پښتونخوا کې نوی قانون؛ دولتي کارکوونکي به له بهرنیو سره د واده لپاره له حکومته اجازه اخلي

نوموړي د يکشنبې په ورځ د خېبرپښتونخوا په مردان کې يوې غونډې ته په وينا کې وويل: «نن زما په خاوره کې وينه توېږي، امن له منځه تللی، حکومتي نظام ګډوډ دی او ادارې بې‌وسه شوې دي.»

هغه زياته کړه، وسله‌والې ډلې په ازاد ډول ګرځي، لارې، کلي او سيمې يې تر خپل نفوذ لاندې راوستي دي.

فضل الرحمن په غير مستقيم ډول د پاکستان پر حکومت نيوکه وکړه او ويې ويل: «ته ماته امن او روزګار نه شې راکولی، او د دروغو او د غلا د رایوحکومت رامنځته شوی دی.» هغه ټينګار وکړ چې دا ډول حکومت نه مني او زياته يې کړه: «د جعلي رایو حکومت نه منم، هر څه چې کول غواړې، وکړه.»

نوموړي وويل، نه په هېواد او نه هم په ایالت کې د فساد مخه نيول شوې، نه امن تأمين شوی او نه هم خلکو ته د کار زمينه برابره شوې ده. د هغه په وينا، د خلکو د رایې او ازادۍ لپاره به خپله مبارزه جاري ساتي او «لکه څنګه چې جعلي اسعار نه چلېږي، همداسې جعلي حکومت هم نه شي چلېدای.»

د جمعيت علما اسلام مشر همدارنګه وويل، چې اوس د پاکستان په خاوره نړيوال ځواکونه راټولېږي او اسلامي هېوادونه د امن لپاره هڅې کوي، چې دا د هېواد لپاره يو «اعزاز» بولي.

د اسلام‌اباد په کوربتوب د امريکا او ايران ترمنځ د ترسره شوو خبرو په اړه فضل الرحمن وويل، دا خبرې ناکامې نه دي او يوازې يې لومړی پړاو بشپړ شوی دی، چې راتلونکو پړاوونو ته به انتظار کېږي.

هغه يو ځل بيا خپل سياسي دريځ تکرار کړ او ويې ويل، چې اسراییل د عربو پر خاوره يو «ناجايزه او ترهګر» هېواد دی.

نوموړي له رسنيو سره په خبرو کې وويل چې ایالتي حکومت افغانستان ته د بېرته ستنېدونکو افغان کډوالو لپاره ټولې ممکنه اسانتياوې برابروي، څو دا بهير په باعزته او منظم ډول ترسره شي.

اپریدي د انتظارځي اسانتياوې وکتلې او ويې ويل چې دا مهال د پاکستان د احصایې ادارې یا نادرا ۲۲مراجعه ځایونه فعال دي، خو د زياتېدونکي ګڼه ګوڼې له امله دا شمېر بسنه نه کوي. هغه اعلان وکړ چې د نادرا له چارواکو سره به ژر کښېني او د مراجعه ځایونو شمېر به ۴۰ ته لوړ کړي، څو د ثبت بهير چټک او اغیزناک شي.

د هغه په وينا، د پاکستان له بېلابېلو سيمو څخه د افغان وګړو د رضاکارانه بېرته ستنېدو لړۍ روانه ده، چې له امله يې په لنډي کوتل هولډنګ سنټر کې ګڼه ګوڼه زياته شوې ده.

نوموړي زياته کړه چې نورو څلورو انتظارځایونو ته به هم د نادرا اضافي کارکوونکي وګومارل شي، څو فشار کم او چارې په ښه ډول پر مخ يوړل شي.

د خیبر پښتونخوا اعلی وزیر دا هم څرګنده کړې چې په ایالت کې مېشتو افغان وګړو پر ضد روانې کړنې د مرکزي حکومت پرېکړه ده، او ایالتي حکومت د ملي کچې پرېکړو د پلي کولو مسووليت لري.

اپریدي ټينګار کړی چې «افغانان زموږ وروڼه دي او له هغوی سره هر ډول بې‌حرمتي به هېڅکله ونه زغمل شي».

هغه وويل چې د پاکستان او افغانستان د خلکو ترمنځ مذهبي، ژبني او کلتوري اړيکې شته، چې بايد هر حال کې درناوی يې وشي.

د اپریدي له تګ وروسته افغان کډوالو لاریون وکړ او اعتراض یې درلود، چې دوی په کمپ کې بند پاتې دي.

سهیل اپریدي د پنجشنبې په ورځ د یو خبري کنفرانس پرمهال د ایران او امریکا ترمنځ د اوربند په اړه د پاکستان رول ته په اشاره ویلي، د سیمې د امن او ثبات لپاره د پاکستان هغه پالیسې چې اوس په نړۍواله کچه ستایل کېږي، له افغانستان سره دې هم د اړیکو په رغولو کې وکارول شي.

نوموړي ویلي، چې د پاکستان او په ځانګړې توګه د خیبر پښتونخوا د امنیت لپاره له افغانستان سره خبرې اترې یوازینۍ حل لاره ده.

سهیل اپري زیاته کړې:«د کومې پالیسۍ له‌مخې، چې اوس په نړۍواله کچه پاکستان ته واه واه ویل کېږي، ایالتي حکومت همدا غواړي، چې د پاکستان او خیبر پښتونخوا د امنیت لپاره دې له افغانستان سره هم خبرې اترې او مذاکرات وشي».

نوموړي ویلي، چې د خیبر پښتونخوا ایالتي حکومت به له افغانستان سره د مذاکراتو په برخه کې له مرکزي حکومت سره خپله بشپړه همکاري وکړي.

اپریدي دا څرګندونې پرداسې مهال کړې، چې پاکستان د ایران او امریکا ترمنځ د اوربند منځګړیتوب کړی دی او تمه ده، چې د شنبې په ورځ به په اسلام‌اباد کې د پاکستان په منځګړیتوب د واشنګټن او تهران ترمنځ مذاکرات پیل شي.

نوموړي دغه څرګندونې وروسته له هغه کړې، چې تېره شپه په سوات کې د دغه ګوند د يو مشر، ايوب خان اشاړي په کور وسله وال بريد وشو.

اېمل ولي خان ويلي، د ایالت دننه د ترهګرو د ازاد تګ راتګ پر وړاندې چوپتیا د اندېښنې وړ ده او له هرې پېښې وروسته یې پړه پر افغانستان اچول بې ځایه ده. هغه د پوښتنې په ډول ویلي چې ولې مرکزي او د خېبرپښتونخوا حکومت او امنیتي ادارې د دې ستونزې د حل لپاره جدي اقدام نه کوي.

نوموړي زیاته کړې، ولس غواړي پوه شي چې د «ښه» او «بد» وسله والو ترمنځ د توپیر ساتل د امنیت لپاره ستونزمنه پایله لري. هغه په اشارې سره ویلي، په سیمه کې د منځګړیتوب او سولې ادعاوې کوونکي باید لومړی په خپل کور کې اور مړ کړي.

هغه ټینګار کړی چې تر څو دولت د داخلي امنیت لپاره واضح او پرېکنده پالیسۍ ونه لري، د خېبرپښتونخوا امنیت به د دوامداره پرمختګ وړ نه وي.

په خېبرپښتونخوا کې د اوږدې مودې راهیسې ناامني دوام لري، او مرکزي او ایالتي حکومتونه د امنیت ټینګ ساتلو او د ترهګرو پرضد عملیاتو ادعاوې کوي، خو د عوامي نشنل ګوند مشر په وینا، عمل باید د ادعاوو سره سم وي.

هغه د پاکستان په پارلمان کې د وینا پرمهال زیاته کړه، افغانستان تل د پاکستان اتحادی پاتې شوی او په راتلونکي کې به هم وي. هغه څرګنده کړه چې د افغانستان سره د لارو د بندیز له امله د پنجاب بزګرانوسخت تاوانونه ګاللي، خپل فصلونه او څاروي یې له لاسه ورکړي او مالي زیانونه ورته اوښتي دي.

اڅکزي وویل، د لارو د بندیز اغېز یوازې پنجاب پورې محدود نه دی، بلکې خېبرپښتونخوا او بلوچستان هم ډېر اغېزمن شوي دي، او که لارې پرانستې وای، دواړه ایالتونو به ځان په ښه توګه ساتلي وای.

هغه ټینګار وکړ چې د افغانستان سره باید روغې اړيکې ټینګې شي، ځکه افغانان دلته زېږېدلي، زده کړې یې کړي، او په ټولنه کې برخه لري. نوموړي همدارنګه یادونه وکړه چې په زرګونو پاکستانيو ښځو د افغانانو سره ودونه کړي، او په لسګونو افغانې مېرمنې د له پاکستاني وګړو سره ودونه کړی دی، او د دې ګډوډۍ د مخنیوي لپاره باید قانون جوړ شي.

اڅکزي پای کې په پارلمان کې غوښتنه وکړه چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د اقتصادي، کلتوري او بشري اړیکو لپاره باید واضح او مؤثره پالیسي وضع شي.