د ایران دولتي خبري اژانس راپور ورکړی، چې په اسلاماباد کې د ایران او امریکا ترمنځ د خبرو اترو د راتلونکي پړاو د ترسره کېدو په اړه د اټکلونو په زیاتېدو سره د پاکستان په پلازمېنه کې امنیتي تدابیر سخت شوي او داسې ښکاري، چې دا ښار د یوې «ستري نړۍوالې ناستې» کوربهتوب ته چمتووالی نیسي
ایرنا لیکلي چې که څه هم پاکستاني چارواکو تر اوسه په رسمي ډول د دغو مذاکراتو ترسره کېدل نه تایید کړي او نه هم رد کړي، خو په اسلاماباد کې وضعیت او ځانګړي امنیتي چمتوالی ښيي چې پاکستان د منځني ختیځ له بدلونونو سره د یوې تړلې مهمې ناستې کوربهتوب ته په تمه دی.
په لبنان کې د لس ورځني اوربند له پیل سره سم، زرګونه بېځایه شوي کسان خپلو کورونو ته ستانه شوي. که څه هم تر اوسه له اوربند څخه سرغړونه نه ده شوې، خو لا هم د خلکو ترمنځ د اوربند ماتېدو وېره شته.
د بېروت په سویلي سیمو کې چې د حزب الله تر ولکې لاندې دي، د ټولې استوګنیزې ودانۍ ویجاړي شوي دي. دا سیمې په تېرو شپږو اونیو کې د ایران او امریکا ترمنځ د جګړې په پایله کې د اسراییل له خوا سختې بمبار شوې.
د اسراییل د بریدونو په پایله کې په سویلي لبنان کې د لیطاني سیند ټول پلونه ویجاړ شوي او اوس خلکو خپلو کورونو ته د ستنېدو لپاره موقتي لارې جوړې کړي.
ستانه شوي خلک وايي، ودانۍ ټولي ویجاړې دي او ژوند پکې ستونزمن دی، خو دوی غواړي دا ځل دې اوربند تلپاتې وي.
د لبنان چارواکو ویلي، چې د تېرو شپږو اوونیو جګړې په پایله کې تر ۲۱۰۰ ډېر کسان وژل شوي او شاوخوا ۱،۲ میلیونه کسان له خپلو کورونو بېځایه شي دي.
د اسټرالیا د ځانګړو ځواکونو پخوانی سرتېری بین رابرټس سمېټ چې په افغانستان کې د جنګي جرمونو په تور نیول شوی و، د جمعې په ورځ په ضمانت خوشې شو. هغه له ۲۰۰۹ تر ۲۰۱۲ کلونو پورې د پنځو افغان ملکي وګړو په وژنه تورن دی.
د اسټرالیا فدرالي پولیس وايي، یاد قربانیان د وژل کېدو پرمهال په جګړه کې ښکېل نهوو. یاد سرتېری له تېرو لسو ورځو راهیسې په بند کې و او اوس د سېډني محکمې د پرېکړې له مخې به د محاکمې تر پیله ازاد وي. قاضي ویلي، چې ښایي دغه قضیه د اوږدې مودې لپاره دوام وکړي او په دې موده کې په بند کې د تورن کس ساتل د منلو نهده.
خو څارنوالۍ د تورونو د دروندوالي له امله غوښتنه کړې، چې د هغه پر ازادۍ باید سخت شرایط ولګول شي. ۴۷ کلن بین رابرټس سمېټ تېره اونۍ په سېډني کې ونیول شو او د ۲۰۰۹ او ۲۰۱۲ کلونو ترمنځ په افغانستان کې د پنځو کسانو د وژنې په تور تورن شو.
د اسټرالیا فدرالي پولیسو وویل، چې قربانیان د وژنو پرمهال په جګړه کې ښکېل نهوو او ځینې شواهد ښیي، چې دغه وژنې د تورن لهخوا په خپله یا د هغه په مستقیم امر ترسره شوي دي.
دغه پخوانی سرتېری مخکې د جګړې د اتل او ان په اسټرالیا کې د «کال غوره پلار» په توګه پېژندل کېده؛ خو له ۲۰۱۸کال راهیسې کله چې د افغان ملکي وګړو د وژنې په اړه راپورونه خپاره شول د هغه شهرت تر پوښتنې لاندې راغی.
د راپورونو له مخې؛ پر هغه تور دی چې یو افغان ملکي وګړی یې له یوې غونډۍ ګوزار کړی او بیا یې د هغه د وژلو امر کړی. ویل کېږي، نوموړي د هغه کس په وژلو کې هم لاس لاره چې مصنوعي پښه یې لرله او وروسته یې د هماغې مصنوعي پښې څخه د پیالې په توګه کار اخیستی.
رابرټس سمېټ دغه ټول تورونه رد کړي او مخکې یې پر رسنیو دعوه هم کړې وه؛ خو په ۲۰۲۳کال کې یوې محکمې په اسټرالیا کې د خبریالانو ډېری ادعاوې «تر ډېره حده سمې» وبللې. اوس هغه په جزایي محکمه کې له عمري بند سره مخ دی.
اسټرالیا د شاوخوا شلو کلونو په موده کې په افغانستان کې پوځي حضور لاره او شاوخوا ۳۹زره سرتېري یې دغه هېواد ته لېږلي وو. په دغه موده کې د طالبانو او نورو ډلو پرضد د عملیاتو پرمهال د اسټرالیایي ځواکونو د چلند په اړه ګڼې قضیې او نیوکې راپورته شوې دي.
د پېښور عالي محکمې د دوو افغانانو په ګډون هغه درې کسه په ضمانت خوشې کړي، چې د پولیسو لهخوا د مېشتېدو قانوني اسنادو نهلرلو له امله نیول شوي وو. په دغه کسانو کې یو هغه پاکستانی وګړی هم شامل دی، چې پخوا یې د دندې لپاره د افغان تابعیت کارت (ACC) او د ثبت ثبوت کارت (PoR) اخیستي وو.
نوموړي ویلي، چې دغه اسناد یې د کار موندنې لپاره اخیستي وو. دویم کس بیا یو افغان دی، چې د خپلې مېرمنې او پنځو ماشومانو یوازینی سرپرست دی. د پاکستان ډان ورځپاڼې د راپور له مخې؛ محکمې هغه د «انساني ملاحظاتو» له امله په ضمانت خوشې کړی دی.
درېیم کس یو ۱۶ کلن افغان کډوال دی، چې د استوګنې د اسنادو نهلرلو په تور نیول شوی و. محکمې د هغه عمر ته په کتو ویلي، چې د قانون له مخې ماشومان د ضمانت حق لري؛ ځکه د هغه خوشې کېدل د عدالت پر وړاندې جدي ګواښ نه ګڼل کېږي.
محکمې له اړوندو ادارو هم غوښتي، چې افغانستان ته د دغه دوو افغان وګړو د بېرته ستنولو چارې په قانوني ډول بشپړې کړي. تر دې وړاندې د سېشنبې په ورځ په پېښور محکمه کې مدافع وکیلې ثنا ګلزار د هغو پاکستاني وګړو لپاره قضیه ثبت کړه، چې د افغان کډوالو له مرستو برخمنېدو لپاره یې د «پي او ار» او «اېسيسي» کارتونه جوړ کړي وو او اوس له پاکستان نه د اېستلو له ګواښ سره مخ دي.
دغه ځایي خلک چې د پاکستان کاغذي پېژندپاڼې لري، دغه هېواد ته د افغان کډوالو له راتګ سره سم د کډوالو مرستو ترلاسه کولو لپاره یې د «پي او ار» او «اېسيسي» کارتونه جوړ کړي وو.
د خیبر پښتونخوا سر وزیر سهیل اپریدي ویلي، چې د تحریک انصاف ګوند بنسټ اېښودونکي عمرانخان خوشې کول «د هېواد د پراخو مليګټو لپاره» مهمه اړتیا ده. نوموړي زیاته کړې، چې د عمرانخان د خوشې کولو لپاره به ټول ممکنه اساسي او ولسي هڅې ترسره شي.
اپرېدي د پېښور، ملاکنډ، کوهاټ، شمالي پنجاب، خېبر قبایلي ولسوالیو د استازو او د تحریک انصاف ګونډ د پارلماني غړو په یوه غونډه کې وویل، چې د عمرانخان خراب روغتیايي وضعیت یوازې سیاسي موضوع نه؛ بلکې د هغه د ژوند او روغتیا اړوند جدې مسله ده او باید له پامه ونه غورځول شي.
د پاکستان ډان ورځپاڼې د نوموړي د رسنیز دفتر په حواله ویلي، چې دوی له عمرانخان سره د هغه د کورنۍ او شخصي ډاکټر د نه اجازې په اړه اندېښمن دي. راپور زیاتوی، چې د عمران خان کورنۍ او شخصي ډاکټر له هغه سره د لیدو د نه اجازې اړوند شکایتونه هم کړي دي.
د خیبر پښتونخوا سر وزیر ویلي، یوشمېر کړیو د ورته غونډو د جوړېدو لپاره منفي تبلیغات کړي او ټینګار یې وکړ چې په دې اړه به د ورته مشورتي جرګو له لارې یوه ګډه تګلاره هم جوړه شي.
عمران خان له ۲۰۲۳کال راهیسې له بېلابېلو قضیو سره مخ او په زندان کې دی. د حکومت مخالف ګوندونه وایي، چې پر عمرانخان لګېدلي تورونه سیاسي بڼه لري؛ خو د پاکستان حکومت بیا ټینګار کوي، چې ټولې قضیې د قانون له مخې پر مخ وړل کېږي.
په داسې حال کې چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د خبرو اترو له لارې د ایران له حکومت سره د جګړې پای ته رسولو لپاره خپله لېوالتیا څرګندوي، د پولیټیکو راپور ښيي چې د واشنګټن او تهران ترمنځ بنسټیز اختلافونه لاهم پرځای پاتې دي.
د اسراییل او لبنان ترمنځ د لنډمهاله اوربند اعلان او پر اسراییل د امریکا فشار چې پر حزبالله بریدونه ودروي، د هوکړې پر وړاندې د خنډونو کمولو هڅه ګڼل کېږي؛ خو د پاکستان د ناستې په ګډون په خبرو اترو کې بیا کوم پرمختګ نهدی شوی.
امریکا وړاندیز کړی، چې د شلو کلونو لپاره دې د یورانیمو بډایه کول ودرول شي او نیمه بډایه زېرمي دې دوی ته وسپارل شي؛ خو تهران یوازې د پنځو کلونو لپاره د یورانیمو بډایه کولو درولو هوکړه کړې او د زېرمو د لېږد وړاندیز یې نهدی منلی. دارنګه د ایران حکومت لهخوا په هرمز تنګي کې د تګراتګ محدودېدو د انرژۍ پر بازار اغېز کړی او امریکا د سمندري کلابندۍ له لارې هڅه کوي د تهران دغه فشار کم کړي.
پولیټیکو لیکي، چې هر ډول احتمالي هوکړه ښايي د واشنګټن له لوري امتیاز ورکولو ته اړتیا ولري؛ په داسې حال کې چې د امریکا سره کرښه لاهم دا ده، چې د ایران حکومت باید اټومي وسلې ترلاسه نهکړي.