ادریس ستانکزی: د طالبانو له لوري د نجونو پر زده کړو بندیز د جاهلیت زمانې نوې بېلګه ده
د افغانستان د پخواني جمهوري دولت د کورنیو چارو وزارت سلاکار ادریس ستانکزي، د طالبانو پر تګلارو نیوکه کړې او ویلي یې دي چې د طالبانو له لوري د نجونو پر زده کړو بندیز د جاهلیت د زمانې له کړنو سره ورته والی لري.
نوموړي په یوه ویډیویي پیغام کې ویلي، چې طالبان یوازې د څوارلس سوه کلونو نه، بلکې د پنځلس سوه کلونو وروسته پاتې فکر لري چې له اسلام وړاندې د جاهلیت د دورې له چلندونو سره ورته والی ښيي.
د هغه په وینا، لکه څنګه چې د جاهلیت په زمانه کې ځینو عرب وګړو خپلې لوڼې ژوندۍ خښولې، هم هغه راز نن په افغانستان کې نجونې له زدهکړو او ښوونځیو څخه محرومې شوې دي.
ادریس ستانکزي زیاته کړې، که اسلام په اوسني وخت کې نازل شوی وای، نو د پخوانیو عربانو د نجونو د خښولو پر ځای به د افغانستان د نجونو د تعلیم بندیز د جاهلیت د بېلګې په توګه یادېده.
د یادولو وړ ده، چې د طالبانوله بیا واک ته رسېدو وروسته، په افغانستان کې د نجونو پر زده کړو پراخ محدودیتونه لګول شوي دي. نجونې له شپږم ټولګي پورته ښوونځیو ته له تګ څخه منع شوې او د پوهنتونونو دروازې هم د هغوی پرمخ تړل شوې دي.
نړیوالو بنسټونو او د بشري حقونو سازمانونو په وار وار د دې پرېکړو غندنه کړې او دا یې د نجونو د اساسي حقونو ښکاره نقض بللی دی.
شنونکي وايي، د نجونو د زده کړو دوامداره بندیز نه یوازې د فردي پرمختګ مخه نیسي، بلکې د هېواد پر ټولنیز او اقتصادي راتلونکي هم ژور منفي اغېز کوي.
سره له دې، طالبانو تر اوسه د دغو محدودیتونو د پای ته رسولو په اړه کوم واضح مهالوېش نه دی وړاندې کړی.
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.
