د برېتانیا پخوانی دفاع وزیر: د اسلامي جمهوریت نسکورېدل ازادې نړۍ ته ستره لاسته‌راوړنه ده

د رویټرز خبري اژانس د راپور له مخې، دا بلنې شاوخوا ۶۰هېوادونو ته لېږل شوې دي، خو تر اوسه یوازې هنګري، چې د ټرمپ نږدې متحد بلل کېږي، په ښکاره ډول د ګډون ملاتړ اعلان کړی دی. نور حکومتونه له عامه دریځ نیولو ډډه کوي او ځینو چارواکو په پټه د دې طرحې پر پایلو اندېښنې څرګندې کړې دي.

د دغه نوښت له مخې، د «سولې بورډ» مشري به د ټول عمر لپاره د ډونالډ ټرمپ پر غاړه وي او د کار پیل به یې د غزې د جګړې له موضوع څخه وشي، چې وروسته به نورو نړیوالو شخړو ته هم وغځول شي.

د طرحې په مسوده کې راغلي، چې د غړو عادي دوره درې کاله ده، خو هغه هېوادونه چې د بورډ د لګښتونو لپاره یو میلیارد ډالر ورکړي، کولای شي دایمي غړیتوب ترلاسه کړي.

سپینې ماڼۍ ویلي، دا طرحه د هغو شریکو هېوادونو لپاره ده چې د سولې، امنیت او سوکالۍ لپاره ژوره ژمنتیا لري، خو سره له دې، لا هم ګڼ هېوادونه د دې نوښت پر شفافیت او نړیوالو اغېزو پوښتنې لري.

د تېلو هغه ساحې چې د فرات سیند ختیځ لوري ته موقعیت لري او د کردانو په مشرۍ ځواکونو لپاره د عاید اصلي سرچینه بلل کېږي، د دغې ډلې لپاره یو ستر ګوزار و.

چارواکو وویل چې یادو ځواکونو دولت له هغو سرچینو بې‌برخې کړی و چې د دې ملیشو له خوا کارول کېدې.

د سوریې پوځ، د امریکا له غوښتنو سره سره چې د پرمختګ مخه ونیسي، په شمال ختیزه سوریه کې هغو سیمو ته خپل پرمختګ ته دوام ورکړی چې زیاتره عربي مېشتې دي او د امریکا تر ملاتړ لاندې د سوریې دیموکراتیکو ځواکونوتر کنټرول لاندې وې.

یوې دولتي سرچینې وویل چې د عربي قبایلي جنګیالیو له پرمختګونو وروسته کردي ځواکونه مات شول، چې له امله یې حکومت او د هغه قبایلي متحدینو وکولای شول د فرات سیند د ختیزې غاړې په اوږدو کې له ۱۵۰ کیلومترو زیاتې سیمې تر خپل کنټرول لاندې راولي.

دا سیمه له باغوز څخه، چې د عراق پولې ته نږدې ده، تر مهمو ښارګوټو لکه الشحیل او بوصیره پورې غځېدلې ده.

د شنبې په شپه ناوخته، پوځ همدارنګه طبقه ښار او له هغه سره نښتی بند او همدارنګه د «ازادۍ بند» کنټرول واخیست، چې پخوا د بعث بند په نوم پېژندل کېده او د رقه لوېدیځ ته موقعیت لري.

سوریایي کردي چارواکو تر اوسه د دغو ستراتیژیکو سیمو د له لاسه ورکولو پخلی نه دی کړی او دا هم لا روښانه نه ده چې جګړې لا هم روانې دي او که نه.

د دغه کمېسیون د راپور له مخې؛ دغه کډوال د ننګرهار د تورخم، د کندهار د سپین بولدک، د هلمند د بهرامچې، د هرات د اسلام‌کلا او د نیمروز د ورېښمو پله له لارې ستانه شوي دي.

راپور زیاتوي، له یادو کورنیو څخه ۴۱۰ کورنۍ د تورخم له لارې، ۵۳کورنۍ د سپین بولدک له لارې،۱۷ کورنۍ د ورېښمو پله له لارې، ۸ کورنۍ د بهرامچې له لارې او ۳کورنۍ د اسلام‌کلا له لارې افغانستان ته جبري ستنې شوې دي.

دا په داسې حال کې ده چې تازه د خېبر پښتونخوا چارواکو ویلي چې له دیر څخه تر ۱۰ زره زیات افغانان افغانستان ته جبري ستانه شوي دي.

د پاکستان حکومت له وړاندې په وار وار اعلان کړی، چې ټول هغه افغانان چې قانوني اسناد نه لري، په پاکستان کې د اوسېدو اجازه نه لري او باید افغانستان ته ستانه شي.

شان وانډېور د چهارشنبې په ورځ د واشنګټن په سنا کې د عدلیې کمېټې له اورېدنې وروسته په خپل ایکس حساب کې لیکلي، چې د دغې ناستې تر ټولو مهم ټکی دا و چې دعمومي تفتیش ادارې په رسمي ډول ومنله، چې د افغانانو د ارزونې او تصفیې بهیر جدي، ژور او څو پړاويز و.

د افغان ایواک مشر همدا راز لیکلي، د سرحدي ساتنې ادارې شواهد وړاندې کړل چې ښيي ټول افغان کډوال د امریکا خاورې ته تر داخلېدو مخکې په دقیقه توګه امنیتي پلټنې شوي دي. د هغه په وینا، دا څرګندونې هغه ادعاوې ردوي چې ځینې سناتوران یې د افغانانو د امنیتي خطر په نوم مطرح کوي.

وانډېور په غیرمستقیم ډول د سناتورانو سټېفن میلر، جاش هاولي او جان کورنین څرګندونو ته اشاره کړې او لیکلي یې دي، هغه څه چې دوی یې د عامه افکارو د کډوډلو لپاره وړاندې کوي، له واقعي شواهدو سره سمون نه لري.

د افغان ایواک بنسټ، چې د ۲۰۲۱ کال له سقوط وروسته یې د زرګونو افغانانو د ایستلو او بیا مېشتېدو په برخه کې مرسته کړې، تل ټینګار کړی چې افغان کډوال د امریکا د امنیت لپاره ګواښ نه دي او د هغوی د قضیو سیاسي کول د بشري اصولو خلاف عمل دی.

کییر سټارمر د یک شنبې په ورځ په ایکس لیکلي، چې د ګرینلینډ راتلونکی باید د همدې ټاپو د خلکو او د ډنمارک د دولت له‌خوا وټاکل شي. نوموړي ټینګار وکړ چې د دې سیمې په اړه د برېتانیا دریځ «ډېر روښانه» دی او هېڅ بهرنی لوری حق نه لري د هغې پر برخلیک فشار راولي.

د برېتانیا لومړي وزیر همدارنګه د شمالي قطب د امنیت موضوع د ناټو لپاره حیاتي بللې او لیکلي یې دي، چې د ارکتیک امنیت یوازې د یوې یا دوو هېوادونو مسله نه ده، بلکې د ناټو د ټولو غړو ګډه اندېښنه ده. د هغه په وینا، متحدین باید په ګډه او لا پیاوړې همغږۍ سره د روسیې له‌خوا د ارکتیک په بېلابېلو برخو کې راولاړېدونکو ګواښونو پر وړاندې اقدام وکړي.

سټارمر په خپل بیان کې د ناټو پر متحدینو د تعرفو لګولو په اړه هم سخت دریځ خپل کړی او دا اقدام یې «په بشپړه توګه ناسم» بللی. هغه لیکلي، چې پر هغو هېوادونو اقتصادي فشار راوستل، چې د ناټو د ګډ امنیت لپاره هڅې کوي، د ایتلاف له اصولو سره په ټکر کې دي.

د برېتانیا لومړي وزیر زیاته کړې، چې لندن به دا موضوع له امریکايي ادارې سره په مستقیمو خبرو کې تعقیب کړي، څو د ناټو د متحدینو ترمنځ سیاسي او امنیتي همغږي زیانمنه نه شي.