د نشه‌يي توکو پر نړیوالو ګواښونو غونډه؛ د طالبانو پلاوی ازبکستان ته ولاړ

ددغه وزارت له خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، د مرکزونو او ولسوالیو په کچه یې په بېلابېلو پېښو کې مداخله کړې او هغه مېرمنې یې ژغورلې چې د کورني تاوتریخوالي او ناوړه ټولنیزو دودونو له امله له خپلو اساسي حقونو محرومې شوې وې.

د مسؤلینو په وینا، یادې ۱۳ مېرمنې له اوږدې مودې راهیسې له سختو ستونزو سره مخ وې، خو د امر بالمعروف د ادارو د هڅو په پایله کې له وضعیت څخه راایستل شوې او خپل شرعي حقوق ورته بېرته ورکړل شوي دي.

دا په داسې حال کې ده چې د طالبانو دغه وزارت په افغانستان کې د ښځو پر وړاندې سخت محدودیتونه وضعه کړي، له شپږم ټولګي پورته د زده کړو بندیز تر څنګ ښځې نشي کولی چې په سیاسي مشارکت کې ګډون وکړي، عامه تفریحي پارکونو ته لاړې شي او سفر وکړي.

د ملګرو ملتونو د پراختیا پروګرام خبرداری ورکړی چې د تودوخې لوړېدل یوازې شمېرې نه دي، بلکې د ګرمۍ د سختو څپو، وچکالۍ او د خلکو د ژوند او عاید له لاسه تلو لامل ګرځي. دوی ټینګار کوي چې نړۍ باید ژر اقدام وکړي څو راتلونکو نسلونو ته د ژوند یو باثباته چاپېریال وساتل شي.

ملګرو ملتونو پخوا هم خبرداری ورکړی وو، چې نړۍواله تودوخه به د ۲ درجې سانتي‌ګرادو پولې ته ورسېږي او ښايي له هغې هم واوړي.

تر دې وړاندې د برېتانیا د ایست‌انګليا پوهنتون څېړونکو موندلې وه چې ښايي تر ۲۰۵۰م کال پورې او يا هم له هغه مخکې، په ځينو هېوادونو کې د تودوخې کچه تر ۲درجې سانتي‌ګراد لوړه شي. دا هغه اندازه ده، چې کېدای شي په ځينو سيمو کې استوګنه ستونزمنه او ان ناشونې کړي.

افغانستان، چين، هند، مصر، ترکيه، عراق، د امريکا متحده ايالات او يو شمېر نور هېوادونه په دې نوملړ کې شامل دي.

د ایست‌انګليا پوهنتون څېړونکو د نړۍ د ۱۰۴ښارونو د هوا حالاتو بدلونونه، د شنو خونو ګازونو خپرېدل او چاپېريالي لاملونه لکه د ژوو او بوټو بېلابېل ډولونه څېړلي وه.

فضل محمود فضلي په فیسبوک کې لیکلي، چې د افغانستان بهرني دښمنان هڅه کوي د نیابتي ډلو او ځینو څېرو له لارې په ټولنه کې داسې ذهنیت خپور کړي چې هنر ناوړه او حرام دی او سیاست یو سپک او منفي کار ګڼل کېږي.

هغه ویلي چې دا ډول تبلیغات له واقعیت سره په ټکر کې دي، ځکه په وینا یې همدغه هېوادونه چې دا فکر خپروي، خپله د خپلو خلکو د هوساینې او پرمختګ لپاره له هنر او سیاست څخه ګټه اخلي.

فضلي ټینګار کړی چې افغانان باید د دې ډول «شرمناک تفکر» اغېز مات کړي او د علمي او مسلکي زده‌کړو تر څنګ هنر او منظم سیاست ته هم جدي پاملرنه وکړي.

هغه زیاته کړې چې پرته له دې بنسټونو څخه د هېواد په اړه د مالکیت احساس او مسوولیت‌پذیري نه شي تضمین کېدای.

راپورونه وایي چې، د لورالايي مرستیال کمیشنر محمد حسیب شجاع په لارښوونه په دغه ولسوالۍ کې د غیرقانوني افغان کډوالو پر ضد د نیولو او تصفیې عملیاتو لړۍ ګړندۍ شوې ده.

ځايي چارواکي وايي، د دغو عملیاتو پر مهال هغه افغان کډوال نیول شوي چې په غیرقانوني توګه په لورالايي کې مېشت وو. د پولیسو په وینا، دا اقدام د غیرقانوني استوګنو کسانو پر ضد د رسمي عملیاتو برخه ده او په راتلونکو ورځو کې به نور هم پراخ او سخت شي.

د پولیسو د معلوماتو له مخې، نیول شوي کسان به د قانون له مخې تر څېړنو لاندې ونیول شي او ورسره به قانوني چلند وشي.

یادې ادارې مخکې هم یو مکتوب خپور کړی و، چې پکې د سیمې له خلکو غوښتل شوي وو څو افغان کډوالو ته کورونه او دوکانونه په کرایه ورنه کړي او دا کار یې د قانون خلاف بللی و.

همداراز د ولسوالۍ ادارې له ځايي خلکو غوښتي چې د غیرقانوني استوګنو کسانو په پېژندنه کې له چارواکو سره همکاري وکړي، څو په سیمه کې د قانون حاکمیت ټینګ شي.

د دغه کمېسیون د راپور له مخې، دغه کډوال د ننګرهار د تورخم، د کندهار د سپین بولدک، د هرات اسلام‌کلا او د نیمروز د ورېښمو پله له لارې ستانه شوي دي.

راپور زیاتوي، له یادو کورنیو څخه ۹۰۸ کورنۍ د تورخم له لارې، ۷۳کورنۍ د سپین بولدک له لارې، ۶۰ کورنۍ د ورېښمو پله له لارې، او ۳۵کورنۍ د اسلام‌کلا له لارې افغانستان ته ستنې شوې دي.

د کمېسیون د معلوماتو پر بنسټ، راستنو شویو کورنیود سره د اړتیا وړ مرسته هم شوې ده.