ناپېژاندو وسلهوالو د بلوچستان ایالت د ډېره مراد جمالي ولسوالۍ اړوند ټياېنټي کالونۍ سیمه کې د ګوزڼ ضد واکسینو کمپاین ټیمونو د ساتنې لپاره په دنده بوخت د فرمان بشیر بهراني په نوم یو پاکستانی پولیس سرتېری په ډزو وژلی.
دا په داسې حال کې ده، چې د روانې میاشتې له ۱۳مې نېټې راهیسې په ټول پاکستان کې د ګوزڼ ضد واکسینو ملي کمپاین دوام لري. د بلوچستان ځایي حکومت لهخوا ويل شوي، چې د ګوزڼ ضد ملي کمپاین لپاره يې بشپړ چمتوالي نیولی او د کارکوونکو د ساتنې لپاره پوليسو ته دنده سپارل شوې ده.
د یادونې وړ ده، چې پاکستان او افغانستان د نړۍ دوه هغه هېوادونه دي چې لاهم د ګوزڼ ویروس نښې او زیانونو پهکې لیدل کېږي. بل لور ته په بېلابېلو وختونو کې د ګوزڼ ضد واکسینو کمپاین پرمهال نه یوازې په ساتونکو؛ بلکې د ګوزڼ ضد کمپاین کې پر برخه اخیستونکو کارکوونکو هم بریدونه شوي دي.
جرمني او اوکراین د سې شنبې په ورځ د پوځي همکارۍ او د بېپيلوټه الوتکو (ډرونونو) د تولید تړونونه لاسلیک کړل، چې د اوکراین د ولسمشر په وینا، دا کولی شي په اروپا کې د خپل ډول تر ټولو لوی تړون وګرځي. دا تړونونه برلین ته د ولادیمیر زېلنسکي د سفر پر مهال لاسلیک شول.
دا چاره د روسیې پر وړاندې د جګړې په ترڅ کې د اوکراین د پوځي صنعت د ودې او اهمیت ښکارندويي کوي، په ځانګړي ډول د بېپيلوټه الوتکو په برخه کې د دې هېواد چټک نوښت په ګوته کوي.
د جرمني صدراعظم فرېدرېښ مېرڅ ټینګار وکړ چې له اوکراین څخه د برلین ملاتړ روسیې ته یو روښانه پیغام لري. هغه وویل: «موږ به د اوکراین د دفاع لپاره په خپلو هڅو کې هېڅ ډول شک او ځنډ ونه کړو». مېرڅ زیاته کړه: «په دفاعي برخه کې هېڅ صنعت د اوکراین په څېر نوښتګر نه دی. زموږ په ملاتړ سره به د جرمني او اروپا دفاعي وړتیاوې او همدارنګه زموږ صنعتي بنسټ لا پیاوړی شي».
جرمني دا مهال اوکراین ته د اروپا تر ټولو ستر پوځي مرستندوی هېواد دی. د ۲۰۲۲ کال راهیسې، چې روسیې پر اوکراین برید پیل کړی، برلین شاوخوا ۵۵ میلیارده یورو پوځي مرسته کییف ته ورکړې ده او ۱۱.۵ میلیارده یورو نور یې په خپل اوسني بودجه کې د همدې هدف لپاره ځانګړي کړي دي.
ولسمشر زېلنسکي دا هم اعلان وکړ چې اوکراین او جرمني د یوه اروپایي توغندیز ضد پروګرام د جوړولو په اړه هم خبرې کړې دي. د هغه په وینا، د ډرونونو د تولید تړون کولی شي په اروپا کې د دې برخې تر ټولو لوی تړون شي او د دواړو هېوادونو تخنیکي ټیمونو د دې تړون پر جزییاتو کار پیل کړی دی. هغه ټینګار وکړ چې د کییف او برلین ترمنځ پوځي همکاري د روسیې پر وړاندې د روانې جګړې په شرایطو کې ستراتیژیک اهمیت لري.
دا پرمختګونه په داسې حال کې رامنځته کېږي چې د اوکراین د جګړې د پای ته رسولو لپاره د امریکا د ډیپلوماتیکو هڅو زور په وروستیو میاشتو کې کم شوی دی. سره له دې، د ملګرو ملتونو په سازمان کې د امریکا د استازي مرستیالې ټامي بروس ویلي چې واشنګټن لا هم د روسیې او اوکراین ترمنځ د یوې دوامداره سولې د ترلاسه کولو لپاره هڅې کوي.
د راپورونو له مخې، روسیه تر دې مهاله د اوکراین شاوخوا ۲۰ سلنه خاوره تر خپل کنټرول لاندې لري، چې په کې د کریمیا ټاپووزمه هم شامله ده، هغه سیمه چې په ۲۰۱۴ کال کې ونیول شوه.
زېلنسکي د خپلو څرګندونو په بله برخه کې د پوځي تجهیزاتو د تولید په برخه کې د اوکراین مالي ستونزو ته اشاره وکړه او ویې ویل چې دا هېواد د اوسني تولید دوه برابره وړتیا لري، خو له مالي کمښت سره مخ دی. هغه زیاته کړه: «په ساده ډول ووایم، موږ کافي پیسې نه لرو».
د دې بودجې د برابرولو له لارو څخه یوه هم د اروپایي ټولنې څخه د ۹۰ میلیارده یورو پور ترلاسه کول دي، چې تر دې وړاندې د هنګري د لومړي وزیر ویکتور اوربان د مخالفت له امله ځنډېدلی و. خو د هغه له وروستۍ ټاکنیزې ماتې وروسته، امکان شته چې دا پور کییف ته ورکړل شي.
پاکستاني رسنۍ «اکسپرس ټریبیون» راپور ورکړی، چې په پاکستان کې امنیتي چارواکو ویلي، د دغه هېواد په پنجاب ایالت کې د یو لړ عملیاتو په ترڅ کې یې د ترهګریزو فعالیتونو په تور۱۶کسان نیولي دي.
راپور زیاتوي، چې دغه کسان د پنجاب ایالت په پنځو ښارونو کې د ترسره شوو عملیاتو پر مهال نیول شوي دي.
د پاکستان د ترهګرۍ ضد ادارې د معلوماتو له مخې، نیول شویو کسانو له تحریک طالبان پاکستان(ټي ټي پي)سره اړیکې لرلې.
چارواکو ویلي، چې دغو کسانو د پولیسو پر پوستو د بریدونو پلان درلود، خو د عملیاتو په ترڅ کې دغه پلانونه له عملي کېدو مخکې شنډ شوي دي.
د عملیاتو پر مهال له نیول شویو کسانو څخه چاودېدونکي توکي، اسناد او یو اندازه نغدې پیسې هم ترلاسه شوي دي.
بل خوا، امنیتي سرچینو مخکې ویلي وو، چې د خیبرپښتونخوا ایالت کې په جلا عملیاتو کې ۱۳وسلوال وژل شوي دي.
خیبرپښتونخوا او بلوچستان، چې له ډیورنډ کرښې سره نږدې پرتې دي، د پاکستان له هغو سیمو څخه دي چې تر ټولو زیاتې ناامنۍ پکې لیدل کېږي.
د ملګرو ملتونو د پراختیا پروګرام د دوشنبې په ورځ اعلان کړی، چې په منځني ختیځ کې د پوځي نښتو د زیاتېدو له امله تمه کېږي په ۱۶۲ هېوادونو کې تر ۳۲ مېلیونه ډېر خلک د بېوزلۍ له ګواښ سره مخ شي.
دغه سازمان خبرداری ورکړی، نړۍ له «درې ګوني کړکېچ» سره مخ ده چې انرژي، خوراکي توکي او اقتصادي وده پهکې شامله ده. د ملګرو ملتونو په وینا؛ روانه جګړه په منځني ختیځ کې د نړۍوال پرمختیايي لاسته راوړنو د بېرته شاتګ لامل ګرځي او اغېزې به یې په بېلابېلو سیمو کې په نا انډوله توګه محسوسې شي.
د ملګرو ملتونو د پراختیایي پروګرام مشر الکساندر ډې کرو ویلي: «تاسو به دوامداره اغېزې ووینئ، په ځانګړي ډول په بېوزلو هېوادونو کې چېرې چې خلک بیا بېوزلۍ ته ټېل وهل کېږي. دا د موضوع تر ټولو دردوونکې برخه ده. هغه کسان چې بېوزلۍ ته ستنېږي، اکثره هغه خلک دي چې مخکې ترې وتلي وو او اوس بیا هماغه حالت ته ګرځي».
له هغې وروسته چې امریکا او اسراییل پر تهران هوایي بریدونه وکړل، په تېرو شپږو اونیو کې د انرژۍ بیې لوړې شوې دي. د پیسو نړۍوال صندوق مشر ویلي، که په منځني ختیځ کې تلپاتې سوله هم ټینګه شي، دغه جګړه به نړۍوال اقتصاد ته دوامداره زیان ورسوي.
په داسې حال کې چې د نړۍ مشران د پیسو نړۍوال صندوق د پسرلنیو غونډو لپاره په واشنګټن کې راټول شوي، د ملګرو ملتونو د پراختیا پروګرام ویلي په پرمختللو هېوادونو کې د زیانمنو کورنیو د ملاتړ لپاره د نغدو پیسو مرستې اړینې دي چې شاوخوا ۶ مېلیارده ډالر لګښت لري.
د یادې ادارې مشر ویلي، چې نړۍوال بنسټونه او پراختیایي بانکونه کولای شي دغه مالي ملاتړ برابر کړي. هغه زیاته کړه: «لنډمهاله نغدي مرستې د دې مخه نیسي، چې خلک بېرته بېوزلۍ ته ستانه شي او دغه اقتصادي ګټه هم لري».
د ملګرو ملتونو پراختیایي پروګرام ویلي، چې شتمن هېوادونه د جګړې د اقتصادي اغېزو د کمولو لپاره ډېر امکانات لري؛ خو سوېلي هېوادونه له جدي مالي محدودیتونو سره مخ دي او په کمزوري حالت کې دي.
دغه راپور په داسې حال کې خپور شوی، چې لوېدیځ هېوادونه لکه امریکا، جرمني، فرانسه او برېتانیا د پورونو د زیاتېدو او د دفاعي لګښتونو د فشار له امله د بهرنیو مرستو بودجه کموي.
رویټرز خبري اژانس راپور ورکړی، چې د ایران د جګړې له امله په دوبۍ او ابوظبي کې د اروپایي لوکسو برانډونو پلور کم شوی او د یادو برانډونو بازار زیانمن شوی دی. په راپور کې راغلي، چې د منځني ختیځ ناورین د نړۍ د ۴۰۰ مېلیارد ډالرو په ارزښت د لوکسو توکو صنعت شاتګ ته اړ کړی دی.
په راپور کې راغلي، د دوبۍ په «مال اف امارات» چې د یاد ښار له لویو سوداګریزو مرکزونو څخه دی،؛د مارچ په میاشت کې د تېر کال د همدې میاشتې پرتله د لوکسو برانډونو پلور له ۳۰ تر ۵۰ سلنې پورې کم شوی دی.
همدارنګه ویل شوي، چې د همدې مرکز د لیدونکو شمېر هم په مارچ میاشت کې ۱۵ سلنه راکم شوی دی. په راپور کې دا هم راغلي، په «دوبۍ مال» کې چې د سېلانیانو لپاره ډېر مشهور ځای دی؛ د تګراتګ کچه نږدې ۵۰ سلنه راټیټه شوې، چې دا د پلور د لا زیاتو کمېدو احتمال ښيي.
د لوکسو توکو بازار تر ۲۰۲۲کال وروسته کله چې د کووید-۱۹ (کرونا) د اغېزو له امله د چین اقتصادي وده ورو شوه، د کمېدو سره مخ شو او له هغه وخت راهیسې د دغه صنعت د لویو شرکتونو ارزښت شاوخوا ۱۰۰ مېلیارده یورو کم شوی دی.
رویټرز لیکلي، که د ډیپلوماټیکو هڅو له لارې په لنډمهالي توګه شخړه پای ته هم ورسېږي؛ د اماراتو د سوداګریزو مرکزونو لپاره بېرته عادي حالت ته ستنېدل به څو میاشتې وخت ونیسي.
په ختیځ کې د طالبانو د ۲۰۱ خالد بن ولید قول اردو رسنیز دفتر ویلي، د پاکستان د بریدونو په غبرګون کې یې د «ردالظلم» غچ اخیستونکو بریدونو پرمهال ۱۳ پاکستاني پوځیان وژلي او ۲ نور یې ټپیان کړي دي. یاد دفتر زیاته کړې، چې دغه بریدونه یې پر کونړ د پاکستان د بریدونو په غبرګون کې کړي.
د طالبانو یادې قول اردو رسنیز دفتر د سېشنبې په ورځ (د وري ۲۵مه) ویلي، د پاکستان پوځ د توپونو بریدونو په غبرګون کې دوی د کونړ ولایت اړوند پر ډیورنډ کرښه د «ردالظلم غچاخیستونکي» بریدونه کړي.
یاد رسنیز دفتر ویلي، د لومړۍ سرحدي لوا د غچ اخیستونکو عملیاتو پرمهال د پاکستان ۲ټانکونه، ۲پوستې، یوه څارګره کمره او یوشمېر نور تجهیزات لهمنځه وړل شوي دي.
دوی زیاته کړې:« د شلتن ولسوالۍ اړوند سرکي سر باندې د پاکستاني پوځيانو په ټانګ پوسته د ډرون څلور انداختونه کړي»؛ خو د اوښتو تلفاتو په اړه یې څه نهدي ویلي. طالبانو ویلي، پاکستاني لوري په تېرو ۲۴ساعتونو کې د توپونو او درنو وسلو ۱۴۲ مرمۍ توغولې او دوه د ډرون بریدونه یې کړي، چې چاته پهکې زیانه نهدی اوښتی.