ملګري ملتونه: په ختیځ افغانستان کې راستنېدونکو ته د دوامدار ملاتړ ګډه پروژه پېل شوې

داوچاپه تازه راپور کې راغلي چې، که څه هم د مرستو غوښتونکو خلکو شمېر لږ څه کم شوی، خو افغانستان به لا هم د نړۍ د سترو بشري بحرانونو له ډلې پاتې وي.

راپور زیاتوي، د کلونو جګړې او اقتصادي کمزورتیا له امله د خلکو مقاومت کم شوی او اوس په دې شرایطو کې د خوړو کموالی، پراخه سرحدي راستنېدنې، د اقلیم له امله وچکالي، طبیعي پېښې او د ښځو او نجونو له عامه ژوند څخه سیسټماټیک محرومیت د بحران شدت زیات کړی دی.

د راپور په وینا، په ۲۰۲۶ کې شاوخوا ۲۱.۹ میلیونه افغانان بشري مرستو ته اړتیا لري، چې دا شمېره د څوبحرانونو او ژورو جوړښتي کمزورتیاوو پایله ده.

راپور ټینګار کوي چې د اوږدمهاله حل لارې او پراخو بشري مرستو د برابرولو لپاره نړیواله همکاري لازمي ده.

اوچاپه راپور کې وايي: «د بشري اړتیاوو د پراخېدو له کبله، په افغانستان کې د مرستو ګټور او هدفمند رسول د بشري ژوند د ژغورنې لپاره حیاتي اهمیت لري.»

د راپور له مخې، په ځانګړې توګه د ښځو او نجونو حالت جدي اندېښنې رامنځته کوي، ځکه هغوی د زده کړو، کار او ټولنیزو خدماتو د محرومیت له امله لا نورې زیانمنې شوې دي.

د دغه وزارت په خبرپاڼه کې ویل شوي چې په دې رسمي سفر کې شاوخوا ۵۰ ملي سوداګر د رسمي پلاوي سره ملګري دي. ټاکل شوې چې دواړه هېوادونه به د سوداګرۍ د پراختیا، د صادراتو او وارداتو د اسانۍ، او د ګډو پانګه ییزو فرصتونو په اړه هر اړخیز بحثونه وکړي.

د خبرپاڼې له مخې، د سفر موخه د افغانستان د ملي سوداګرو لپاره د نوو بازارونو موندل، د هېواد تولیداتو لپاره د صادراتي فرصتونو پراخول، او د سیمې په کچه د اقتصادي همکاریو پیاوړتیا بلل شوې ده.

خبرپاڼه زیاتوي چې د دواړو هېوادونو ترمنځ به د سوداګریزو همکاریو د لا پیاوړتیا او د ګډو تفاهمنامو د لاسلیک پر لارو چارو هم خبرې وشي، څو سوداګریزې اړیکې دوامداره او ګټورې شي.

خبیب غفران ویلي چې د دغو تاریخي او لرغونو ځایونو ډېره برخه په لوګر او ننګرهار ولایتونو کې موقعیت لري.

د نوموړي په وینا، د لرغونو ځایونو د موندنې، ثبت او بیارغونې بهیر د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت د ځانګړو کړنلارو له مخې ترسره کېږي.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت تر دې وړاندې ویلي وو چې که د لرغونو ځایونو ثبت او ارزونه په دقیق ډول ترسره شي، نو په افغانستان کې به د ۱۵ زرو څخه تر ۲۰ زرو پورې لرغوني ځایونه موجود وي.

د دغه کمېسیون د راپور له مخې؛ دغه کډوال د ننګرهار د تورخم، د کندهار د سپین بولدک، د هلمند د بهرامچې، د هرات د اسلام‌کلا او د نیمروز د ورېښمو پله له لارې ستانه شوي دي.

راپور زیاتوي، له یادو کورنیو څخه ۴۱۰ کورنۍ د تورخم له لارې، ۵۳کورنۍ د سپین بولدک له لارې،۱۷ کورنۍ د ورېښمو پله له لارې، ۸ کورنۍ د بهرامچې له لارې او ۳کورنۍ د اسلام‌کلا له لارې افغانستان ته جبري ستنې شوې دي.

دا په داسې حال کې ده چې تازه د خېبر پښتونخوا چارواکو ویلي چې له دیر څخه تر ۱۰ زره زیات افغانان افغانستان ته جبري ستانه شوي دي.

د پاکستان حکومت له وړاندې په وار وار اعلان کړی، چې ټول هغه افغانان چې قانوني اسناد نه لري، په پاکستان کې د اوسېدو اجازه نه لري او باید افغانستان ته ستانه شي.

ندیم د کابل طبي علومو پوهنتون د لاسته راوړنو په غونډه کې استادانو ته وویل: «د ټکنالوژۍ له ګټې کار واخلئ، نوې علمي لاسته راوړنې رامنځته کړئ، علمي اثار ولیکئ او څېړنیز مرکزونه جوړ کړئ. د ټولو ملاتړ زموږ مسولیت دی.»

نوموړي همداراز ادعا وکړه چې په هېواد کې قومي او ژبني تعصب نشته او د ټولو ملاتړ د ښوونې او روزنې یوه مهمه برخه ده.

دا څرګندونې په داسې حال کې شوي چې تېرو درېیو کلونو کې د نجونو پر مخ د طبي زده کړو ټولې دروازې تړل شوي، او ګڼ روغتیايي مرکزونه د ښځینه روغتیاپالانو د کمښت له ستونزې سره مخ دي.

د طالبانو د لوړو زده کړو وزیر په وار وار پوهنتونونو او اکاډمیکو مرکزونو کې سخت محدودیتونه وضع کړي، او لسګونه تجربه لرونکي استادان له دندو ګوښه شوي او پر ځای یې د طالبانو له لوري ټاکل شوي کسان ګومارل شوي دي.

چارواکي او استادان اندېښمن دي چې د استادانو د کمښت او د نجونو د زده کړو محدودیتونه به د روغتیا سکتور په راتلونکې کې جدي اغېزې ولري.