ټرمپ: لبنان او اسراییل د ۱۰ ورځني اوربند پر پیلولو هوکړه کړې

د تړون له مخې، د سي‌ان‌پي‌سي شرکت به د ترکمنستان په ختیځو صحرايي سیمو کې د دغې زیرمې لپاره داسې تاسیسات جوړ کړي چې په کال کې به د ۱۰ میلیارده مکعب متره اضافي تجارتي ګازو د پروسس وړتیا ولري. سربېره پر دې، د ګازو د تولید نوې څاګانې به هم وکیندل شي.

د ترکمنستان د حکومت یوې سرچینې رویټرز ته ویلي چې د دې پروژې ټول لګښت به خپله ترکمنستان تمویل کړي. د ترکمن ګاز مشر بابایف ویلي چې د دې پروژې لګښت ۵،۱ میلیارده ډالره اټکل شوی.

د تړون په اړه نور جزییات نه دي ورکړل شوي.

ترکمنستان چې یو صحرايي هېواد دی او له ایران او افغانستان سره ګډه پوله لري، د نړۍ د طبیعي ګازو څلورم هېواد دی او د خپلو صادراتو لویه برخه چین ته لېږي.

د تړون د لاسلیک په مراسمو کې، چې خبریالان هم حاضر وو، د چین مرستیال صدراعظم دینګ شوېشیانګ وویل: «چین چمتو دی چې له ترکمنستان سره د انرژۍ برخه کې د همکارۍ کیفیت لا لوړ کړي.»

د چین دولتي خبري اژانس شینهوا د دینګ له قوله ویلي چې دواړه هېوادونه باید د ګازو په برخه کې ستراتیژیک او اوږدمهاله لید ولري، د طبیعي ګازو د همکارۍ کچه پراخه کړي او کیفیت او موثریت یې لوړ کړي.

دواړو هېوادونو ویلي چې د ترکمنستان او چین ترمنځ د ګازو د نل‌لیکې د څلورمې څانګې د جوړولو احتمال تر بحث لاندې دی، خو د «لاین ډي» پروژه له اوږدې مودې راهیسې ځنډېدلې ده.

ترکمن چارواکو ویلي چې دوی غواړي د خپلو صادراتو د متنوع کولو لپاره نورې نل‌لیکې هم جوړې کړي.

عشق اباد د افغانستان د هرات ښار پر لور د یوې نل‌لیکې پر جوړولو هم کار کوي چې هیله ده یوه ورځ پاکستان او هند ته وغځېږي.

ازبکستاني رسنیو ویلي، چې له افغانستان څخه وارد شوي تاریاک د خوارزم ولایت په اورګنج بېروني کې د پلټنو پرمهال نیول شوي دي.

د راپورونو له‌مخې، دغه تاریاک له افغانستان څخه د ازبکستان خوارزم ولایت ته په قاچاقي ډول وارد شوي وو او تورنو کسانو غوښتل یاد تریاک د خوارزم ولایت په بېلابېلو سیمو کې وپلوري.

د ازبکستان د ملي امنیت د دولتي خدمتونو رسنیز دفتر ویلي، چې نیول شويو کسانو تردې وړاندې هم د نشه‌توکو د قاچاق په جرم بند تېر کړی و.

له موضوع باخبره چارواکو بلومبرګ ته ویلي، چې دغه نوښت د سیمې د امنیتي همکارۍ د پیاوړتیا په موخه مطرح شوی او هڅه کېږي د یادو هېوادونو ترمنځ همغږي زیاته شي.

ترکي چارواکو ویلي، د پاکستان، سعودي عربستان او مصر د بهرنیو چارو وزیران د انتالیا د ‌ډېپلوماسۍ فورم په څنډه کې دې خبرو ته رابلل شوي دي.

ټاکل شوې دغه فورم د جمعې په ورځ پیل شي او د سیمې پر مهمو سیاسي او امنیتي موضوعاتو به پکې بحث وشي.

سرچینې زیاتوي، دا به په تېره یوه میاشت کې درېیمه ورته ناسته وي، ځکه تر دې وړاندې هم په ریاض او اسلام‌اباد کې پر همدې موضوع غونډې شوې دي.

دواړې خواوې د ایران د اټومي پروګرام پر سر ژور اختلافونه لري.

یو لوړپوړي ایراني چارواکي رویټرز ویلي چې دواړو لوریو ځینې اختلافونه، په ځانګړي ډول د هرمز تنګي د مدیریت په برخه کې، کم کړي دي.

ایران، چې له کلونو راهیسې د امریکا له سختو بندیزونو سره مخ دی، غواړي په هوکړه لیک کې دا هم شامل وي چې واشنګټن د ایران ځینې کنګل شوې شتمنۍ ازادې کړي او په بدل کې به ایران اجازه ورکړي چې نورې کښتۍ هم له تنګي تېرې شي.

یوې بلې سرچینې ویلي چې ایران کولی شي د خپلو وړاندیزونو له مخې کښتیو ته اجازه ورکړي چې د عمان اړخ له لارې په خوندي ډول تېرې شي.

خو د دوو اونیو اوربند نیمایي ته په رسېدو سره لا هم ژور اختلافونه شته. دا اختلافونه د ایران د لوړې کچې بډایه شویو یورانیمو د زیرمو د برخلیک او د اټومي فعالیتونو د بندېدو په مودې پورې تړاو لري، چې امریکا غواړي دا فعالیتونه اوږدمهاله بند شي.

ایران له اوږدې مودې راهیسې غوښتنه کوي چې امریکا دې د تهران د یورانیمو د بډاینې حق په رسمیت وپېژني.

تهران وایي دا کار یوازې د سوله‌ییزو موخو لپاره کوي، خو لوېدیز هېوادونه او اسراییل باور لري چې هدف یې د اټومي وسلو جوړول دي.

یو لویدیز ډیپلومات ویلي چې د اټومي موضوع لا هم «اصلي خنډ» پاتې ده.

دغه توغندیز او د بې‌پیلوټه الوتکو بریدونه د شپې پرمهال شوي او په پایله کې یې استوګنیزې ودانۍ او نور ملکي تاسیسات زیانمن شوي دي.

د بریدونو له امله په کییف کې څلور، په اوډیسا ښار کې اته تنه او په دنیپرو ښار کې څلور ته وژل شوي دي.

سیمه‌ییز چارواکي وایي چې په دغو بریدونو کې ګڼ شمېر استوګنیزو ودانیو اور اخیستی.

ولسمشر زیلینسکي ویلي چې دا بریدونه ښيي روسیه د نړیوالو فشارونو د کمېدو وړ نه ده.

هغه ټینګار کړی چې پر روسیې باید فشار زیات شي او له اوکراین سره د مرستو ژمنې پر وخت عملي شي.

د اوکراین د هوايي ځواکونو په وینا، په تېرو ۲۴ ساعتونو کې یې لسګونه توغندي او سلګونه ډرونونه شنډ کړي، خو بیا هم یو شمېر یې خپلو هدفونو ته رسېدلي دي.

په ورته وخت کې، روسي چارواکو ویلي چې دوی پراخ برید کړی او د اوکراین د پوځ اړوند انرژۍ او تولیدي تاسیسات یې په نښه کړي دي.

بل لور ته، د روسیې په تواپسه بندري ښار کې هم د اوکرایني ډرون برید راپور ورکړل شوی، چې لږ تر لږه دوه کسان پکې وژل شوي او یو لوی اور یې بل کړی دی.