د سوریې حکومت او کُردي ځواکونه پر سملاسي اوربند هوکړې ته ورسېدل

د هسپانیا د دولتي رسنیو د راپور له‌مخې، یو چټک اورګاډی چې تر ۳۰۰ ډېر سپرلۍ په‌کې سپاره وو، له حرکت څخه یو ساعت وروسته یې ۳ وروستي واګونونه له پټلۍ ووتل او له مقابل لوري څخه له بل راتلونکي چټک اورګاډي سره وجنګېدل، چې له امله یې هغه بل اورګاډی هم له پټلۍ واوښت.

د هسپانیا د ټرانسپورټ وزیر اسکار پوینته په خپله اېکس‌پاڼه لیکلي، له دغې پېښې وروسته د یادې پټلۍ ټول رېل ګاډي بېرته خپلو لومړیو تمځایونو ته ګرځول شوي دي.

د دغه هېواد پاچا او ملکه یې چې اوس په اتن کې دي د یادې پېښې د قربانیانو له کورنیو سره خواخوږي کړې او ټپیانو ته یې د روغتیا هیله څرګنده کړې ده.

ویل کېږي، چې دا د مرګ‌ژوبلې وروستۍ شمېرې نه‌دي او ښايي د مرګ‌ژوبلې کچه تر دې هم لوړه شي.

د دغې غونډې په څنډه کې یو شمېر مدني فعالانو او هنرمندانو د یوې سمبولیکې صحنې په تمثیل کولو سره هڅه وکړه، چې د هغې ځوانې ښځې انځور نندارې ته وړاندې کړي، چې د خپل ورور مړی یې په غېږ کې نیولی و؛ هغه انځور چې د تنظیموونکو په وینا، د ایران پر خلکو د تپل شوي رنځ، خپګان او تاوتریخوالي انعکاس دی.

د «ندای ایران» ټولنې په اعلامیه کې راغلي دي: «د اسلامي جمهوریت رژیم یو ځل بیا په یو بوږنوونکي جنایت لاس پورې کړ؛ داسې جنایت چې هم د وژل شویو کسانو د نه منلو وړ شمېر او هم د کارول شوي تاوتریخوالي د شدت او ډول له اړخه بې‌ساری دی. د انټرنټ او ارتباطي شبکو پرې کول او خبري کلابندي لا هم د دې خنډ ګرځي چې د دې وژنې اصلي څېره په بشپړه توګه نړۍوال په خپلو سترګو وګوري».
په اعلامیه کې پر دې ټینګار شوی: «موږ له ایرانیانو او فرانسوي وګړو وغوښتل چې راټول شي ترڅو هغه لږ خبرونه چې هر یوه ترلاسه کړي دي، په یو دوستانه فضا کې له یو بل سره شریک کړي».
د دې غونډې موخه د قربانیانو د یاد ژوندی ساتل، د خبري چوپتیا ماتول او د نړۍ د عامه پوهاوي راجلبول بلل شوې، ترڅو د ایرانیانو د ځپلو او تاوتریخوالي اړخونو ته پام واړول شي.

د رویټرز خبري اژانس د راپور له مخې، دا بلنې شاوخوا ۶۰هېوادونو ته لېږل شوې دي، خو تر اوسه یوازې هنګري، چې د ټرمپ نږدې متحد بلل کېږي، په ښکاره ډول د ګډون ملاتړ اعلان کړی دی. نور حکومتونه له عامه دریځ نیولو ډډه کوي او ځینو چارواکو په پټه د دې طرحې پر پایلو اندېښنې څرګندې کړې دي.

د دغه نوښت له مخې، د «سولې بورډ» مشري به د ټول عمر لپاره د ډونالډ ټرمپ پر غاړه وي او د کار پیل به یې د غزې د جګړې له موضوع څخه وشي، چې وروسته به نورو نړیوالو شخړو ته هم وغځول شي.

د طرحې په مسوده کې راغلي، چې د غړو عادي دوره درې کاله ده، خو هغه هېوادونه چې د بورډ د لګښتونو لپاره یو میلیارد ډالر ورکړي، کولای شي دایمي غړیتوب ترلاسه کړي.

سپینې ماڼۍ ویلي، دا طرحه د هغو شریکو هېوادونو لپاره ده چې د سولې، امنیت او سوکالۍ لپاره ژوره ژمنتیا لري، خو سره له دې، لا هم ګڼ هېوادونه د دې نوښت پر شفافیت او نړیوالو اغېزو پوښتنې لري.

د تېلو هغه ساحې چې د فرات سیند ختیځ لوري ته موقعیت لري او د کردانو په مشرۍ ځواکونو لپاره د عاید اصلي سرچینه بلل کېږي، د دغې ډلې لپاره یو ستر ګوزار و.

چارواکو وویل چې یادو ځواکونو دولت له هغو سرچینو بې‌برخې کړی و چې د دې ملیشو له خوا کارول کېدې.

د سوریې پوځ، د امریکا له غوښتنو سره سره چې د پرمختګ مخه ونیسي، په شمال ختیزه سوریه کې هغو سیمو ته خپل پرمختګ ته دوام ورکړی چې زیاتره عربي مېشتې دي او د امریکا تر ملاتړ لاندې د سوریې دیموکراتیکو ځواکونوتر کنټرول لاندې وې.

یوې دولتي سرچینې وویل چې د عربي قبایلي جنګیالیو له پرمختګونو وروسته کردي ځواکونه مات شول، چې له امله یې حکومت او د هغه قبایلي متحدینو وکولای شول د فرات سیند د ختیزې غاړې په اوږدو کې له ۱۵۰ کیلومترو زیاتې سیمې تر خپل کنټرول لاندې راولي.

دا سیمه له باغوز څخه، چې د عراق پولې ته نږدې ده، تر مهمو ښارګوټو لکه الشحیل او بوصیره پورې غځېدلې ده.

د شنبې په شپه ناوخته، پوځ همدارنګه طبقه ښار او له هغه سره نښتی بند او همدارنګه د «ازادۍ بند» کنټرول واخیست، چې پخوا د بعث بند په نوم پېژندل کېده او د رقه لوېدیځ ته موقعیت لري.

سوریایي کردي چارواکو تر اوسه د دغو ستراتیژیکو سیمو د له لاسه ورکولو پخلی نه دی کړی او دا هم لا روښانه نه ده چې جګړې لا هم روانې دي او که نه.

د دغه کمېسیون د راپور له مخې؛ دغه کډوال د ننګرهار د تورخم، د کندهار د سپین بولدک، د هلمند د بهرامچې، د هرات د اسلام‌کلا او د نیمروز د ورېښمو پله له لارې ستانه شوي دي.

راپور زیاتوي، له یادو کورنیو څخه ۴۱۰ کورنۍ د تورخم له لارې، ۵۳کورنۍ د سپین بولدک له لارې،۱۷ کورنۍ د ورېښمو پله له لارې، ۸ کورنۍ د بهرامچې له لارې او ۳کورنۍ د اسلام‌کلا له لارې افغانستان ته جبري ستنې شوې دي.

دا په داسې حال کې ده چې تازه د خېبر پښتونخوا چارواکو ویلي چې له دیر څخه تر ۱۰ زره زیات افغانان افغانستان ته جبري ستانه شوي دي.

د پاکستان حکومت له وړاندې په وار وار اعلان کړی، چې ټول هغه افغانان چې قانوني اسناد نه لري، په پاکستان کې د اوسېدو اجازه نه لري او باید افغانستان ته ستانه شي.