په کابل کې د ایران اسلامي جمهوریت سفارت وايي، چې د خپل وژل شوي مذهبي مشر ایت الله خامنه يي د څلوېښتي مراسم یې ترسره کړي دي. په دغو مراسمو کې په کابل کې د ایران د سفیر په ګډون یو شمیر اهل تشیع دیني عالمانو او فرهنګیانو ګډون کړی و.
د ایران مذهبي مشر د امریکا او اسراییل په بریدونو کې ووژل شو او ځایناستی یې د هغه زوی وټاکل شو.
د طالبانو د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ وزیر له ازبکستاني چارواکو سره په لیدنه کې ویلي، افغانستان چمتو دی چې له ازبکستان سره په ګډه کرنیز محصولات تولید او پروسس کړي او د سیمې بازارونو ته یې صادر کړي. نوموړي افغان سوداګرو ته د ټرانزیټي اسانتیاوو برابرولو غوښتنه هم کړې ده.
د طالبانو د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ وزارت ویلي، چې عطاالله عمري د ازبکستان د اندیجان ولایت له والي عبدالرحمنوف شخرتک، په کابل کې د ازبکستان له سفیر اوبیک عثمانوف او د دغه هېواد له یو شمېر سوداګرو سره د لیدنې پرمهال له افغانستان څخه د غوښې صادراتو، د ازبکستان له لوري د کرنیزو وسایلو برابرولو، د ترانزیټي اسانتیاوو رامنځته کولو، د چرګوړو او هګیو وارداتو، اصلاح شويو تخمونو، د حیرتان په بندر کې د قرنطین مرکز جوړولو او د دوه اړخیزو همکاریو د پراختیا په اړه خبرې کړې دي.
د طالبانو د کرنې وزیر د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګریزو اړیکو پر پراختیا ټینګار کړی او له دغه هېواد څخه یې د سوداګرو لپاره د ترانزیټي اسانتیاوو برابرولو غوښتنه کړې ده.
د یاد وزارت په خبرپاڼه کې راغلي، چې د ازبکستان د اندیجان والي له افغانستان څخه ازبکستان ته د غوښې د صادراتو د پیل کېدو هرکلی کړی او دا یې د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګریزو اړیکو د پیاوړتیا لپاره مهم ګام بللی دی.
د طالبانو او ازبکستان د چارواکو او سوداګرو ترمنځ دا لیدنه پرداسې مهال شوې، چې تېره اونۍ د افغانستان او ازبکستان د سوداګرو ترمنځ د فرغانې په ښار کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګریزو او اقتصادي اړیکو د پراختیا په موخه هوکړه لیک لاسلیک شوی.
په داسې حال کې، چې د نجونو پر مخ د پوهنتونونو او له شپږم پورته ښوونځیو دروازې تړل شوې، د طالبانو د پوهنې وزیر وايي، باید د هېواد دننه د علم او پوهې د کچې لوړولو ته ځانګړې پاملرنه وشي. نوموړي ویلي، چې دوی «د افغانستان اصلي وارثان او مالکان» دي.
د طالبانو د پوهنې وزیر حبیبالله اغا زیاته کړې چې دوی «د افغانستان اصلی وارثان او مالکان دي» او د هېواد د پرمختګ لپاره د نظام ساتنه، د امیر اطاعت او د ولس خدمت اړین دي.
هغه ټینګار کړی چې د علم له لارې هېواد ځانبسيا کولی شي او باید کدرونه و روزل شي، چې پرمختللي وسایل او ماشینري جوړه کړای شي.
بلخوا، د طالبانو د چارو د سمون ادارې مشر نورالحق انور هم د علم او پوهې پر کیفیت ټینګار کړی او ویلي یې دي چې علم رڼا راولي او پوهه د ټولنې د اصلاح وسیله ده، نو باید دې برخې ته ځانګړې پاملرنه وشي.
د طالبانو د ازموینو عمومي رییس عبدالباقي حقاني ویلي چې د هېواد ځوانان حق لري «افغاني او اسلامي نظریه ور انتقال شي او د بهرنیو نظریو مخنیوی وشي».
نوموړي د پخواني نظام یادونه کړې او ویلي یې دي چې په هغه وخت کې ځوانانو ته بهرني نظریات رسېدل، خو د دیني اړخ اړتیاوې نه پوره کېدې، چې دده په وینا، دغه وضعیت د ټول هېواد لپاره سر خوږی جوړ کړې و.
طالبانو له شپږم پورته د نجونو پرمخ د ښوونځیو دروازې تړلې او ښځې او نجونې یې له تېرو شاوخوا پنځو کلونو راهیسې له زده کړو بې برخې کړې دي.
په کوردننه او بهر پر طالبانو نیوکې کیږي، چې په ادارو کې د خپلې ډلې افرادو ته ځای ور کوي او مسلکي کاردونه او لوستي خلک یې په کور کښېناستلو او یا بهر ته په تګ اړ کړي دي.
د ملګرو ملتونو د افغانستان مرستندویه پلاوي (یوناما) په هرات ولایت کې د جمعې ورځې د ډزو پېښې د قربانیانو له کورنیو سره خپله خواشیني ښودلې او پر طالبانو یې غږ کړی چې په دې اړه هر اړخیزه پلټنه وکړي او ډاډمنه کړي، چې ټول وګړي له وسله وال تاوتریخوالي خوندي دي.
یوناما په خپله اعلامیه کې ویلي، چې د اپرېل پر ۱۰مه، نامعلومو وسله والو د هرات ولایت د انجیل او زندهجان ولسوالیو ترمنځ د ده مري په سیمه کې، د یوه شیعه زیارت مخې ته د تفریح لپاره پر راغونډو شویو خلکو ډزې وکړې.
یوناما تایید کړې چې په دې پېښه کې لږ تر لږه ۱۱ کسان وژل شوي او ۱۱ نور ټپیان شوي دي. په وژل شویو او ټپیانو کې ښځې او ماشومان هم شامل دي.
د یوناما سرپرستې او د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د سرمنشي د ځانګړې استازې مرستیالې جیوټې ګانګن وویل:«موږ د دې وحشتناک جرم له قربانیانو او د هغوی له کورنیو سره خپله خواخوږي څرګندوو او ټپیانو ته د ژر روغتیا هیله لرو.»
هغې له طالبانو غوښتنه کړې، چې په دې اړه یوه هر اړخیزه څېړنه و کړي او ډاډمنه کړي، چې په ټول افغانستان کې ټولې ټولنې له وسله وال تاوتریخوالي خوندي دي.
د طالبانو د ټولګټو وزارت وايي، چې د کابل – غزني لویې لارې د دویم لین څلورم لاټ ۲۲،۳ کیلومتره سړک د رغولو چارې پیل شوې دي. د کابل – غزني دویم لین سړک چې ټولټال ۱۱۱ کیلومتره اوږدوالی لري، د لومړۍ، درېیمې او پنځمې برخې د رغولو چارې تېر کال پیل شوې وې.
د طالبانو د ټولګټو وزارت نن یکشنبه، د وري ۲۳مه ویلي، چې د ټولګټو وزارت له لوري د کابل – غزني لویې لارې د دویم لین څلورم لاټ ۲۲.۳ کیلومتره سړک د رغولو چارې د ټولګټو وزارت او خصوصي سکتور ترمنځ قرارداد شوې دي چې دا مهال یې چارې پیل دي.
د طالبانو په خبرپاڼه کې راغلي، چې د یاد سړک په اوږدو کې د ۲ لویو پلونو، ۱۷۴ پلګوټو، ۱۱۷۷ متره ډبرینو دېوالونو او ۱۹۹۰ متره اوسپنیزو کانکریټي ویالو د جوړولو چارې هم شاملې دي.
دوی زیاتوي، چې دا مهال دیادې پروژې د ۱۰ کیلومتره سړک د اوارولو، ډکولو، د ۲۰ پلګوټو د کیندلو او د سید اباد ولسوالۍ د ستر پله د کیندلو چارې روانې دي او همدا رنګه ۱۲ پلګوټي د کانکریټ اچونې لپاره چمتو دي، چې چارې به یې پیل شي.
طالبانو ددې پروژې د مودې، تمویل او لګښت په اړه معلومات نه دي ورکړي.
په کونړ کې ځايي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې پاکستاني ځواکونه له سهار راهیسې د خاص کونړ ولسوالۍ پر شالۍ درې توغندیز بریدونه کوي. د سرچینو په وینا، د مرګ ژوبلې په اړه معلومات نشته خو بریدونه لا هم روان دي.
تر اوسه پورې په کونړ کې د طالبانو ځايي چارواکو د دغو بریدونو په اړه معلومات نه دي ورکړي.
دا بریدونه د چین په ارومچي کې د طالبانو او پاکستان ترمنځ د خبرو له پای ته رسېدو وروسته کیږي.
طالبانو له دې وړاندې په پکتیکا کې او محلي خلکو د خوست په مستربل او غلام کې هم د بریدونو خبرونه ور کړي وو.