زیلنسکي: د روسیې پر تېلو بندیزونه کمول جګړه اوږدوي

سمیټ ویلي د ده کورنۍ د څه مودې راهیسې په یو کمپاین بوخت دي څو د استرالیا خلک قانع کړي چې ده کومه ګناه نده کړې.

هغه زیاته کړې: «زه دا ټول تورونه په کلکه ردوم.که څه هم ما به غوره ګڼله چې دا تورونه نه وای لګیدلي، خو اوس به له دې فرصته کار اخلم چې خپل نوم پاک کړم.»

د رابرټس سمیټ قضیه څه موده وړاندې محکمې ته وړاندې شوه، ویل کیده ښایي په عمري بند محکوم شي خو هغه د جمعې په ورځ د اپریل په ۱۷مه، له لسو ورځو بند وروسته په ضمانت خوشې شو او دا له نیونې وروسته د سمیټ لومړنۍ څرګندونې ښودل شوي دي.

دراپور له‌مخې، پر هغه تور دی چې له ۲۰۰۹ تر ۲۰۱۲ کال پورې یې په افغانستان کې د خپل درې کلن ماموریت پر مهال بې‌وسلې افغانان وژلي. ویل کیږي هغه د دوو کسانو د وژلو مسوول دی او په درېیو نورو پېښو کې یې د وژنې لارښوونه، مرسته یا هڅونه کړې ده.

په خپره شوې ویډیو کې ښکاري چې وسله‌وال سړی په کوڅه کې منډه وهي او له نږدې واټن څخه پر خلکو ډزې کوي.

اوکرایني چارواکو ویلي چې بریدګر د عامو خلکو یرغمل نیولو پر مهال د پولیسو له لوري په نښه او وژل شوی.

د چارواکو په وینا، بریدګر ۵۸ کلن روسی وګړی او د مسکو اوسېدونکی و او په دې مرګوني برید کې یې له خودکار وسلې څخه کار اخیستی وو.

د یادې ټولنې په غونډه کې چې د «یادګار فرانسوي» کمیټې له لوري جوړه شوې وه، ویل شوي چې نړیوال وضعیت ورځ تر بلې نازک کېږي او بې‌ثباتي مخ په زیاتېدو ده.

غونډه کې د ګډونوالو په وینا، د اوکراین جګړې ترڅنګ په منځني ختیځ، افغانستان، پاکستان، ایران او د افریقا په ځینو سیمو کې روان کړکېچونه د نړیوال امنیت په اړه جدي پوښتنې راپورته کوي.

د ټولنې غړو ټینګار کړی چې د «یاد ساتنې مسوولیت» یا د تاریخي پېښو د یاد ساتل د راتلونکو نسلونو لپاره خورا مهم دي، که څه هم د دوی په وینا دا کار له ځوان نسل سره د تړاو له نظره ځینې وختونه ستونزمن وي.

یاده ټولنه چې ۸۹ غړي لري، وایي خپلو فعالیتونو ته دوام ورکوي، چې پکې د ښوونځیو لپاره تاریخي سفرونه، د قبرونو ساتنه او په ملي مراسمو کې ګډون شامل دي.

د جنوبي کوریا او جاپان چارواکو ویلي، توغندي د یکشنبې په سهار د شمالي کوریا د ختیځ ساحلي ښار سینپو ته نږدې توغول شوي دي.

د راپورونو له مخې، دا اقدام د شمالي کوریا د هغو هڅو برخه ده چې غواړي خپل پوځي او اټومي وړتیاوې لا پیاوړې کړي. د جنوبي کوریا حکومت د پېښې له امله بېړنۍ امنیتي غونډه هم کړې ده.

جاپان ویلي چې توغندي د کوریا ټاپووزمې ختیځ ته لوېدلي او د دې هېواد اقتصادي ځانګړې سیمې ته نه دي داخل شوي.

کارپوهان وایي، شمالي کوریا له نړیوال وضعیت څخه په ګټې اخیستنې هڅه کوي خپل پوځي پروګرامونه پراخ کړي.

بلخوا، د اټومي انرژۍ نړیوالې ادارې مشر رافایل ګروسي ویلي چې شمالي کوریا د اټومي وسلو په برخه کې د پام وړ پرمختګ کړی دی.

تر دې وړاندې د دغه هېواد مشر کیم جونګ اون ټینګار کړی و چې د دوی اټومي ځواک د هېواد د امنیت لپاره مهم او نه بدلېدونکی دی.

په سویس کې د طبیعت د ساتنې نړیواله اتحادیه او په امریکا کې د نړیوالې ساتنې سازمان په ګډه څېړنه کې موندلې چې سالمه خاوره نه یوازې د انسانانو د خوړو ۹۵ سلنه برابروي، بلکې کولای شي تر ۲۷ سلنه پورې کاربن هم ذخیره کړي، څو د نړۍ تودوخه تر دوو سانتي‌ګرادو کمه وساتل شي.

سره له دې اهمیت، ډېر هغه ژوندي موجودات چې د خاورې روغتیا ساتي، اوس له خطر سره مخ دي.

زموږ د پښو لاندې ځمکه له ژوند څخه ډکه ده. یوازې په یوه موټی خاوره کې میلیاردونه بکتریاوې، لسګونه ډوله فنګسونه، زرګونه کوچني موجودات او د ځمکې چینجي ژوند کوي.

نیل کاکس، چې د دې څېړنې لیکوال او ساینسپوه دی، وایي چې د خاورې کیمیاوي بدلونونه، لکه د کرنیزو کیمیاوي موادو کارول، د دې وضعیت اصلي لاملونه دي.

هغه ویلي: «خاوره نږدې د انسان د ژوند له هر اساسي اړخ ملاتړ کوي، خو موږ د هغو زرګونو موجوداتو په اړه ډېر لږ معلومات لرو چې دا خاوره سالمه ساتي.»

خاوره د ژوو له پلوه تر ټولو بډایه استوګنځای دی او نږدې ۶۰ سلنه ټول ژوي پکې ژوند کوي.

سره له دې، علمي پام زیاتره هغو موجوداتو ته اوړي چې په سترګو لیدل کېږي، خو فنګسونه او بکتریاوې چې د خاورې په حاصلخېز ساتلو کې مهم رول لري، تر ډېره ناپېژندلي پاتې دي.

نیل کاکس وایي: «تاسې کولای شئ یو موږک ووینئ او تعقیب یې کړئ، خو د فنګسونو او بې‌مهره موجوداتو په اړه، په یوه موټی خاوره کې له میلیونونو موجوداتو سره مخ یاست، چې ډېری یې لا هم نوم نه لري.»

د دې ساینسپوه په باور، د دې موضوع له پامه غورځول دروند لګښت لري، او که بېړني ګامونه پورته نه شي، د خاورې د ژوو د تنوع له منځه تګ به د نړۍ کرنیز سیستمونه له ستونزو سره مخ کړي او اقلیمي بې‌ثباتي به چټکه کړي.

څېړنه ټینګار کوي چې د دې وضعیت بدلون د کرنې د طریقو له بدلون څخه پیلېږي. د څېړونکو په وینا، که د مېوو ونې، د لرګیو ونې او د خاورې پیاوړې کوونکي بوټي له کرنیزو حاصلاتو سره یو ځای وکرل شي، د ځمکې حاصلخېزي به زیاته او د خاورې زړښت به کم شي.

د دې څېړنې لیکوالان وایي چې د خاورې له ژوو سره باید هماغسې چلند وشي لکه له نورو ژوو سره، لکه پړانګان او فیلان.