د بشري حقونو د مدافعینو فډراسیون د هرات د وروستۍ پېښې د رڼو څېړنو غوښتنه کړې

د طالبانو سترې محکمې د یکشنبې په ورځ (د وري ۲۳مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، د کندز د قلعه‌زال ولسوالۍ ابتداییه محکمې ۲ کسان د اخلاقي فساد په تړاو پر سزاوو محکوم کړي او د یادې محکمې د پرېکړې له‌مخې یاد کسان نن (یکشنبه د وري ۲۳مه) یو یې ۲۵ دُرې او بل یې ۳۰ دُرې ووهل شول. له یادو کسانو یو یې په ۳ کاله او بل یې په یونیم کال بند هم محکوم شوي دي.

له دې سره سم، د غزني د ګيلان ولسوالۍ لپاره د طالبانو د ابتداییه محکمې د پرېکړې پر بنسټ هم يو کس د غلا په تړاو ۳۰ دُرې وهل شوی او همداراز پر یوه کال بند هم محکوم شوی دی.

د طالبانو د سترې محکمې په وینا، یادې پرېکړې د دوی د سترې محکمې له تاییدۍ وروسته تطبیق شوې دي.

دا په داسې حال کې ده، چې د ملګرو ملتونو کارپوهانو په دې وروستیو کې په افغانستان کې د طالبانو له‌خوا په عام محضر کې د قضایي بدني سزاګانو ورکړه، چې په وینا یې تش په نامه د «اخلاقي جرمونو» لپاره ورکول کېږي، د بشري حقونو له نړۍوالو قوانینو سرغړونه بللې ده.

یونیسف ویلي چې د پولیو واکسین یوازې دوه څاڅکي کولی شي یو ماشوم د تل لپاره له دې ګواښونکې ناروغۍ وساتي او ټینګار یې کړی چې پراخ واکسیناسیون د دې ناروغۍ د ختمېدو یوازینۍ لاره ده.

په ورته وخت کې، د طالبانو د عامې روغتیا وزارت ویلي چې دا کمپاین د نړیوالو بنسټونو په ملاتړ پیل شوی او درې ورځې به په ټول هېواد کې دوام وکړي.

د وزارت په وینا، په دایکندي او بامیان ولایتونو کې د سړې هوا له امله کمپاین ځنډول شوی او په غور کې به یوه اوونۍ وروسته ترسره شي.

د دې پروګرام په ترڅ کې به د پولیو واکسین تر څنګ، د ۶تر ۵۹میاشتو ماشومانو ته ویټامین «A» هم ورکړل شي، چې د معافیت سیستم پیاوړتیا او د سترګو او پوستکي د روغتیا لپاره مهم بلل کېږي.

د طالبانو د عامې روغتیا وزیر، نور جلال جلالي، ویلي چې د دې کمپاین اصلي موخه د پولیو ویروس د خپرېدو مخنیوی او په هېواد کې د دې ناروغۍ بشپړ له منځه وړل دي.

د نړیوال روغتیا سازمان د راپور له مخې، په ۲۰۲۴کال کې د پولیو ۲۵مثبتې پېښې ثبت شوې وې، خو په ۲۰۲۵کال کې دا شمېر ۹ته راکم شوی چې د ۶۴سلنې کموالی ښيي.

یادې پېښې په بادغیس، نیمروز، هلمند، ارزګان، پکتیکا، پکتیا او کنر ولایتونو کې ثبت شوې دي، چې دا سیمې لا هم د جغرافیایي ستونزو او د روغتیايي امکاناتو د کمښت له امله له ننګونو سره مخ دي.

د یادونې وړ ده چې پخوا د پولیو واکسین کمپاینونه کور په کور ترسره کېدل، خو طالبانو د تېر کال له سپتمبر راهیسې دا طریقه او د ښځو ګډون بند کړی او اوس واکسین یوازې په جوماتونو او روغتیايي مرکزونو کې ترسره کېږي.

دا په وروستي څه باندې یو کال کې درېیم اداري واحد دی، چې په دې سیمه کې جوړیږي.

د سینکیانګ د اویغور سیمې حکومت د مارچ پر۲۶مه د سینلینګ د جوړېدو اعلان کړی دی.

دا سیمه به د کاشغر ولایت تر ادارې لاندې وي. د راپور له مخې، د دې سیمې دقیق اداري حدود لا نه دي اعلان شوي.

کاشغر چې دا نوی واحد به ترې اداره کېږي، د لرغونې ورېښمو لارې په مسیرونو کې موقعیت لري او د چین-پاکستان له اقتصادي دهلېزسره هم تړاو لري.

د سینکیانګ لوېدیزو سرحدي سیمو او افغانستان پورې اړوندې امنیتي اندېښنې هم د دغه اقدام تر شا موجودې دي.

چین مخکې هم اندېښنه څرګنده کړې وه چې په ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ (ETIM) پورې تړلي وسله‌وال د واخان دهلېز له لارې سینکیانګ ته د ننوتلو هڅه کوي.

د ساوت چاینا مارنینګ پوسټ د رپوټ له مخې، د فودان پوهنتون د نړیوالو مطالعاتو انستیتوت پروفیسور لین منوانګ ویلي چې دا اقدام «د دې سیمې د ستراتیژیک اهمیت ښيي».

هغه زیاتوي چې د واخان دهلېز د دې پرېکړې په ستراتیژۍ کې مهم رول لري.

د سټیمسن مرکز لوړپوړې څېړونکې یون سن ویلي چې دا نوی اداري واحد د «سیمه‌ییزې کچې د حکومتدارۍ د پیاوړتیا لپاره یو ګام دی، څو کنټرول زیات شي».

د نورستان د برګمټال او کامدېش ولسوالیو قومي مشرانو نن یکشنبه، د وري پر ۲۳مه وویل چې ددغو ولسوالیو لارې له شاوخوا دوه میاشتو راهسې د خلکو پر مخ تړل شوې دي خو لا تر اوسه طالبانو ددې لارې د پرانېستلو لپاره کومه هڅه نه ده کړې او د بدیلو لارو د جوړېدو ژمنې کوي.

دوی زیاتوی، چې د لارو د تړل کېدو له امله د اوړو په ګډون ټول خوراک توکي خلاص شوي دي او په کلینیکونو کې درمل نه پیدا کېږي.

یو قومي مشر وویل:« د خوراکي توکو د خلاصېد ترڅنګ په کلینیکونو کې درمل نشه او که وضعیت همداسې ادامه پیدا کړي، نو یو انساني مرګونی ناروین په لاره دی.»

د قومي مشرانو په وینا، څو ورځې وړاندې څو تنو ناروغانو خپل ژوند له لاسه ورکړی دی.

د طالبانو له لوري د بدیلو لارو جوړېدو د ژمنو په غبرګون کې د نورستان قومي مشران وايي، چې د بدیلو لارو په اوږدو کې واورې دي او ددې لارې جوړېدل میاشتې وخت نیسي.

دوی وړاندیز وکړ، چې د کونړ ولایت د ناړۍ ولسوالۍ له لارې د نورستان برګمټال او کامدېش ولسوالیو ته د غځېدلې لارې د بېرته پرانېستلو لپاره د طالبانو درې امنیتي پوستو ته اړتیا ده.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت اړوند د پولیسو راډیو تېره ورځ د وري پر ۲۲مه ویلي، چې د نورستان والي زين العابدين عابد سپارښتنه کړې، چې د سړک د رغونې چارې ژر پيل شي، څو د کامدېش او برګمټال د ولسونو ستونزې زر اوارې شي.

د نورستان د کامدېش او برګمټال ولسوالیو قومي مشرانو د وري پر ۲۱مه افغانستان ته انټرنشنل ته وویل، چې د کونړ د ناړۍ ولسوالۍ له بري کوټ کلي څخه د نورستان کامدېش او پرګمټال ولسوالیو ته غځېدلې لاره له دوو میاشتو راهسې د پاکستاني ځواکونو د ډزو له امله تړل شوې ده.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو همغږۍ ادارې «اوچا» هم تایید کړې چې د سیمې اوسېدونکي خوراکي توکو ته لاسرسی نه لري او لاره د ډیورنډ کرښې له هغې غاړې د ډزو له امله د ملکي وګړو او مرستندویه بنسټونو پر مخ تړلې ده.

د طالبانو تر کنترول لاندې ارګ د یکشنبې په ورځ، د وري ۲۳مه د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې په کابل کې د قزاقستان سفیر ګازیز اکباسوف د دې ډلې د ریاست الوزرا د دفتر له رییس عبدالواسع سره کتلي دي.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې د قزاقستان سفیر د افغانستان د کانونو په برخه کې د خپل هېواد پانګونې ته چمتووالی ښودلی او همدارنګه دغه هېواد غواړي چې د تورغونډۍ ـ هرات ـ کندهار ـ سپین بولدک رېل پټلۍ په برخه کې هم ۵۰۰ میلیونه ډالره پانګونه وکړي.

د تورغونډۍ - هرات-کندهار- سپین بولدک په رېل پټلۍ کې قزاقستان له دې وړاندې هم د پانګونې اعلان کړی و.

د طالبانو د ارګ په وینا، د قزاقستان سفیر ویلي، چې د اقتصادي شریک په توګه یې افغانستان ته د تېلو او د درملو صادرولو اجازه ورکړې او دغه اقدام به د دواړو هېوادونو ترمنځ اوسنۍ سوداګري لا پراخه کړي.