په هرات کې د طالبانو د والي ویاند محمدیوسف سعیدي وایي، د دغه ډلې والي اسلام جار د ایران له مرستیال سفیر حسن مرتضوي سره په لیدنه کې د اسلامکلا بندر له لارې د سوداګرۍ کچې پر لوړولو او د دوغارون او اسلامکلا پر پوله د ترانسپورټي ستونزو د حل په اړه خبرې کړې دي.
سعیدي د پنجشنبې په ورځ (د وري ۲۷مه) زیاته کړې، چې په دغه ناسته کې د دواړه خواوو ترمنځ د سوداګریزو اړیکو پر پیاوړتیا هم بحث شوی. طالبانو ویلي، چې دغه ایراني ډیپلوماټ د سوداګریزو او ترانزیټي ستونزو د حل او لازو اقداماتو د ترسره کېدو ژمنه کړې ده.
د خوړو نړۍوال پروګرام د لوګر په مرکز له ۲۳۳۳ بېوزلو او مستحقو کورنیو سره د چهارشنبې په ورځ د نغدو پیسو د وېش بهیر پیل کړ. د لوګر ولایت لپاره د طالب مسوولینو په وینا، هرې کورنۍ ته ۲۹۰۰ افغانۍ په پام کې نیول شوې دي.
د لوګر ولایت لپاره د طالبانو د رسنیو دفتر د چهار شنبې په ورځ (د وري ۲۶مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره وايي، دا مرستې د خوړو نړیوال په مالي ملاتړ، د کلیوالو سیمو د پراختیا او هوساینې لپاره د اقدام موسسې په تخنیکي همکارۍ ترسره کېدونکې دي.
خبرپاڼه کاږي: «هرې کورنۍ ته ۲۹۰۰ افغانۍ نغدي مرسته ورکول کېږي، تر څو د خپلو لومړنیو خوراکي او حیاتي اړتیاوو په پوره کولو کې ترې ګټه پورته کړي».
د خبرپاڼه لهمخې، د دغو مرستو بنسټیزه موخه په لوګر کې د فقر د کچې راکمول، په سختو اقتصادي شرایطو کې د زیانګالو کورنیو لاسنیوی او د هغوی د ژوند د وضعیت ښه کول دي.
له دې سره سم، په یاد ولایت کې بېوزلۍ کورنۍ دغه کېدونکې مرستې کمې ګڼي او له نورو مرستندویه بنسټونو ته د ورته زیاتو مرستو غوښتنه لري. دوی وايي، په دې ګرانۍ کې په ۲۹۰۰ افغانۍ هېڅ هم نهکېږي.
باخبره سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د طالبانو استخباراتو په بدخشان ولایت کې د دې ډلې ۷غړي د داعش خراسان ډلې سره د همکارۍ په تور نیولي او د څېړنو لپاره یې کابل ته لېږدولي دي.
د دغو سرچینو په وینا، په نیول شوو کسانو کې د طالبانو په نظامي او ملکي جوړښت کې بېلابېل چارواکي شامل دي، چې په کې د مخابراتو کنډک د یوه ټولي قوماندان، د یوې فرقې د نشراتو امر، څو افسران او د ځایي راډیو او ټلوېزیون مسوول شامل دي.
سرچینې زیاتوي چې دغه کسان دوه ورځې وړاندې نیول شوي او کابل ته لېږدول شوي دي. یوازې یو کس د بدخشان د فرقې د مرستیال واصل نظری په ضمانت خوشې شوی، خو نور لا هم په بند کې دي.
همدارنګه ویل شوي، چې د نیول شوو کسانو له ډلې شپږ تنه د جرم ولسوالۍ د کیپ کلي اوسېدونکي دي او د سلفي فکر پلویان بلل شوي دي.
د سرچینو په وینا، دوی تر دې وړاندې د بدخشان په غرنیو او لیرې سیمو کې د نښه ویشتنې او غره ښتنې تمرینونه کول.
سرچینې ادعا کوي، چې د دغو کسانو له ډلې سره تړلی یو بل کس مخکې هم د داعش سره د همکارۍ په تور نیول شوی و، او اوسني نیول شوي کسان د همدې لارې پېژندل شوي دي.
د معلوماتو له مخې، نیول شوي کسان د فیضاباد ښار په «نوي ښار» سیمه کې د طالبانو د استخباراتو د مرستیال او یو بل غړي په برید کې د لاس لرلو په تور هم تورن شوي دي.
د بښنې نړیوال سازمان او د «جنسیت، سولې او امنیت» شبکې په یوه ګډ راپور کې له برېتانیا غوښتي چې هغه سیاستونه ودروي چې له امله یې د افغان ښځو او نجونو د پناه غوښتنې ډیری قضیې رد کېږي.
دغو دوو بنسټونو د چهارشنبې په ورځ (وري۲۶مه) په خپل راپور کې ویلي، چې په برېتانیا کې د افغان پناه غوښتونکو د منلو کچه په وروستیو کلونو کې له ۹۶سلنې څخه ۳۴سلنې ته راټیټه شوې ده، او یوازې په ۲۰۲۵کال کې سلګونه افغان ښځې دپناه ترلاسه کولو بېبرخې شوې دي.
د بښنې نړیوال سازمان ویلي، چې د برېتانیا د پناه غوښتنې نوې تګلارې، چې موخه یې د کډوالۍ کنټرول بلل کېږي، په عمل کې د هغو کسانو لپاره د خوندیتوب لاسرسی محدود کړی چې نړیوالې مرستې ته اړتیا لري.
په راپور کې راغلي چې افغان ښځې په افغانستان کې د سختو محدودیتونو سره مخ دي، چې په کېد زدهکړې، کار او تګ راتګ بندیزونه شامل دي، او ډېری یې د «سیستماتیک محرومیت» په حالت کې ژوند کوي.
دغه سازمان خبرداری ورکړی چې د افغان پناه غوښتونکو، په ځانګړي ډول ښځو او نجونو، د ملاتړ کمېدل د برېتانیا له بشري حقونو او د ملګرو ملتونو د «ښځو، سولې او امنیت» پروګرام له ژمنو سره په ټکر کې دي.
په راپور کې له برېتانوي حکومته غوښتنه شوې چې د پناه غوښتنې محدودونکي سیاستونه ودروي، افغان ښځو ته خوندي لارې برابرې کړي او هغه تګلارې ختمې کړي چې د دوی په وینا د خوندیتوب مخه نیسي.
افغانستان انټرنشنل ۳ ورځې مخکې د نورستان د ځينو قومي مشرانو په حواله راپور ورکړ، چې د کامدېش او برګمټال ولسوالیو د لارو بندېدو له امله ځايي خلک له قحطۍ سره مخ دي. نن د طالبانو تر واک لاندې د نورستان راډيو ټلویزیون یادو ولسوالیو ته د خوراکي توکو له لېږده خبر ورکړ.
د تېرې یکشنبې په ورځ (د وري ۲۳مه) د نورستان ځینو قومي مشرانو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د کامدېش او برګمټال ولسوالیو د لارو بندېدو له امله ځايي خلک د خوراکي توکو په برخه کې له قحطۍ سره مخ دي. دوی د طالبانو مسوولان پر ناغېړۍ تورن کړی او ویلي یې وو، که د هوا له لارې خوراکي توکي ونهرسول شي، انساني ناروین به رامنځته شي.
هغوی همداراز ویلي وو، چې د لارو د تړل کېدو له امله د اوړو په ګډون ټول خوراک توکي خلاص شوي دي او په کلینیکونو کې درمل هم نهپیدا کېږي.
د افغانستان انټرنشنل د یاد راپور له خپرېدو ۳ ورځې وروسته (چهارشنبه د وري ۲۶مه) د نورستان ملي راډيو ټلویزیون هم برګمټال او کامدېش ولسوالیو کې د خوراکي توکو او درملو د کمښت مساله تایید کړه او یادو ولسوالیو ته د خوراکي توکو او درملو له لېږدېده خبر ورکړ.
دغه ټلویزیون ویلي: «د نورستان ولایت په کامدېش او برګمټال ولسواليو کې د خوراکي توکو او درملو له کمښت سره مخ اوسېدونکو ته نن د ۳۰۰۰ بوريو غنمو ترڅنګ، درمل، خوراکي توکي او مرستندویه ټيمونه ورسېدل».
د راپور لهمخې، د سيمې اوسېدونکي چې له تېرو نږدې دوو مياشتو راهيسې له سختو ستونزو سره مخ وو، د دغو مرستو په رسېدو خوښي څرګندوي او وايي، چې له دې سره به يې ډېری اړتياوې پوره شي.
په راپور کې ویل شوي: «د کامدېش ولسوال د بهرنيو رسنيو هغه تبليغات رد کړل چې ګواکې په سيمه کې دولتي خدمات درېدلي، او دا يې بې بنسټه وبلل».
د کونړ د ناړۍ ولسوالۍ له بري کوټ کلي څخه د نورستان کامدېش او برګمټال ولسوالیو ته غځېدلې لاره چې له دوو میاشتو راهسې د پاکستاني ځواکونو د ډزو له امله تړل شوې وه، دوه ورځې مخکې پرانېستل شوې ده.
د ملګرو ملتونو د نشهيي توکو او جرمونو پر وړاندې د مبارزې دفتر ویلي، چې د جاپان د نړیوالې همکارۍ ادارې(جیکا)په ملاتړ په افغانستان کې د کرنیزو حاصلاتو د ښهوالي لپاره مهم پرمختګونه شوي دي، چې له امله یې په کرنیزو حاصلاتو کې زیاتوالی راغلی.
یادې ادارې ویلي، چې د تخنیکي ظرفیت لوړولو او د کرنیزو توکو د ښه کیفیت په برابرولو سره، د هغو بزګرانو حاصلات چې تر دې پروګرام لاندې شامل وو، د سبزیجاتو په برخه کې ۲۶سلنه او د جوارو په برخه کې ۴۰سلنه زیاتوالی راغلی دی.
دغه ادارې زیاته کړې چې دا پرمختګونه د کروندګرو د معیشت د پیاوړتیا او د خوړو د خوندیتوب د ښه کېدو لپاره مهم ګام ګڼل کېږي.
د دې ادارې په وینا، د کرنې په برخه کې د داسې پروګرامونو دوام کولای شي د کلیوالو کورنیو اقتصادي وضعیت ښه کړي او د افغانستان د خوړو پر ځانبسیا کېدو کې مرسته وکړي.