په داسې حال کې چې په پاکستان او ایران کې د افغان کډوالو د نیولو او جبري ستنولو لړۍ په بېساري ډول پراخه شوې؛ طالبان وايي، یوازې په تېرو شپږو میاشتو کې تر یو مېلیون او ۷۰۰زره ډېر افغانان له پاکستان او ایران نه افغانستان ته ستانه شوي دي.
د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې عالي کمېسیون غړي مولوي احمدالله وثیق ویلي، د سوړ ژمي سره، سره له پاکستان او ایران نه د افغان کډوالو د جبري اېستلو بهیر دوام لري. د هغه په وینا؛ په تېرو شپږو میاشتو کې ټول ۱،۷ مېلیونه افغانان هېواد ته ستانه شوي دي.
دغه څرګندونې داسې مهال کېږي، چې په پاکستان کې د افغان کډوالو د نیولو او جبري ستنولو عملیات پراخ شوي دي. د راپورونو له مخې؛ پاکستاني امنیتي ځواکونه د دغه هېواد په بېلابېلو ښارونو کې د افغانانو د پلټنې عملیات ترسره کوي او نیول شوي افغانان له قانوني بهیر پرته افغانستان ته ستنوي.
سرچینې وایي، دغه عملیات یوازې پر بېاسناده کډوالو نه محدودېږي؛ بلکې هغه افغانان هم پهکې شامل دي چې د نړۍوالو قوانینو له مخې د خونديتوب حق لري. د جبري ستنول شویو په ډله کې خبریالان، د بشري حقونو فعالان، د پخواني جمهوري نظام دولتي چارواکي، څارنوالان او مدني فعالان شامل دي، هغه کسان چې په افغانستان کې یې ژوند له جدي ګواښونو سره مخ دی.
د کډوالو د حقونو ملاتړي بنسټونه وایي، پاکستان د ۱۹۵۱ کال د کډوالو کنوانسیون او د نهستنېدنې (Non-refoulement) اصل ته ژمنتیا نهده ساتلې. د دغه قانون له مخې هېڅ هېواد نهشي کولی یو کس داسې ځای ته واستوي، چې هلته یې ژوند، ازادي او امنیت له ګواښ سره مخ وي.
د بشري حقونو فعالان ټینګار کوي، دغه وضعیت د زرګونه افغانانو لپاره جدي بشري ناورین رامنځته کړی او له نړۍوالې ټولنې غواړي چې د پاکستان پر حکومت فشار زیات کړي؛ څو د جبري ستنولو لړۍ ودروي.
بل لور ته مولوي احمدالله وثیق وایي، چې د طالبانو د مشرتابه د لارښوونو له مخې د راستنو شویو کډوالو د بیا مېشتېدو لپاره د نمرو او ځمکو د وېش بهیر چټک شوی دی. د هغه په خبره؛ تر دې دمه په بېلابېلو ولایتونو کې د کډوالو لپاره ۳زره او ۴۶ د استوګنې نمرې وېشل شوې دي او دغه لړۍ لا هم روانه ده.
