د حقانیه دارالعلوم نصاب د هند په اترپردیش ایالت کې له دارالعلوم دیوبند څخه سرچینه اخلي چې د سویلي اسیا پر ګڼو مدرسو یې فکري اغېز پرې ایښی دی. د کابل په مدرسو کې هم همدغه نصاب تدریس کیږي.
د کابل د ده سبز مدرسه چې تر ټولو لویه دیني مدرسه بلل کېږي، د محمدي په وینا،«شاوخوا دوه زره یا ۲۲ سوه طالبان پکې درس وايي او تر ټولو کم طالبان چې لري، د بدخشان مدرسه ده چې شا او خوا ۲۰۰ به وي».
حقانیه مدرسه په افغانستان کې له خپلو مرتبطو مدرسو سره ځنځیري شبکه هم لري، چې له مخې یې په منظم ډول د مدرسو له ادارو، استادانو او طالبانو سره اړیکې تنظیمیږي.
نوموړي زیاته کړه: « زموږ معلومات دا دي چې اسلامي امارت دا مدرسې منع کړې».
د حقانیه مدرسې ویاند له خپلو پخوانیو استادانو سره انفرادي اړیکې نه ردوي.
افغانستان ته د مدرسو تدریجي لېږد
د حقانیه مدرسې د ټولګیو تنوع افغانستان ته د افغاني مدرسو له لېږد، لارو بندېدو، د طالبانو او پاکستان د اړیکو له ترینګلتیا او د افغان کډوالو د اخراج له بهیره هم اغیزمنه ده.
طالبانو د ۲۰۱۹ کال په وروستیو او د ۲۰۲۰ کال په لومړیو کې د دیني مدرسو جوړولو او کنټرول ته د پخوا په پرتله پاملرنه ډېره کړې وه. د ۲۰۲۰ کال په لومړنیو شپږو میاشتو کې طالبانو د افغانستان په ۱۳ ولایتونو کې ۴۲ مدرسې جوړې کړې او د خپلې مرکزي دارالافتا د فقهي مجالسو او تخصصاتو کمیسیون تر مشرۍ لاندې یې د شمال ختیزې حوزې لپاره د حضرت عبدالله بن مسعود جامعې او د جنوب لویدیزې حوزې لپاره د حضرت ابراهیم النخعي جامعې په چوکاټ کې د افتاءاو قضاء د تخصص دورې پیل کړې ، چې پر دیني زده کړو سربېره اداري مکاتبه هم ورته تدریس کېده.
پر ډیورنډ کرښه له ویزې پرته د تګ او راتګ بندیزونو هغو طالبانو ته ستونزې ډیرې کړې، چې د دیني زده کړو او روزنیزو دورو لپاره په قبایلي سیمو او د پېښور او پاکستان په نورو سیمو کې د طالبانو تر کنټرول لاندې دیني مدرسو ته تلل. دې چارې د طالبانو د جلب او جذب پر چارو هم منفي اغیزې درلودې.
محکمې د غوښتنلیک له اورېدو وروسته حکم کړی چې د پاکستان د تابعیت ملي اداره (نادرا) باید په شپږ میاشتو کې د نوموړې د تابعیت ټولې چارې بشپړې کړي او تر هغه وخته پورې به نه اخراجېږي او نه به یې ماشومان له پاکستان څخه ایستل کېږي.
ثناء ګلزار افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې دا مهال د پاکستان په محکمو کې زرګونه افغان کډوال د پاکستاني تابعیت او پاتې کېدو لپاره حقوقي مبارزه کوي.
د هغې په وینا، ډېری دا کسان هغه افغانان دي چې له پاکستاني ښځو سره یا له پاکستاني نارینهوو سره یې ودونه کړي دي.
هغې دا هم روښانه کړه چې په پېښور عالي محکمه کې سلګونه داسې دوسیې روانې دي چې اصلاً پاکستانیان دي، خو په۱۹۸۰یمو کلونو کې یې د افغان مهاجرینو د مرستو ترلاسه کولو لپاره جعلي افغان راشن کارتونه اخیستي وو.
د پېښور یو بل وکیل نعمان محب الله کاکاخیل ویلي چې یوازې په تېرو دریو کلونو کې ده او د ده ټیم د پاکستان محکمو ته له ۲۵ زره د ډېرو افغان کډوالو د تابعیت قضیې وړاندې کړې دي.
په ورته وخت کې په پېښور کې د افغان کډوالو استازو ادعا کړې چې د هغوی د څېړنو له مخې، شاوخوا ۵۰۰ زره افغان او پاکستاني وګړي د کورنۍ اړیکو له امله سره تړلي دي، چې ماشومان هم پکې شامل دي.
