د کابل اوسېدونکي د مخابراتي شبکو له لوړو بیو او ټیټ کیفیت څخه شکایت کوي

فضلي په خپل ایکس پوسټ کې لیکلي، چې دا ډول مرکې له څېرو لکه «جوناتن لي» او «ټام بارفیلډ» سره ترسره کېږي، هغه کسان چې د ده په وینا، د افغانستان په اړه یې استعماري او تحقیرکوونکي روایتونه وړاندې کړي دي.

نوموړی زیاتوي، مرکه کوونکي نه یوازې د دغو څرګندونو پر وړاندې انتقادي دریځ نه نیسي، بلکې «خاندي او بیا یې په ویاړ سره خپروي».

د فضلي په باور، دا چلند له ملي ګټو سره په ټکر کې دی، خو اساسي پوښتنه دا ده چې ولې ځینې افغانان پخپله د همدې سپکاوي د خپرولو وسیله ګرځي.

هغه ټینګار کوي چې اصلي ستونزه د افراطي شاتګپالو او ملي‌ضدو کړیو ترمنځ په پټه همکاري کې ده. د ده په وینا، که څه هم دا دواړه لوري په ظاهره یو د بل مخالف ښکاري، خو په عمل کې یو د بل بشپړوونکي دي او د یو بل له روایتونو تغذیه کوي.

فضل محمود فضلي وايي، ملي‌ضدې څېرې تر دې بریده رسېدلې چې هره ورځ د استعماري تاریخ‌لیکونکو لکه «الفنسټون» او «دوپري» له فکري پلویانو سره مرکې کوي، څو دا انګېرنه پیاوړې کړي چې افغانستان د منځنیو پېړیو هېواد دی او د فرهنګي، پوهنیز او تمدني پرمختګ وړتیا نه لري.

نوموړي همدارنګه ویلي، افراطي شاتګپالي او واکمنه ډله بیا په عمل کې د همدې ادعاوو د ریښتیا کېدو زمینه برابروي.

د فضلي په وینا، دا ډلې نه یوازې د ښځو او نجونو ټولنیز رول او زده‌کړې بندوي، بلکې د نارینه‌وو لپاره هم د زده‌کړې او آزاد فکر ساحه ورځ تر بلې تنګوي او د ښکلو هنرونو د له منځه وړلو لپاره سیستماتیک ګامونه اخلي.

د دغه پخواني چارواکي په اند، دا وضعیت په ګډه د افغانستان د بدنامولو، شاتګ او له نړیوال تمدن څخه د لا زیاتې انزوا لامل ګرځي.

نوموړي وویل، هغه څه چې د پاکستان حکومت یې له افغانستان څخه د ترهګرۍ په نوم یادوي، تر ډېره په خپله پاکستان کې دننه موجود دي. د ده په وینا، د خیبر پښتونخوا په تیرا سیمه کې خلک په زور له خپلو پلرنیو مېنو بې‌ځایه کېږي او په ورځنۍ کچه لسګونه کسان وژل کېږي، چې دا شمېر په کال کې زرګونو ته رسېږي. هغه دا د ترهګرۍ ښکاره بیلګه وبلله.

اڅکزي ټینګار وکړ چې که افغانستان ناارامه وي، نو د سیمې د ټیکاو تمه هم نشي کېدای.

محمود خان اڅکزی پرون په رسمي ډول د پاکستان حکومت د اپوزیسیون د مشر په توګه معرفي شو.

د پکتيا امنیه قوماندانۍ ويلي، په نيول شويو وسلو او چاودېدونکو توکو کې د سپکو مرمیو ترڅنګ، ۱۷ فیره هاوان مرمۍ، ۲۳ عدده پرسونل ضد ماينونه، لسګونه کيلو ګرامه باروت او د هاوان سرګولولې شاملې دي.

سرچینې زیاتوي چې دغه مرمۍ او چاودېدونکي توکي د نامعلومو کسانو له لوري مخکې ځای پر ځای شوي وو، خو د طالبانو د امنیتي ځواکونو له خوا کشف او ترلاسه شوي.

طالبانو نه دي ویلي چې ددغه چاودېدونکو توکو په تړاو کې څوک نیولي او کنه.

د راپور له مخې، د جنورۍ په لومړیو اونیو کې د افغانانو نیول د تېرې اونۍ په پرتله ۱۸ سلنه زیات شوي دي. د جنورۍ له لومړۍ تر لسمې پورې، تر ټولو ډېرې نیونې په چاغي، پشین او د اسلام‌اباد د پلازمېنې په شاوخوا کې ثبت شوې دي. په همدې موده کې، ۷۳ سلنه نیونې په بلوچستان ایالت او ۱۶ سلنه په اسلام‌اباد کې شوې دي.

راپور څرګندوي چې د (ای سي سي کارت) لرونکي او بې‌اسناده افغانان د ټولو نیول شویو کسانو ۸۷ سلنه جوړوي، په داسې حال کې چې د ثبت سند (پي او ار کارت) لرونکي افغانان ۱۳ سلنه برخه لري.

د یونسیاراو د کډوالۍ نړیوال سازمان د معلوماتو له مخې، د ۲۰۲۵ کال د سپټمبر له ۱۵مې څخه د ۲۰۲۶ کال د جنورۍ تر ۱۰مې پورې، په ټولیز ډول ۱۳۰ زره او ۹۹۹ افغانان په پاکستان کې نیول شوي یا توقیف شوي دي. تر ټولو ډېرې نیونې په بلوچستان کې ثبت شوې چې ۶۸ سلنه جوړوي، ورپسې اسلام‌اباد په ۱۹ سلنه، خیبرپښتونخوا په ۶ سلنه، پنجاب په ۴ سلنه او سند په ۳ سلنه کې ځای لري.

دغه بهیر په داسې حال کې چټک شوی چې د پاکستان حکومت د ۲۰۲۵ کال په جنورۍ کې اعلان وکړ چې افغانان باید له اسلام‌اباد او راولپنډۍ څخه ووځي، کنه د جبري ایستلو له خطر سره به مخ شي.

په اپرېل میاشت کې د «ناقانونه بهرنیو وګړو د ستنولو پلان» دویم پړاو پیل شو چې د «ای سي سي» کارت لرونکي افغانان هم پکې شامل و. همداراز په جولای کې د رسمي فرمان له لارې د «پي او ار » کارت لرونکو د ایستلو بهیر پیل شو او د سپټمبر لومړۍ نېټه ورته وروستۍ نېټه وټاکل شوه.

بلخوا، د سره صلیب نړیوال فدراسیون د وضعیت ارزونې له مخې، د ۲۰۲۵ کال له پیل څخه د نومبر تر پایه پورې، له ایران او پاکستان څخه تر ۵.۲ میلیونو زیات افغان کډوال افغانستان ته ستانه شوي چې دا یو بې‌ساری بهیر بلل کېږي او له سخت بشري بحران سره مخ افغانستان باندې یې فشارونه لا زیات کړی دی. یوازې له ایران څخه تر ۳.۶ میلیونو زیات افغانان راستانه شوي چې له دې ډلې ۱.۲ میلیونه یې په جبري توګه ایستل شوي کسان دي.

په ترلاسه شوې ویډیو کې ښکاري، چې د هرات پوهنتون د طب پوهنځي نږدې پنځوس زده‌کړیالانو نن په یوه تالار کې د خپل فراغت مراسم په داسې حال کې ترسره کول چې سلګونه نور کسان هم تالار کې وو. په دغه ویډیو کې لېدل کېږي، چې یو وسله‌وال کس چې د امربالمعروف یونیفورم یې په تن دی، د سټیج په لور ور روان دی او درې نور وسله‌وال کسان هم له سټیج څخه ښکته ولاړ دي.

د ویډیو له‌مخې، د مراسمو کوربه چې د افغانستان د راتلونکي او په هېواد کې د لوستو کسانو د رول په اړه وینا کوي، خو د وسله‌وال طالب له‌خوا یې په وینا کې مداخله کېږي. وروسته کوربه له زده‌کړیالانو څخه غوښتنه کوي، چې له سټیج څخه ښکته شي.

په ویډیو کې ښکاري، کله چې زده‌کړیالان له سټیج څخه ښکته کېږي، نو طالبان یې اړ باسي چې خپلې نېکټايۍ لرې کړي.

سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې شاوخوا دوه زره کسان د یادې پیښې شاهدان وو.

دا پېښه پر داسې مهال شوې، چې په وروستیو ورځو کې طالبانو په هرات کې پر خلکو نوي بندیزونه لګولي دي او یادې ډلې تېره اوونۍ تازه په هرات ښار کې له ښځو او نجونو سره د حجاب په نامه سخت چلند پیل کړی او لسګونه ښځې یې په کوڅو او عامه ځایونو کې درولې او ځینې یې نیولې دي.