حنیف اتمر: د پاکستان «بزدلانه» او «جاهلانه» بریدونه له نړیوالو حقوقو څخه سرغړونه ده
د افغانستان د بهرنیو چارو مخکېني وزیر محمد حنیف اتمر ویلي، پر کابل او یو شمېر نورو ولایتونو د پاکستان وروستۍ بمبارۍ غندلې دي. هغه زیاته کړې، چې دغه بریدونه «بزدلانه» او «جاهلانه» دي چې نړیوال حقوق او انساني اصول پهکې تر پښو لاندې شوي دي.
د نوموړي په وینا، دغه بریدونه په ښکاره توګه د ښه ګاونډیتوب له اصل سره په ټکر کې دي. اتمر د پاکستان پر حکومت غږ کړی، چې د شته امنیتي ننګونو د حل لپاره دې د خبرو اترو او معقولو سولهییزو لارو ته مخه کړي. هغه پر اېکس پاڼه لیکلي: «ړانده هوایي بمبارونه ستونزې نهحلوي، بلکې په سیمه کې د جګړې او بېثباتۍ اور نور هم بلوي».
د نسکور شوي جمهوري نظام دغه لوړ پوړي چارواکي پر کابل له واکمنو څخه هم غوښتي، چې د هېواد دوامداره دفاع یوازې د ملي یووالي او د ټولو خلکو په همغږۍ کې ممکنه ده. نوموړی لیکي: «اوسني واکمن د خپل تاریخي مسوولیت لهمخې مکلف دي، چې د افغانستان د ټولو خلکو د حقونو او ازادیو د رعایت، ټولنیز عدالت د تامین او د ملي پخلاینې د تحقق لپاره ژر تر ژره عملي او اغېزناک ګامونه پورته کړي».
اتمر داسې مهال دغه بمبارۍ غندلي، چې همدا نن شپه هم د ننګرهار په بېلابېلو سیمو کې پر ډیورنډ کرښه د طالبانو او پاکستاني عسکرو ترمنځ جګړې روانې دي.
ملګرو ملتونو هم اندېښنه څرګنده کړې، چې د پاکستان په دغو بریدونو او هوایي بمباریو کې تر اوسه ۵۰ عام ملکي افغانان وژل شوي او زرګونه نور له خپلو کورونو بې ځایه شوي دي.
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.