د پاکستان د پوځ ادعا: د اوربند تر اعلان پورې د طالبانو او ټي‌ټي‌پي ۷۰۷ غړي وژل شوي دي

نوموړې په کابل کې د روږدو کسانو د درملنې پر روغتون د پاکستان وروستي برید ته په اشارې سره وویل، چې دغه برید پر ناروغانو شوی او له امله یې ۴۰۰ کسان وژل شوي او تر ۲۵۰ ډېر نور ټپیان دي.

مریم سلیمان‌خېل وایي: «په دغه برید کې وژل شوي کسان جنګیالي نه وو، بلکې هغوی ناروغان، ډاکټران او د هغوی کورنۍ وې. دا هغه خلک وو چې له کلونو جګړو وروسته یې هڅه کوله خپل ژوند بېرته ورغوي. یو ځل بیا قربانیان ترهګر نه، بلکې ملکیان وو. پاکستان ادعا کوي چې له ترهګرو سره جګړه کوي، خو له خاورو او کنډوالو څخه چې کوم جسدونه را اېستل کېږي، هغه ټول د افغان ملکي وګړو دي».

نوموړې د خپلې وینا په دوام پر نجونو، ښځو او د ټولنې پر عامو وګړو د طالبانو سختو بندیزونو ته په اشارې زیاته کړه، چې په ټول هېواد کې یو بشپړ نسل تر دوامداره رواني صدمې لاندې ژوند کوي.

د مریم سلیمان‌خېل په خبره: «هغه نجونې چې یو وخت به یې کتابونه لېږدول، اوس له یوه نامعلوم برخلیک سره مخ دي. کورنۍ د سزا او څارنې په دوامداره وېره کې ژوند کوي. طالبانو د ۲۰۲۱ کال راهیسې د ښځو او نجونو د حقونو او ازادیو د محدودولو لپاره تر ۸۰ ډېر فرمانونه صادر کړي دي».

نوموړې پر نړۍوالې ټولنې غږ کړی، چې نړۍ باید له طالبانو وروسته دورې لپاره چمتووالی پیل کړي او د افغانستان راتلونکی باید پر مشروعیت، پراخ ګډون او د حقونو پر خوندیتوب ولاړ وي.

نوموړې ویلي، چې له څه باندې ۴۰ کلونو راهیسې له افغانستان سره د جیوپولیټیکې ستراتیژۍ د شطرنج د تختې په څېر چلند شوی، خو افغانستان د شطرنج تخته نه، بلکې د انسانانو یو ملت دی او نړۍ باید د افغانستان د ازادۍ غوښتونکي ملت ترڅنګ ودرېږي.

هغې وویل: «د افغانستان د اپوزیسیون او په ځانګړې توګه د ښځو غږونه باید راپورته کړو او طالبانو ته باید نور ټرېبیون ورنه‌کړو». د ټایټل‌بام په خبره، افغانستان باید د ډیموکراسۍ ارزښتونو ته بېرته ورستون شي او برابري د دغه ارزښتونو مهمه برخه ده.

دې بلجیمۍ سناتورې ټینګار کړی، چې اروپايي ټولنه باید افغانستان کې روان وضعیت درک کړي چې هېڅ ډول عدالت او برابري هلته نشته. نوموړې وویل: «دا سخته ده چې نیمه ټولنه له خپلو حقونو بې‌برخې شي،‌ ان بسنټیزو حقونو لکه روغتیايي خدمتونه چې ترې محرومې دي. افغانستان کې ښځې له ازاد ژوند څخه هم بې‌برخې دي».

هم‌مهاله په بلجیم کې د طالبانو د حکومت مخالفې څېرې هم راټولې شوي او د افغانستان پر روان وضعیت بحثونه کوي. دغو افغان سیاستوالو د بلجیم له یو شمېر سناتورانو سره د هېواد پر روان وضعیت او د طالبانو له لوري د سختدریځه قوانینو پر پلي کېدو باندې بحثونه کړي دي.

اوچا په خپل راپور کې ویلي، چې د پاکستان او طالبانو ترمنځ شخړه اوس درېیمې اوونۍ ته داخله شوې او د کمېدو هېڅ نښې یې نه لیدل کېږي. په دغه راپور کې راغلي، چې د فبرورۍ له ۱۶مې د مارچ تر ۱۷مې پورې د پاکستان په بریدونو کې ۷۶ ملکي وګړي وژل شوي او ۲۱۳ نور ټپیان دي. د اوچا د معلوماتو له‌مخې، د قربانیانو نیمايي برخه ښځې او ماشومان جوړوي.

اوچا زیاته کړې: «په تېرو ۱۹ ورځو کې پاکستان د افغانستان پر لسو ولایتونو هوايي، توپخانې، هاوان او ډرون بریدونه کړي دي او په مقابل کې طالبانو هم پر ډیورنډ کرښه د پاکستان پر تاسیساتو او د دغه هېواد په داخل کې (کوهاټ او راولپنډۍ) پر پوځي مرکزونو بریدونه ترسره کړي دي.

اوچا په خپل راپور کې د مارچ په ۱۶مه په کابل او ځینو نورو سیمو کې د پاکستان هوايي بریدونو ته هم اشاره کړې ده او وايي، چې په کابل کې د روږدو د درمنلې یو مرکز هم د پاکستان په بریدونو کې په نښه شوی دی.

اوچا ویلي، چې په کابل کې د روږدو کسانو د درملنې پر مرکز د پاکستان د بریدونو له امله د وژل شویو کسانو دقیقې شمېرې لا هم تر ارزونې لاندې دي.

د ملګرو ملتونو د بشري چارو د همغږۍ دفتر ویلي، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ د روان کړکېچ له امله د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې ډیورنډ کرښې ته نږدې ۱۶۶۰۰ کورنۍ چې د وګړو شمېر یې نږدې ۱۱۵۰۰۰ ته رسېږي له خپلو اصلي مېنو څخه بې‌ځایه شوي دي.

په راپور کې راغلي، چې د پاکستان د هوايي او راکټي بریدونو له امله له ۳۱۸ څخه ډېر کورونه ویجاړ شوي او یا هم سخت زیانمن شوي‌ دي.

دا په داسې حال کې ده، چې پاکستان او طالبانو نن د چهارشنبې په ورځ اعلان وکړ چې د کوچني اختر په مناسبت یې د لنډ وخت لپاره د سعودي عربستان، قطر او ترکیې هېوادونو په غوښتنه د یو او بل پر وړاندې خپل بریدونه ځنډولي دي.

نوموړې زیاته کړې، چې د نورو شریکانو په څېر د پاکستان په بریدونو کې د ملکي وګړو د مرګ‌ژوبلې شاهدان دي. هغې په یوې مرکه کې وویل: «موږ همدا غوښتنه کوو چې د دوو وروڼو او ګاونډیو هېوادونو ترمنځ باید خبرې وشي. تاسې سپوږمۍ ته نه‌شئ لېږل کېدلای، تاسې به تل سره ګاونډیان پاتې کېږئ».

د اروپايي ټولنې استازې ورونیکا بوسکوویچ ټینګار کړی، چې طالبان او پاکستان باید سره د سولې ژوند غوره کړي او د یو بل اندېښنې د خبرو اترو له لارې سره حل کړي. د هغې په خبره، سوله او مذاکرات د پاکستان او افغانستان تر څنګ د سیمې په ګټه دي.

دا څرګندونې داسې مهال کېږي، چې همدا وړمه شپه پاکستاني جېټ الوتکو پر کابل او ننګرهار درنې بمبارۍ وکړې.

پاکستان په کابل کې د روږدو د درملنې یو مرکز په نښه کړ، چې په‌کې د طالبانو په ادعا تر ۴۰۰ ډېر کسان وژل شوي دي.

د مصر الازهر اسلامي مرکز هم د یوې اعلامیې په خپرولو سره د پاکستان دا بریدونه د شرعي ارزښتونو او انساني قوانینو پر خلاف عمل بللی دی.

د قطر د بهرنیو چارو وزارت په یوې خپره شوې اعلامیه کې ویلي، چې دغه اوربند کولی شي د دواړو هېوادونو ترمنځ د کړکېچ د کمولو او د باور فضا د رامنځته کولو لپاره مهمه زمینه برابره کړي. یاد وزارت هیله ښودلې، چې دا موقتي اوربند به په راتلونکي کې د دوامداره اوربند لامل شي او سولې ته لاره هواره کړي.

په اعلامیه کې همداراز ټینګار شوی، چې د ملکي وګړو خوندیتوب او د سیمې ثبات باید د دواړو لوریو لومړیتوب وي او د شخړو د حل لپاره د خبرو اترو او سوله‌ییزو لارو کارول تر ټولو اغېزمنه لاره ده.

تر قطر مخکې سعودي عربستان هم د یوې اعلامیې په ترڅ کې د کوچني اختر په رارسېدو د پاکستان او طالبانو ترمنځ د لنډمهالي اوربند د اعلان هرکلی کړی. اعلامیه وايي، ریاض د دواړو لوریو هغه مثبت غبرګون ستایي چې د سعودي عربستان، قطر او ترکیې غوښتنو ته یې ښودلی.