نړیوال سازمان (IOM) په تازه ګډ راپور کې راغلي چې په پاکستان کې د افغانانو د نیولو او توقیف لړۍ د جنورۍ په میاشت کې ۱۸ سلنه لوړه شوې ده.
د راپور له مخې، د جنورۍ په لومړیو اونیو کې د افغانانو نیول د تېرې اونۍ په پرتله ۱۸ سلنه زیات شوي دي. د جنورۍ له لومړۍ تر لسمې پورې، تر ټولو ډېرې نیونې په چاغي، پشین او د اسلاماباد د پلازمېنې په شاوخوا کې ثبت شوې دي. په همدې موده کې، ۷۳ سلنه نیونې په بلوچستان ایالت او ۱۶ سلنه په اسلاماباد کې شوې دي.
راپور څرګندوي چې د (ای سي سي کارت) لرونکي او بېاسناده افغانان د ټولو نیول شویو کسانو ۸۷ سلنه جوړوي، په داسې حال کې چې د ثبت سند (پي او ار کارت) لرونکي افغانان ۱۳ سلنه برخه لري.
د یونسیاراو د کډوالۍ نړیوال سازمان د معلوماتو له مخې، د ۲۰۲۵ کال د سپټمبر له ۱۵مې څخه د ۲۰۲۶ کال د جنورۍ تر ۱۰مې پورې، په ټولیز ډول ۱۳۰ زره او ۹۹۹ افغانان په پاکستان کې نیول شوي یا توقیف شوي دي. تر ټولو ډېرې نیونې په بلوچستان کې ثبت شوې چې ۶۸ سلنه جوړوي، ورپسې اسلاماباد په ۱۹ سلنه، خیبرپښتونخوا په ۶ سلنه، پنجاب په ۴ سلنه او سند په ۳ سلنه کې ځای لري.
دغه بهیر په داسې حال کې چټک شوی چې د پاکستان حکومت د ۲۰۲۵ کال په جنورۍ کې اعلان وکړ چې افغانان باید له اسلاماباد او راولپنډۍ څخه ووځي، کنه د جبري ایستلو له خطر سره به مخ شي.
په اپرېل میاشت کې د «ناقانونه بهرنیو وګړو د ستنولو پلان» دویم پړاو پیل شو چې د «ای سي سي» کارت لرونکي افغانان هم پکې شامل و. همداراز په جولای کې د رسمي فرمان له لارې د «پي او ار » کارت لرونکو د ایستلو بهیر پیل شو او د سپټمبر لومړۍ نېټه ورته وروستۍ نېټه وټاکل شوه.
بلخوا، د سره صلیب نړیوال فدراسیون د وضعیت ارزونې له مخې، د ۲۰۲۵ کال له پیل څخه د نومبر تر پایه پورې، له ایران او پاکستان څخه تر ۵.۲ میلیونو زیات افغان کډوال افغانستان ته ستانه شوي چې دا یو بېساری بهیر بلل کېږي او له سخت بشري بحران سره مخ افغانستان باندې یې فشارونه لا زیات کړی دی. یوازې له ایران څخه تر ۳.۶ میلیونو زیات افغانان راستانه شوي چې له دې ډلې ۱.۲ میلیونه یې په جبري توګه ایستل شوي کسان دي.

افغانستان انټرنشنل ته په رسېدلو ویډیو کې ښکاري، چې طالبانو په هرات کې د طب پوهنځي د زدهکړیالانو د فراغت په غونډه کې زدهکړیالان اړ کړې، چې خپلې نېکټايي لرې کړي. دغه پېښه د جمعې په ماښام د هرات ښار په یوه تالار کې شوې ده.
په ترلاسه شوې ویډیو کې ښکاري، چې د هرات پوهنتون د طب پوهنځي نږدې پنځوس زدهکړیالانو نن په یوه تالار کې د خپل فراغت مراسم په داسې حال کې ترسره کول چې سلګونه نور کسان هم تالار کې وو. په دغه ویډیو کې لېدل کېږي، چې یو وسلهوال کس چې د امربالمعروف یونیفورم یې په تن دی، د سټیج په لور ور روان دی او درې نور وسلهوال کسان هم له سټیج څخه ښکته ولاړ دي.
د ویډیو لهمخې، د مراسمو کوربه چې د افغانستان د راتلونکي او په هېواد کې د لوستو کسانو د رول په اړه وینا کوي، خو د وسلهوال طالب لهخوا یې په وینا کې مداخله کېږي. وروسته کوربه له زدهکړیالانو څخه غوښتنه کوي، چې له سټیج څخه ښکته شي.
په ویډیو کې ښکاري، کله چې زدهکړیالان له سټیج څخه ښکته کېږي، نو طالبان یې اړ باسي چې خپلې نېکټايۍ لرې کړي.
سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې شاوخوا دوه زره کسان د یادې پیښې شاهدان وو.
دا پېښه پر داسې مهال شوې، چې په وروستیو ورځو کې طالبانو په هرات کې پر خلکو نوي بندیزونه لګولي دي او یادې ډلې تېره اوونۍ تازه په هرات ښار کې له ښځو او نجونو سره د حجاب په نامه سخت چلند پیل کړی او لسګونه ښځې یې په کوڅو او عامه ځایونو کې درولې او ځینې یې نیولې دي.
