د خیبرپښتونخوا په مرمر کان کې بند پاتې کارګر له ۱۷ ورځو وروسته ژوندی را وېستل شو

دغې افغانې مېرمنې، چې نوم یې زر ګل یاد شوی، د خپل وکیل له لارې محکمې ته ویلي چې د پاکستان د تابعیت قانون له مخې، له پاکستانی وګړي سره د واده له امله باید دې او د دې ماشومانو ته د پاکستان تابعیت ورکړل شي.

د نوموړې د وکیلې ثناء ګلزار په وینا، د تابعیت غوښتنه یې له قانوني حقونو څخه ده.

محکمې د غوښتنلیک له اورېدو وروسته حکم کړی چې د پاکستان د تابعیت ملي اداره (نادرا) باید په شپږ میاشتو کې د نوموړې د تابعیت ټولې چارې بشپړې کړي او تر هغه وخته پورې به نه اخراجېږي او نه به یې ماشومان له پاکستان څخه ایستل کېږي.

ثناء ګلزار افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې دا مهال د پاکستان په محکمو کې زرګونه افغان کډوال د پاکستاني تابعیت او پاتې کېدو لپاره حقوقي مبارزه کوي.

د هغې په وینا، ډېری دا کسان هغه افغانان دي چې له پاکستاني ښځو سره یا له پاکستاني نارینه‌وو سره یې ودونه کړي دي.

هغې دا هم روښانه کړه چې په پېښور عالي محکمه کې سلګونه داسې دوسیې روانې دي چې اصلاً پاکستانیان دي، خو په۱۹۸۰یمو کلونو کې یې د افغان مهاجرینو د مرستو ترلاسه کولو لپاره جعلي افغان راشن کارتونه اخیستي وو.

د پېښور یو بل وکیل نعمان محب الله کاکاخیل ویلي چې یوازې په تېرو دریو کلونو کې ده او د ده ټیم د پاکستان محکمو ته له ۲۵ زره د ډېرو افغان کډوالو د تابعیت قضیې وړاندې کړې دي.

په ورته وخت کې په پېښور کې د افغان کډوالو استازو ادعا کړې چې د هغوی د څېړنو له مخې، شاوخوا ۵۰۰ زره افغان او پاکستاني وګړي د کورنۍ اړیکو له امله سره تړلي دي، چې ماشومان هم پکې شامل دي.

د خیبر پښتونخوا د خیبر د تیرا درې زرګونه خلک چې شاوخوا دوه نیمې میاشتې مخکې له خپلو کورونو بې ځایه شوي وو، تر اوسه خپلو سیمو ته نه‌دي ستانه شوي. بیځایه شوي د حکومتي ژمنو باوجود لا هم د ستنېدو په تمه دي او سیمه ییزې ادارې تر دې دمه د هغوی د ستنېدو لپاره کوم رسمي اعلان نه دی کړی.

د دغو بې ځایه شویو خلکو استازو د «تحریک متاثرین تیراه» په نوم یو سازمان جوړ کړی، چې مشران یې له اویا ورځو راهیسې د باړې پریس کلب مخې ته احتجاج کوي.

د تحریک ویاند صحبت خان اپریدي افغانستان انټرنشنل ته ویلي، د سیمه ییزې ادارې له اعلان سره سم د جنوري له پنځمې د تیرا خلکو کډې پیل کړې وې او ژمنه شوې وه چې تر اپریل پنځلسمې به هغوی بېرته ستانه شي.

نوموړي زیاته کړه، «به ظاهر داسې ښکاري چې ښایي راتلونکی میاشت هم خپلو سیمو ته ستانه نه شي».

صحبت خان وویل، چې د کډوالۍ پر مهال له قبایلي مشرانو سره ۲۴ کسیز کمیټه جوړه شوې وه او حکومت ژمنه کړې وه چې هرې کورنۍ ته به میاشتنۍ معاوضه او د کور کرایه ورکول کېږي، خو لا هم ګڼو کورنیو دغه پیسې نه دي ترلاسه کړې.

هغه تور ولګاوه چې په تیرا کې د دوی مېوه لرونکې ونې پرې شوې او ځینې ځمکې په غیرقانوني ډول نیول شوې دي. ده زیاته کړه، « متاثره کورنۍ اوس هم د باړې او پېښور په کرایي کورونو کې ژوند کوي او د حکومت عملي اقدام ته انتظار باسي».

د خیبر سیمه ییزې ادارې ویلي، چې د تیراه میدان سیمه کې لومړی ځل بشپړ حکومتي واک ټینګ شوی او د بیا رغونې چارې او پرمختیایي کارونه چټک روان دي.

د خیبر مرستیال کمیشنر بلال شاهِد راو ویلي، «یوه لویه پروژه پای ته نژدې شوې او ۱۹ حکومتي ادارې هلته فعالې شوې دي».

د نوموړي په وینا، د ټولو ادارو لپاره به کارکوونکي ګومارل کېږي او سیمه ییزو خلکو ته به ترجیح ورکول کېږي، چې دا زرګونو کسانو ته کاري فرصتونه برابروي. همداراز ده ویلي، د امنیت لپاره به دوه زره پولیس هلته وګومارل شي.

چارواکي زیاتوي چې په میدان سیمه کې لومړی ځل سړکونه جوړ شوي چې نه یوازې تګ راتګ اسانه کوي بلکې اقتصادي او ټولنیز حالت ته وده ورکوي.

د تیرا سیمه کې د وسله‌والو ډلو د شتون پر مهال عملیات اعلان شوي وو، چې له امله یې خلک په سخت ژمي کې بې ځایه شول، خو د عملیاتو هغسې څرک ونه لګېد.

د تیرا دره شاوخوا ۱۵۰ کیلومتره اوږده قبایلي سیمه ده، چې ډېری د خیبر ولسوالۍ برخه ده، په داسې حال کې چې ځینې برخې یې په اورکزۍ او کورمې ولسوالیو کې هم شاملې دي.

د ځایي مشرانو په وینا، دا یوه ستراتیژیکه مهمه سیمه ده ځکه کرښې یې له افغانستان سره لګیږي.

د «جیو نیوز» په راپور کې راغلي، چې دغه د هاوان مرمۍ د پښتونخوا د باجوړ ولسوالۍ «کټ ‌کوټ» سیمې په ملک شاهین کلي په یوه کور لګېدلې، چې د وژل شویو په منځ کې دوه ماشومان او یوه ښځه شامل دي.

سرچینې زیاتوي، چې په دې پېښه کې درې نور کسان هم ټپیان شوي دي.

د معلوماتو له مخې، د پاکستان پوځ د دې پېښې په غبرګون کې د افغانستان خاورې ته تلافیي برید کړی او د هاوان د توغولو ځای یې له منځه وړی دی.

یادو سرچینو همدارنګه ویلي چې په وروستیو کې د پاکستاني طالبانو تحریک (ټي ټي پي) اړوند کسانو هڅه کړې چې پاکستان ته ننوځي، خو د دغه هېواد د سرحدي ځواکونو له لوري یې مخه نیول شوې ده.

اسلام‌اباد څو ځله له طالبانو غوښتي چې په افغانستان کې د وسلوالو ډلو پټنځایونه له منځه یوسي، خو طالبانو بیا په افغانستان کې د ټي ټي پي د حضور ادعاوې رد کړې او ویلي یې دي چې دوي به هیچاته اجازه ورنه کړي، چې د افغانستان له خاورې د نورو پر ضد فعالیت وکړي.

د پاکستاني رسنۍ «جیو نیوز» د راپور له مخې، که کوم دولتي کارکوونکی له اجازې پرته له بهرني وګړي سره واده وکړي، دا به د «ناسم چلند» په توګه وپېژندل شي او د قانون له مخې به ورسره چلند کېږي.

د خیبر پښتونخوا د بشري سرچینو د مدیریت څانګې د ۲۰۲۶کال د نویو مقرراتو له مخې، کارکوونکي مکلف دي چې د واده لپاره غوښتنلیک، اړین اسناد، د کرکټر تصدیق او سوګند‌نامه وړاندې کړي. په دې سوګند‌نامه کې باید روښانه شي چې بهرنی وګړی په کوم غیرقانوني فعالیت یا د ریاست ضد چارو کې ښکېل نه دی.

په نویو مقرراتو کې ویل شوي چې د حکومت له خوا به د پرېکړې پر مهال د بهرني وګړي تابعیت، د هغه هېواد له پاکستان سره اړیکې او امنیتي ارزونې په پام کې نیول کېږي.

همدارنګه په اعلامیه کې ویل شوي چې هغه دولتي کارکوونکي چې مخکې یې له اجازې پرته له بهرنیو وګړو سره ودونه کړی، د هغوی قضیې به هم بیا ځلې وڅېړل شي.

نوموړي د يکشنبې په ورځ د خېبرپښتونخوا په مردان کې يوې غونډې ته په وينا کې وويل: «نن زما په خاوره کې وينه توېږي، امن له منځه تللی، حکومتي نظام ګډوډ دی او ادارې بې‌وسه شوې دي.»

هغه زياته کړه، وسله‌والې ډلې په ازاد ډول ګرځي، لارې، کلي او سيمې يې تر خپل نفوذ لاندې راوستي دي.

فضل الرحمن په غير مستقيم ډول د پاکستان پر حکومت نيوکه وکړه او ويې ويل: «ته ماته امن او روزګار نه شې راکولی، او د دروغو او د غلا د رایوحکومت رامنځته شوی دی.» هغه ټينګار وکړ چې دا ډول حکومت نه مني او زياته يې کړه: «د جعلي رایو حکومت نه منم، هر څه چې کول غواړې، وکړه.»

نوموړي وويل، نه په هېواد او نه هم په ایالت کې د فساد مخه نيول شوې، نه امن تأمين شوی او نه هم خلکو ته د کار زمينه برابره شوې ده. د هغه په وينا، د خلکو د رایې او ازادۍ لپاره به خپله مبارزه جاري ساتي او «لکه څنګه چې جعلي اسعار نه چلېږي، همداسې جعلي حکومت هم نه شي چلېدای.»

د جمعيت علما اسلام مشر همدارنګه وويل، چې اوس د پاکستان په خاوره نړيوال ځواکونه راټولېږي او اسلامي هېوادونه د امن لپاره هڅې کوي، چې دا د هېواد لپاره يو «اعزاز» بولي.

د اسلام‌اباد په کوربتوب د امريکا او ايران ترمنځ د ترسره شوو خبرو په اړه فضل الرحمن وويل، دا خبرې ناکامې نه دي او يوازې يې لومړی پړاو بشپړ شوی دی، چې راتلونکو پړاوونو ته به انتظار کېږي.

هغه يو ځل بيا خپل سياسي دريځ تکرار کړ او ويې ويل، چې اسراییل د عربو پر خاوره يو «ناجايزه او ترهګر» هېواد دی.