سعودي عربستان لومړی عربي هېواد شو چې د «ارتمیس» نړیوال فضایي پروګرام برخه ګرځي

نزار آمیدي د عراق په شمال کې په دهوک ښار کې زېږېدلی او ۵۸ کاله عمر لري. هغه مخکې د چاپېریال وزیر پاتې شوی او له ۲۰۲۴ کال راهیسې یې په بغداد کې د کُردستان میهني اتحادیې د سیاسي دفتر مشري پر غاړه لرله.

آمیدي همدارنګه د دوو پخوانیو ولسمشرانو، جلال طالباني او فواد معصوم د مرستیال په توګه هم دنده ترسره کړې ده.

د عراق د سیاسي دود له‌مخې، لومړی وزیر د شیعه مسلمانانو له منځه، د پارلمان رییس د سُني مسلمانانو له ډلې او ولسمشر د کُردانو له منځه ټاکل کېږي.

د دغه هېواد د اساسي قانون له مخې، نوی ولسمشر ۱۵ ورځې وخت لري څو د لومړي وزیر د ټاکلو بهیر پیل کړي.

په همدې حال کې، د «شیعه ګانو د چوکاټ» په نوم اېتلاف، چې له ایران سره نږدې ډلې په‌کې شاملې دي، مخکې اعلان کړی وو، چې نوري المالکي به د خپل نوماند په توګه معرفي کړي، خو دا پرېکړه د امریکا له مخالفت سره مخ شوې ده.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په جنورۍ میاشت کې خبرداری ورکړی وو، که نوري المالکي لومړی وزیر شي، واشنګټن به له عراق سره خپلې مرستې بندې کړي.

د آمیدي غوراوی په داسې حال کې شوی، چې عراق د امریکا، اسراییل او ایران ترمنځ د جګړې له اغېزو سخت اغېزمن شوی دی. دا هېواد د دغو شخړو په منځ کې پاتې شوی، ځکه چې ایران ته نږدې وسله والو ډلو پر امریکايي اډو، ډیپلوماټیکو تاسیساتو او د انرژۍ پر مهمو زیربناوو بریدونه کړي دي.

په ځواب کې، امریکا او اسراییل هم پر دغو ډلو هوايي بریدونه کړي چې په ځینو مواردو کې د عراق د امنیتي ځواکونو د غړو د وژل کېدو سبب هم شوي دي.

همدارنګه، د روانې جګړې او د ایران له خوا د هُرمز تنګي د تړل کېدو له امله، د عراق د تېلو صادرات چې د دې هېواد د اقتصاد اصلي ستنه ده تر ډېره بریده درېدلي دي.

د اسلام اباد او ریاض ترمنځ د دفاعي تړون له مخې، پاکستان د سعودي عربستان د امنیت د پیاوړتیا لپاره دغه هېواد ته جنګي الوتکې او نور پوځي ځواکونه استولي دي.

د سعودي عربستان دفاع وزارت ویلي چې پاکستانۍ جنګي الوتکې او ملاتړې هوایي الوتکې ملک عبدالعزیز هوايي اډې ته رسېدلې دي.

په اعلامیه کې ویل شوي چې دا ګام د ګډې دفاعي همکارۍ د پیاوړتیا او د سیمې او نړۍ د امنیت او ثبات د ملاتړ لپاره اخیستل شوی دی.

یوه پاکستاني لوړپوړي چارواکي رویټرز ته ویلي چې دغه ځواکونه «د برید لپاره نه دي هلته استول شوي» بلکې د دفاعي همکارۍ په اډانه کې ځای پر ځای شوي دي.

پاکستاني چارواکي ټینګار کړی چې د دې اقدام هدف ریاض ته ډاډ ورکول دي چې اسلام‌اباد به د هر ډول احتمالي برید پر وړاندې د سعودي په دفاع کې مرسته وکړي.

پاکستان او سعودي عربستان د ۲۰۲۵کال په سپټمبر کې یو دفاعي تړون لاسلیک کړی چې له مخې یې پر یوه هېواد برید پر دواړو هېوادونو برید ګڼل کېږي.

پاکستان له کلونو راهیسې سعودي عربستان ته پوځي روزنه او مشورتي مرسته برابروي او په بدل کې سعودي عربستان د پاکستان مالي ملاتړ او اقتصادي ستونزو ته رسیده ګي کوي.

رویټرز راپور ورکړی، چې د ایران د کنګل شوې شتمنۍ خوشې کول په مستقیم ډول د هرمز تنګي له لارې د کښتیو د خوندي تېرېدو له ډاډ ترلاسه کولو سره تړاو لري.

د سرچینې په وینا، دا اقدام د سولې د هر ډول دوامداره هوکړې د مخشرط په توګه وړاندې شوی دی.

بل‌خوا، د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د جمعې په ورځ، د وري پر ۲۱مه په خپله ټولنیزه شبکه کې د ایران په اړه توند غبرګون ښودلی دی.

ټرمپ لیکلي: «ایرانیان ظاهرا نه پوهېږي چې دوی د بري لپاره هېڅ کارت نه لري؛ پرته له دې چې د اوبو له لارو په ګټنې له نړۍ څخه لنډمهاله باج‌واخلي.»

ټرمپ ویلي، چې د ایراني چارواکو ژوندي پاتې کېدو یوازینی دلیل په خبرو اترو کې برخه اخیستل دي.

د اندونیزیا د بهرنیو چارو وزیر سوګیونو د شنبې په ورځ ویلي، چې ولسمشر پرابوو سوبیانتو روسیې ته د رسمي سفر تابیا نیسي.

د هغه وینا ولسمشرسوبیانتو به د سفر په ترڅ کې له پوتین سره وګوري او د تېلو پېرلو او د انرژۍ پر بدیلو سرچینو به خبرې وکړي.

دا هڅې په داسې حال کېږي، چې د ایران د جګړې له امله د تېلو نړۍوال بازار له کمښت او ننګونو سره مخ دی او اندونیزیا هڅه کوي، چې خپل د اړتیاو وړ تېلو ترلاسه کولو لپاره بدیلي لارې په کارواچوي.

د پاکستان د لومړي وزیر دفتر د جمعې په ماخوستن (د وري ۲۱مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، شهباز شریف په دې ټېلیفوني خبرو کې د سیمې د سولې او ثبات لپاره د پاکستان پر ژمنتیا له ټینګار سربېره د هغو ګډو اعلامیو هرکلی کړی، چې د برېتانیا په ګډون د اروپا او نړۍ مشرانو د پاکستان د سولې د نوښتونو په ملاتړ خپرې کړې دي.

دواړو مشرانو ټینګار کړی، چې د اوربند دوام باید یقیني شي او په سیمه کې د تلپاتې سولې او ثبات لپاره لازم شرایط برابر شي.

د دغو خبرو په پای کې شهباز شریف د برېتانیا لومړي وزیر ته رسمي بلنه ورکړې چې پاکستان ته سفر وکړي.