پاکستان افغان طالبان د ملکي وګړو پر «قصدي» نښه کولو تورن کړل

هغې د ملګرو ملتونو د ارزونو په حواله وویل، چې د نجونو پر زده‌کړو او د ښځو پر کار بندیزونه تر ۲۰۳۰ کال پورې لږ تر لږه ۲۵ زره ښځینه ښوونکې او روغتیاپالان له منځه وړي.

د فلېمنګ په وینا، له یو میلیون ډېرې نجونې تر اوسه له زده کړو بې‌برخې پاتې شوي او دا بهیر د تعلیماتو بنسټیزه سلسله ګډوډوي. هغې زیاته کړه، چې له کاري ډګره د ښځو شړل یوازې د هغوی پر عایداتو او خپلواکۍ ناوړه اغېز نه‌کوي، بلکې روغتیایي او تعلیمي خدمتونه هم کمزوري کوي او د ټولنې د سوکالۍ کچه راټیټوي.

هغې خبرداری ورکړ، که دا بندیزونه دوام وکړي، افغانستان به له روزل شویو ښځینه کادرونو بې‌برخې شي او د روغتیا او تعلیم په برخو کې به تشې ژورې شي. د فلېمنګ په خبره، د ښځو پر وړاندې دا محدودیتونه د بشري حقونو له نړیوالو ژمنو سره په ټکر کې دي او د اوږدمهاله پرمختګ خنډ ګرځي.

ملیسا فلېمنګ له طالبانو وغوښتل، چې د نجونو د تعلیم او د ښځو د کار پر بندیزونو بیاکتنه وکړي او سملاسي یې لرې کړي. هغې ټینګار وکړ، چې د نجونو تعلیم او د ښځو ګډون نه یوازې اساسي حقونه دي، بلکې د افغانستان د اقتصادي ثبات او ټولنیز پرمختګ لپاره اړین بنسټ جوړوي.

یونېسف په خپل وروستي کې خبرداری ورکړی وو، چې په افغانستان کې د نجونو پر زده‌کړو او کار بندیز ښایي دغه هېواد تر ۲۰۳۰ کال پورې د څه باندې ۲۵ زره ښځینه ښوونکو او روغتیايي کارکوونکو له کمښت سره مخ کړي. یادې ادارې زیاته کړې وه، چې د ۲۰۲۳ او ۲۰۲۵ کلونو ترمنځ په ملکي خدماتو کې د ښځو ونډه له ۲۱ سلنې څخه ۱۷،۷ سلنې ته راټيټه شوې ده.

د طالبانو دفاع وزارت د جمعې په ورځ (د غويي ۱۱مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره وايي، دغه پېښه تېره ورځ د شهر بزرګ ولسوالۍ د اویز په سیمه کې د سرو زرو یوه کان ته څېرمه د غره ښویېدنې له امله رامنځته شوې او د دوو ماشومانو په ګډون د ۵ کسانو له مړه کېدو او ۸ نور له ټپیان کېدو سربېره یو شمېر نور کان کېدونکي بند پاتې وو.

خبرپاڼه کاږي، په یاد کان کې بند پاتې نور کان کېندونکي ژغورل شوي، خو د شمېر او د وضعیت په تړاو یې څه نه‌دي ویلي.

د شنونکو په وینا، د هېواد په کابو ټولو کانونو کې د کارګرو خوندیتوب ته چندانې پام نه‌کېږي او ان حفاظتي وسایل هم نه‌لري او له همدې امله ډېری وخت په کاني پېښو کې کارګر قرباني کېږي.

امرخېل زیاته کړې، چې د دغو بریدونو د دوام له کبله د ملکي وګړو امنیتي وېره ډېره شوې ده.

امرخېل ویلي، چې برېتانیا له پاکستاني ادارې سره تاریخي اړیکې او پرې ژور نفوذ لري، نو ځکه کولای شي اسلام‌اباد ته روښانه پیغام ورسوي. د هغه په وینا، لندن باید د دغو «خونړیو بریدونو» او «بشري جنایتونو» د تکرار د مخنیوي لپاره خپل نفوذ استعمال کړي او اړوند پیغام په واضحو الفاظو پاکستاني چارواکو ته ورسوي.

د ننګرهار پخواني والي ټینګار کړی، چې د پاکستان له لوري بریدونه نه یوازې پر ډیورند کرښه د پرتو سیمو اوسېدونکو ژوند او امنیت ګواښي، بلکې د تاوتریخوالي د نوي څپې خطر هم زیاتوي. ده غوښتنه کړې، چې د دې وضعیت د مهار لپاره ‌ډیپلوماتیک فشار باید ډېر شي او د ملکي زیانونو د مخنیوي لپاره عملي ګامونه واخیستل شي.

هغه همدارنګه وایي، چې د خلکو غږ باید نړیوالو مرجعو او اغېز لرونکو هېوادونو ته ورسول شي، څو پر ډیورند کرښه د شخړو د سوله‌ییز حل او د ملکي وګړو د خوندیتوب لپاره مشخص میکانیزمونه رامنځته او تعقیب شي. امرخېل د سیمه‌ییز ثبات لپاره پر ګډو هڅو او د شخړو د حل پر سیاسي لارو ټینګار کړی دی.

ریچارډ لیندسي د تېرې سې‌شنبې په ورځ کابل ته تللی وو او د پنجشنبې په ورځ ناوخته بېرته برېتانیا ته رسېدلی دی.

د ننګرهار ولایت لپاره د طالبانو امنیه قومندانۍ د جمعې په ورځ (د غویي ۱۱مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، د ننګرهار د مهمندرې ولسوالۍ د هزارناو په سیمه کې دوه تنه ځوانان او د نازیانو ولسوالۍ د ناکامورا په ډنډ کې یو بل ځوان د لامبو وهلو پر مهال اوبو ډوب کړي او خپل ژوند یې له لاسه ورکړی دی.

د خبرپاڼې له‌مخې، د ځايي خلکو په همکارۍ د یادو کسانو جسدونه له اوبو را اېستل شوي او خپلو کورنیو ته سپارل شوي دي.

دغې قومندانۍ له هېوادوالو غوښتي، چې د اوبو ژورو ډنډونو، سېلابي سیمو او ناامنه ځایونو کې له لامبو وهلو ډډه وکړي، څو د ورته دردناکو پېښو مخه ونیول شي.

د ځايي سرچینو په وینا طالبانو په پیل کې یو شمیر مېرمنې چې د فوزیه کوفي په کور کې اوسیدې نیولې او ورته یې وویل چې دوی د فوزیه کوفي سره د ملګرتیا او همکارۍ له امله نیول شوي دي.

د میرمن کوفي خپلوان د تیرو څلورو ورځو راهیسې د طالبانو په زندان کې دي.

فوزیه کوفي په وروستیو کلونو کې په دوامداره توګه د بشري حقونو، سیاسي او ټولنیزو ازادیو او په افغانستان کې د ښځو د وضعیت په اړه پر طالبانو سختي نیوکې کړي دي.

ښايي دا اقدام د طالبانو د منتقدینو د فشار پایله وي، ځکه وړاندې هم طالبانو د محمد محقق په ګډون د نورو سیاسي شخصیتونو کورونه مصادره کړې دي.

کارپوهان په دې باور دي، چې دا کړنې له طالبانو سره د مخالفت د خاموشولو لپاره د یادې ډلې د نوي چلند یوه برخه ده.

دا په داسې حال کې ده، چې په دې وروستیو کې د ځینو سیاسي شخصیتونو او ښځو، کابل ته د فوزیه کوفي د کورنۍ د تګ راتګ له امله نیوکې هم کړې وه.

افغانستان انټرنشنل هڅه وکړه چې په دې اړه د میرمن کوفي دریځ ولري، خو بریالی نه شو.