د هوا پوهنې اداره: سبا په ۱۲ ولایتونو کې د بارانونو او سېلابونو راوتو اټکل شوی

د کندهار د اطلاعاتو او کلتور ریاست نن شنبه، د وري پر ۲۹مه د یوې خبرتیا په خپرولو سره ویلي، چې د طالبانو له سپین بیرغ پرته د نورو بیرغونو پېر، پلور او چاپ جواز نه لري او له سرغړوونکو سره به جدي چلند وشي.

طالبانو ویلي، چې دغه نوی بندیز د کندهار پر ښار سربېره په ټولو ولسوالیو کې پلي کېږي.

سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې طالبانو دغه اقدام د افغانستان د درې رنګه ملي بیرغ په وړاندې کړی دی.
د افغانستان درې رنګه ملي بیرغ «تور، سور او زرغون» په ۱۳۰۷ کال کې د غازي امان الله خان په واکمنۍ کې د لویې جرګې له لوري تصویب شو، خو تر هغه وروسته د بېلابېلو واکمنیو پر مهال لرې او بیا د پخواني ولسمشر حامد کرزي په واکمنۍ کې د لویې جرګې له لوري بېرته همدا بیرغ د هېواد د ملي بیرغ په توګه ومنل شو.

که څه هم طالبانو تر دې وړاندې ویلي وو چې د بیرغ موضوع د حل وړ ده، خو د نږدې پنځو کلونو په تېرېدو سره لا هم دغه بحث کومې پایلې ته نه دی رسېدلی.

د تېر جمهوري حکومت پر مهال به د زمري اوومه نېټه د ملي بیرغ د ورځې په توګه په کابل او نورو ولایتونو کې په شاندارو مراسمو نمانځل کېده او دغه بیرغ به د ملي سمبول په توګه په هر ځای کې نندارې ته وړاندې کېده.

پاکستاني رسنیو د شنبې په ورځ، د چارواکو له قوله ویلي، چې دغه عملیات د اسلام‌اباد په بېلا بېلو سیمو کې د امنیت د ټینګښت په موخه ترسره شوي دي.

یو امنیتي چارواکي ویلي چې په دغو عملیاتو کې له نیول شویو کسانو څخه څلور تومانچې او یو اندازه مهمات هم ترلاسه شوي دي. پولیسو تر اوسه د افغان کډوالو د نیول کېدو د دقیق لامل په اړه څه نه دي ویلي.

دا نیونې په داسې حال کې کېږي چې د طالبانو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ له وروستیو سرحدي نښتو وروسته، اسلام‌اباد د افغان کډوالو د نیولو او ایستلو لړۍ چټکه کړې ده.
په ورته مهال د بشري حقونو نړیوالو بنسټونو په وار وار په پاکستان کې د افغان خبریالانو، مدني فعالانو او ښځو د نیول کېدو او ځورونې په اړه اندېښنه ښودلې ده. دوی د پاکستان له حکومت څخه غوښتنه کوي چې له افغان کډوالو سره د نړیوالو قوانینو او انساني اصولو سره سم چلند وکړي.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت اعلان کړی، چې د ۱۴۰۴ لمریز کال په اوږدو کې دغو سیلانیانو د هېواد له تفریحي، طبیعي او تاریخي سیمو څخه لیدنه کړې ده.
د یاد وزارت د معلوماتو له مخې، په تېر کال کې ۳۰۲۵ سیاحتي شرکتونه او مېلمستونونه ارزول شوي او همدارنګه ۱۴۶ سیاحتي او زیارتي شرکتونو ته جوازونه تمدید شوي دي.

افغانستان د خپلو طبیعي ښکلاوو او لرغونو تاریخي ودانیو له امله د سیلانیانو پام ځان ته اړولی دی. که څه هم د طالبانو حکومت هڅه کوي د ګرځندوی صنعت ته وده ورکړي، خو د امنیتي اندېښنو او نړیوالو محدودیتونو له امله دغه پروسه لا هم له ننګونو سره مخ ده.

امینتي ګواښونه د ګرځندوی پر وړاندې لا هم یوه جدي اندېښنه ده. دوه کاله وړاندې په بامیان ولایت کې پر بهرنیو سیلانیانو په یوه وسله‌وال برید کې درې بهرنیان او درې افغانان ووژل شول او د څلورو بهرنیانو په ګډون اووه تنه نور ټپیان شول او دغه ډول پېښې لا هم د بهرنیو ګرځندویانو د جذب پر وړاندې لوی خنډ ګڼل کېږي.

دا راپور د ۲۰۲۶ کال د مارچ میاشت پورې اړه لري، چې د شنبې په ورځ خپور شوی دی.

د راپور له مخې، د کانګو تبې پېښې د شپږو مړینو سره د تېرې میاشتې په پرتله ۵۹.۵ سلنه زیاتې شوې دي.

همدارنګه، د شري ناروغۍ ۲۳۹۵ نوې پېښې او ۱۱ مړینې ثبت شوې دي، چې دا د تېرې میاشتې په پرتله ۸ سلنه کموالی ښيي. د نس ناستې (اسهالات) پېښې هم ۶۳۰۸ ته رسېدلې او له یوې مړینې سره ۵.۷ سلنه زیاتوالی ښيي.

خو په همدې حال کې، د سیخ او بریښ پېښې ۳۳ سلنه راکمې شوې دي.

په راپور کې راغلي، د ملاتړ او خدمتونو په برخه کې، د روغتیا نړیوال سازمان په ټول افغانستان کې له ۲۰۰څخه ډېر اړین روغتیايي کڅوړې وېشلې دي، چې ۸۱۰زره ۷۵۰ کسانو ترې ګټه اخیستې ده.

په دغو کڅوړو ‌ کې د غیرساري ناروغیو کیټونه، د شري کیټونه، د رواني روغتیا وسایل او د بېړنیو جراحي عملیاتو لپاره مواد شامل دي.

رپور وړاندې زیاتوي، په مارچ میاشت کې، سیلابونو او سختو بارانونو ۴زره او ۶۸۰ کورنۍ بې‌ځایه کړې او د هېواد په ختیځ، سویل او مرکز کې یې لس روغتیايي مرکزونه زیانمن کړي دي. په دغو پېښو کې ۹۱ کسان مړه او ۲۹۷ نور ټپیان شوي دي.

دغه سازمان ویلي چې ګرځنده روغتیايي ټیمونه یې زیانمنو سیمو ته استولي او له نورو ملګرو ملتونو ادارو او موسسو سره یې همغږي کړې ده.

راپور همدا راز زیاتوي، د بېرته راستنېدونکو په برخه کې، ۵۱زره او۵۱ کسان د پنځو سرحدي لارو نه افغانستان ته تللي، چې دا د تېرې میاشتې په پرتله ۶۷.۸ سلنه کموالی ښيي.

د وزارت له لوري په خپره شوې خبرپاڼه کې، چې نن شنبه د وري ۲۹مه خپره شوې، راغلي چې د افغان حاجیانو د لېږد بهیر پرون په رسمي ډول پیل شوې دی. د معلوماتو له مخې، په لومړۍ الوتنه کې ۶۹۲ تنه د کابل نړیوال هوايي ډګر له لارې مدینې منورې ته رسېدلي دي.

چارواکي وایي، د حاجیانو د لېږد بهیر به د هېواد له څلورو لویو زونونو څخه تنظیم او ترسره شي.

د طالبانو د معلوماتو له مخې، د حاجیانو د لېږد مسوولیت د دوو کورنیو هوايي شرکتونو، اریانا افغان او کام‌ایر، پر غاړه دی. د پلان له مخې، ۱۵ زره حاجیان به په مستقیم ډول مدینې منورې ته او ۱۵ زره نور به د جدې هوايي ډګر له لارې مکې مکرمې ته ولېږدول شي.