صادق خان: ترهګرې ډلې یوازې د سیمې نه، بلکې د نړۍ لپاره هم ګواښ دي

د یاد لیک لیکوالان وایي، هغه خبریالان چې دا مهال په بند کې دي، یوازې د خپلې مسلکي دندې، خبر رسونې او د عامه پوهاوي د هڅو له امله نیول شوي دي. د دوی په وینا، د خبریالانو بندي کول پر بیان ازادۍ ښکاره ګوزار دی او له نړیوالو منل شویو اصولو، بشري حقونو او اسلامي ارزښتونو سره په ټکر کې دي.

په دغه لیک کې، چې د ملګرو ملتونو سرمنشي، اروپايي ټولنې او د رسنیو ملاتړو نړیوالو بنسټونو ته استول شوی، د شکېب احمد نظري، بشیر هاتف او حمید فرهادي نومونه هم په څرګند ډول یاد شوي دي.

لاسلیک کوونکو خبرداری ورکړی، چې د یو شمېر بندي خبریالانو روغتیايي او رواني وضعیت د اندېښنې وړ دی او په ځانګړي ډول یې د بشیر هاتف او شکېب احمد نظري د خراب حالت یادونه کړې ده.

دوی ټینګار کوي، چې د دغو خبریالانو د روغتیا او خوندیتوب مسوولیت د طالبانو پر ادارې دی او د هغوی د برخلیک په اړه چوپتیا او بې‌پامي یو نه‌بښونکی عمل بلل کېږي.

د لیک په پای کې له ملګرو ملتونو، د خبریالانو د ساتنې کمېټې، د بې‌پولې خبریالانو سازمان او نورو نړیوالو بنسټونو غوښتل شوي، چې د افغان خبریالانو د ساتنې او خوشې کېدو لپاره خپل ډېپلوماټیک فشارونه او عملي اقدامات زیات کړي.

همداراز، له کورنیو او نړیوالو رسنیو غوښتنه شوې، چې دې غوښتنې ته پراخ پوښښ ورکړي او د افغان خبریالانو د ملاتړ لپاره فعاله ونډه واخلي.

د پروان ولایت لپاره د طالبانو امنیه قومندانۍ د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، دغه پېښه نن مازدیګر (جمعه د وري ۲۸مه) د چاریکار ښار په ده مسکن سیمه کې د دوو کرولا موټرو د ټکر له امله رامنځته شوې ده.

خبرپاڼه زیاتوي، په دې پېښه کې د یوې کرولا موټر چلوونکی مړ شوی او د دواړو موټرو ۵ سورلۍ ټپیان شوي دي.

ویل کېږي، ټپيان د پروان ملکي روغتون ته لېږدول شوي او پیښه د ټرافیکو مدیریت له لوري تر څیړنو لاندې ده.

په مسکو کې د طالبانو سفارت د جمعې په ماښام (د وري ۲۸مه) په خپله‌ اېکس‌پاڼه د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، ګل حسن حسن د روسیې د مرکزي بانک له لومړي مرستیال ولادیمیر چیستیخین سره په کتنه کې د بانکي سکټور د پرمختگ، تخنیکي همکاریو او مسلکي روزنې د پياوړتيا هيله څرگنده کړه او د مستقیمو بانکي اړیکو پر رامنځته کېدو، د پیسو د لېږد بهیر پر اسانتیا او چټکتيا او همداراز سوداګرو ته د لازمو اسانتياوو پر برابرولو ټینګار وکړ.

په خبرپاڼه کې راغلي: «روسي لوري د بانکي سیستم د پیاوړتیا او اړوند اسانتیاوو په برخه کې د همکارۍ ډاډ ورکړ».

د خبرپاڼې له‌مخې، په دې کتنه کې د دواړو لورو ترمنځ د بانکي او اقتصادي همکاریو پر پراختیا هم خبرې شوې دي.

د یادونې وړ ده، چې روسیه یوازنی هېواد دی، چې طالبان یې په رسمیت پېژندلي او تل یې له امریکا غوښتي چې د افغانستان کنګل شوې شتمنۍ ازادې کړي.

په دغه لویه ډیپلوماتیکه ناسته کې د ترکیې ولسمشر رجب طیب اردوغان، د سوریې ولسمشر احمد الشرحه، د اذربایجان ولسمشر الهام علییف، د قزاقستان ولسمشر قاسم جومارت توکایف، د سومالیا ولسمشر حسن شیخ محمود، په ګډون د پاکستان، قطر، مصر، جاپان، برېتانیا، جرمني، سربیا، ازبکستان د نړۍ د نورو هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو او استازو برخه اخیستې وه.
د ملګرو ملتونو، اروپايي ټولنې، ناټو، د اسلامي همکاریو سازمان او د عربي هېوادونو د لیګ لوړپوړو چارواکو هم په دې غونډه کې حضور درلود. د افغانستان له لوري په دغه کنفرانس کې د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي، د بهرنیو چارو وزارت د ستراتیژیکو مطالعاتو د مرکز رییس عبدالحی قانت او د دغه وزارت بل چارواکی ذاکر جلالي ګډون کړی دی.

د انتالیا په سږنۍ غونډه کې اصلي تمرکز د سیمه ییزې همکارۍ پر پیاوړتیا، د روانو کړکېچونو په اړه خبرې اترې، امنیت، اقتصادي همکارۍ او د تلپاتې سولې د تامینولو لارو چارو باندې ورټول و.

د غونډې په جریان کې د هیوادونو استازو د سیمه ییزو او نړیوالو کړکېچونو د ګډو حل لارو په اړه بحث وکړ او د فعالې ډیپلوماسۍ پر ارزښت ټینګار وکړ.

دا کنفرانس په داسې وخت کې ترسره شو چې نړۍ د جګړو، کډوالۍ بحرانونو، د اقلیم بدلون او اقتصادي ناامنۍ په څېر له ګڼو ننګونو سره مخ ده.

یاد دفتر د جمعې په ورځ، د وري ۲۸مه، په خپل اوونیز راپور کې ویلي د سوداګریزو لارو بدلون او پر ایران او منځنۍ اسیا د ترانزیټي تکیې زیاتوالي، د لېږد لګښتونه لوړ کړي او په بازارونو کې یې د اړتیا وړ توکو بیې اغېزمنې کړې دي.

راپور زیاتوي، چې دا مهال د افغانستان شاوخوا ۶۰سلنه واردات د اسلام‌قلعې له لارې ترسره کېږي.

ملګرو ملتونو ویلي، چې د اسلام‌قلعه له لارې د وارداتو زیاتوالی او د نورو لارو محدودېدل، پر مهمو دهلېزونو فشار زیات کړی دی.

په راپور کې د سبزیجاتو په برخه کې هم وضعیت د اندېښنې وړ بلل شوی دی. د تېر کال په پرتله د کچالو بیه ۹۷ سلنه او د رومیانو بیه ۶۵ سلنه لوړه شوې ده. ملګري ملتونه د دې لوړوالي اصلي لامل د ایران له لوري د عرضې کمښت او له پاکستان څخه د وارداتو درېدل بولي. سره له دې چې بازارونه لا هم فعال دي، خو د لارو محدودیت د وېش وخت اوږد کړی او بیې یې پورته وړې دي.

د اوچا راپور ښيي چې کاري فرصتونو ته د کارګرانو لاسرسی د تېر کال په پرتله ۲۵ سلنه کم شوی دی. که څه هم د موسمي کارګرانو مزدوري بدله شوې نه ده، خو د خوراکي توکو د بیو د لوړېدو له امله د عامو خلکو د پېرلو توان په شدت سره محدود شوی، چې دا چاره بشري وضعیت لا پسې کړکېچنولی شي.