په هرات کې زرګونو کسانو د ملکي‌ وګړو د وژل کېدو په غبرګون کې لاریون کړی

په خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه وضعیت د بیان ازادۍ، بشري حقونو او د خبریالانو د خوندیتوب په اړه جدي اندېښنې راپورته کړې. د خبرپاڼې له مخې؛ خبریالي یوه قانوني او مسلکي دنده ده او باید جرم ونه ګڼل شي.

د ښځو د همت غورځنګ ویلي، چې د خبریالانو پر وړاندې هر ډول بندیز او فشار باید بند شي او د هغوی بې‌قید او شرطه خوشې کېدل باید تضمین شي. دغه غورځنګ دارنګه له نړۍوالو بنسټونو، د ملګرو ملتونو سازمان او د بشري حقونو له ادارو غوښتنه کړې، چې دغه موضوع په جدي توګه وڅاري او د خبریالانو د خوشې کېدو لپاره عملي ګامونه پورته کړي.

په خبرپاڼه کې ټینګار شوی، چې د خبریالانو ازادي د حقیقت ساتنه او د خلکو د معلوماتو حق تضمینوي. شکېب نظري، حمید فرهادي او بشیر هاتف د څه باندې ۹ میاشتو راهیسې د طالبانو په بند کې دي.
د خبریالانو د ملاتړ سازمان(امسو) د دغه خبریالانو د روغتیایي وضعیت په اړه اندېښنه څرګنده کړې او ویلي یې دي، چې د طالبانو په زندان کې د دوی روغتيايي وضعيت په اړه هر ډول بې‌غوري د بشري حقونو او د بيان ازادۍ د اصولو پر وړاندې لويه جفا ده. دغه سازمان همداراز د یادو خبریالانو د خوشې کېدو لپاره له څو ورځو راهیسې کمپاین پیل کړی.

په هرات کې د طالبانو رسنیز دفتر د سې‌شنبې په ورځ (د وري ۲۵مه) په یوې خبرپاڼه کې ویلي، په یاده ناسته کې د دواړو خواوو ترمنځ د سوداګرۍ او ترانزیټي اړیکو د پراختیا او په هرات کې د ازبکستان د محصولاتو د دایمي نندارتون د جوړولو په اړه هم بحث شوی دی.

د طالبانو والي اسلام جار له ازبکستان سره د اقتصادي اړیکو پر پراختیا ټينګار کړی او زیاته کړې یې ده، دوی کولای شي له ازبکستان نه خوراکي توکي، غوړي، سمېنټ او نور ودانیز توکي وارد او په بدل کې یې د مرمر ډبرې او نور توکي یاد هېواد ته صادر کړي.

طالبانو له ازبک سوداګرو غوښتنه کړې، چې په هرات کې ګډه پانګونه وکړي. خبرپاڼه زیاتوي، چې ازبک سوداګرو په افغانستان کې پانګونې ته چمتوالی ښودلی. په خبرپاڼه کې د ښاغلي رحمانوف په حواله راغلي، چې د سوداګریزو اړیکو د پراختیا په موخه به ډېر ژر د هرات سوداګر د ازبکستان اندیجان ولایت ته سفر وکړي.

طالبانو ویلي، چې ډېر ژر به په هرات کې د افغانستان او ازبکستان ګډه سوداګریزه خونه جوړه شي.

د طالبانو یادې قول اردو رسنیز دفتر د سې‌شنبې په ورځ (د وري ۲۵مه) ویلي، د پاکستان پوځ د توپونو بریدونو په غبرګون کې دوی د کونړ ولایت اړوند پر ډیورنډ کرښه د «ردالظلم غچ‌اخیستونکي» بریدونه کړي.

یاد رسنیز دفتر ویلي، د لومړۍ سرحدي لوا د غچ اخیستونکو عملیاتو پرمهال د پاکستان ۲ټانکونه، ۲پوستې، یوه څارګره کمره او یوشمېر نور تجهیزات له‌منځه وړل شوي دي.

دوی زیاته کړې:« د شلتن ولسوالۍ اړوند سرکي سر باندې د پاکستاني پوځيانو په ټانګ پوسته د ډرون څلور انداختونه کړي»؛ خو د اوښتو تلفاتو په اړه یې څه نه‌دي ویلي. طالبانو ویلي، پاکستاني لوري په تېرو ۲۴ساعتونو کې د توپونو او درنو وسلو ۱۴۲ مرمۍ توغولې او دوه د ډرون بریدونه یې کړي، چې چاته په‌کې زیانه نه‌دی اوښتی.

په دغه نوملړ کې د طالبانو د رییس‌الوزرا محمد حسن اخند، د هغه د مرستیال عبدالغني برادر، د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي او د کانونو وزیر هدایت‌الله بدري معلومات تازه شوي دي.
دغه کسان مخکې هم د ملګرو ملتونو د امنیت شورا له‌خوا تر بندیزونو لاندې وو؛ خو په نويو بدلونونو کې د هغوی د هویت او رسمي اسنادو اړوند معلومات اصلاح او زیات شوي دي.

د بندیزونو کمېټې د تېرکال د کب میاشتې په وروستیو کې هم د طالبانو د ۲۲ لوړپوړو چارواکو تازه شوی نوملړ، له ژوندلیکونو سره یو ځای خپور کړی و. په دغه بندیزونو کې نور طالب چارواکي لکه سراج‌الدین حقاني، مولوي عبدالکبیر، عبداللطیف منصور، محمد فاضل مظلوم، عبدالباقي حقاني، دین محمد حنیف، قدرت‌الله جمال، نورالدین ترابي، محمد عیسی اخند، نجیب‌الله حقاني، نورمحمد ثاقب، عبدالحق وثیق او خیرالله خیرخواه هم شامل دي.

د ملګرو ملتونو د امنیت شورا دغه بندیزونه د ۱۹۸۸ پرېکړه‌لیک له مخې لګولي دي، چې له مخې یې یاد کسان یوازې د امنیت شورا په رسمي اجازه غړو هېوادونو ته سفر کولای شي. دغه بندیزونه پر هغو کسانو لګول کېږي، چې په تاوتریخوالي کې ښکېل وي، وسلې برابروي، جنګیالي جذبوي یا د افغانستان د سولې او ټیکاو پرضد د فعالیتونو ملاتړ کوي.

د ملګرو ملتونو امنیت شورا تېر کال (د سلواغې په ۲۳مه) د طالبانو پر ضد د بندیزونو د څار ډلې ماموریت د یو بل کال لپاره وغځاوه. طالبانو د خپلې واکمنۍ په تېرو څلورو کلونو کې څو ځلې د دغه بندیزونو د لغوه کېدو غوښتنه کړې؛ خو په افغانستان کې د وسله‌والو ډلو فعالیت، د ښځو پر وړاندې تبعیض او د ټول‌ګډونه حکومت نشتوالي له امله دغه بندیزونه لاهم پر ځای پاتې دي.

دوی د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، داسې راپورونه هم خپاره شوي چې دغه خبریالان له شکنجې سره مخ دي. یاد بنسټ ټینګار کړی، چې د خبریالانو دوامداره بند د بشري حقونو، په ځانګړي ډول د بیان ازادۍ او معلوماتو ته د لاسرسي ښکاره سرغړونه ده.
په خبرپاڼه کې راغلي، خبریالي جرم نه دی؛ بلکې د ازادو او پرمختللو ټولنو له بنسټیزو ارزښتونو شمېرل کېږي. دغه بنسټ همدارنګه ویلي، چې له بنسټیزو حقونو د خبریالانو بې‌برخې کېدل د نړۍوالو قوانینو، انساني ارزښتونو او اسلامي اصولو خلاف عمل دی.

په خبرپاڼه کې له نړۍوالو بنسټونو په ځانګړي ډول د رسنیو د ازادۍ او بشري حقونو له ملاتړو ادارو غوښتنه شوې، چې د دغه خبریالانو د خوشې کېدو لپاره بېړني او عملي ګامونه پورته کړي.

دغه بنسټ غوښتنه کړې، چې یاد خبریالان باید بې له قید او شرطه خوشې شي، هغوی ته دې د مدافع وکیل لاسرسی برابر شي، دوسیو ته دې عادلانه رسېدنه وشي او د اړتیا په صورت کې دې خوندي هېوادونو ته ولېږدول شي.

دوی په پای کې خبرداری ورکړی، چې د دغه ډول اقداماتو دوام به په افغانستان کې د بشري حقونو وضعیت نور هم کړېکچن کړي او د نړۍوالې ټولنې جدي پاملرنې ته اړتیا لري.