د غازي‌اباد سړک رغنیزې چارې د درغلیو او بودیجې د نشتوالي له امله درېدلې دي

د کندوز اوسېدونکو ویلي، چې په دغه ولایت کې «هېڅ درمل» نشته او د ډېری کلینیکونو د درملو زېرمې شاوخوا شپږ یا اووه میاشتې وړاندې پای ته رسېدلې دي. د دوی په خبره، له کله څخه چې د مرستندویه موسسو مرستې بندې شوې دي، په کلینیکونو کې نه یوازې درمل نشته، بلکې کافي روغتیایي تجهیزات هم نه تر سترګو کېږي.

د دغه ولایت اوسېدونکي ادعا کوي چې روغتیایي مسوولین له دغه وضعیت څخه خبر دي، خو لا هم په دولتي روغتونونو او کلینیکونو کې د زېږون پر مهال اړین خدمات نه وړاندې کېږي.

ځینو سرچینو دا اندېښنه هم ښودلې چې یو شمېر ناروغې ښځې د درملو او امکاناتو د نشتوالي له امله، له ولسوالیو څخه تر ښار پورې د تګ پر مهال خپل ژوند له لاسه ورکوي.

د یادونې وړ ده چې دغه ادعاوې یوازې د کندوز د یو شمېر اوسېدونکو روایت دی او تر اوسه په خپلواکه توګه نه دي تایید شوې.

د کابل ددغه اوسېدونکي په وینا، اوبه اوس په یوه «لوکس یا قیمتي توکي»بدلې شوې او د منځني اقتصاد لرونکي خلک اړ دي چې هره میاشت شاوخوا ۹زره افغانۍ یوازې د څښاک اوبو لپاره ورکړي.

هغه زیاتوي چې د طالبانو ادارې تر اوسه د دې حیاتي ستونزې د حل لپاره کوم عملي اقدام نه دی کړی.

راپورونه ښيي چې پرله‌پسې وچکالۍ، د ځمکې لاندې اوبو بې‌ساری مصرف، د ژورو څاګانو کیندل او د ښار ناسم مدیریت په کابل کې د اوبو د کمښت اصلي لاملونه دي.

نړیوالې ادارې خبرداری ورکوي چې که د دغه ناورین د حل لپاره ژر اقدام ونه شي، نو کابل ښايي په راتلونکو کلونو کې د نړۍ لومړنی داسې پلازمېنه شي چې د اوبو له جدي کمښت سره مخ کېږي.

شکایت کوونکو د ځینو ویډیوګانو او انځورونو په رالیږلو سره ادعا کړې چې د سرپل زندان عمومي مدیر مولوي سید ناصر جابر له شتمنو بندیانو نه باج اخلي او ښځینه زندانیانې په ویډیوګانو ګواښي.

ددوی په وینا، څو ورځې وړاندې مولوي سید ناصر جابر پر یوه ځوان زنداني تشدد کړی و او بیا یاد ځوان ځانوژنه وکړه.

ددغه ځوان د ځانوژنې خبر په مستقل ډول نه دی تایید شوی.

100%

همدا راز دوی ادعا کوي چې جابر له بندیانو، په ځانګړي ډول له هغو کسانو چې مالي توان لري، باج اخلي او له بې‌وسه بندیانو سره ظالمانه چلند کوي.

د یادونې وړ ده چې دغه ادعاوې په خپلواکه توګه نه دي تایید شوی او یوازې د سرپل د څو اوسېدونکو روایت دی.

نوموړي ویلي، چې ګڼ متقاعدین له اقتصادي ستونزو سره لاس او ګریوان دي.

د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته، د دولتي کارکوونکو د تقاعد معاشونو ورکول ودرول شول. د متقاعدینو له پرله‌پسې اعتراضونو وروسته، د طالبانو مالیې وزارت اعلان وکړ چې د ځینو ادارو د متقاعدینو معاشونه به بېرته پیل کړي.

خو د ډېرو متقاعدینو په وینا، هغوی لا هم نه دي توانېدلي خپل معاشونه ترلاسه کړي او له اقتصادي پلوه له جدي ستونزو سره مخ دي.

د دغو ځوانانو په وینا، زرګونه افغان کډوال د غیر قانوني استوګنې له امله عراقي ځواکونو نیولي او اوس مهال په زندانونو کې ساتل کېږي. دوی زیاتوي چې په زندانونو کې د افغان بندیانو وضعیت خورا خراب دی او له لومړنیو انساني حقونو بې‌برخې دي.

دغو مساپرو له افغانستان انټرنشنل پښتو سره په خبرو کې وویل چې «زرګونه افغان کډوال» په عراق کې د غیر قانوني اوسېدو په تور نیول شوي دي. بندیان شکایت کوي چې په زندانونو کې د هغوی وضعیت د اندېښنې وړ دی، د خوراک او روغتیايي اسانتیاوو کمی دی او د انساني معیارونو خلاف چلند ورسره کېږي.

یوه عراق کې مېشتي افغان مساپر چې نه یې غوښتل نوم یې واخیستل شي، افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل چې په زندانونو کې بندیانو ته په ۲۴ ساعتونو کې یوازې یو وخت خواړه ورکول کېږي. د هغه په وینا، ډېری بندیان ناروغان شوي او د درملنې لپاره هېڅ مناسب امکانات نه لري.

هغه وویل: «په زندانونو کې افغان بندیانو ته په ۲۴ ساعتونو کې یوازې یوه ډوډۍ او یو رومي بانجان ورکول کیږي. ډېری بندیان ناروغان شوي او هېڅ درملنه نه شته.»

د هغه په وینا کله چې افغان مساپر ونیول شي، کورنیو ته یې احوال نه ورکول کیږي چې عزیزان یې بندیان شوي او حتا د ټلیفون د استفادې اجازه هم ترې اخیستل کیږي.

یو بل افغان مساپر وویل چې څو میاشتې یې په عراق کې کار وکړ خو د کار څښتن یې پیسې ورنه کړې او پولیسو ته ی معرفي کړ.

د هغه په وینا، کله چې پولیس مساپر نیسي، د خوشې کولو لپاره زر تر ۱۱ سوه ډالر ترې غواړي او که څوک یې ورنه کړي زندان ته یې بیایي.

بل مسافر هم ادعا کوي چې حتا د قانوني اسنادو لرل هم د خلاصون ضمانت نه دی.

هغه وویل: « زه بندي وم، پاسپورټ او د یونیسف پاڼه دواړه مې لرل، خو بیا هم خوشې نه شوم. بالاخره د دوه سوه امریکایي ډالرو په بدل کې یې پرېښودم، خو زما ډېر ملګري لا هم بنديان دي».

یو بل مساپر بیا د تبعیضي چلند یادونه کوي او وایي: «که پاکستانی، بنګالی یا ایرانی ونیول شي، له ۱۵ تر ۳۰ ورځو وروسته خپل هېواد ته لېږل کېږي، خو افغانان بیا تر اوو، اته او حتا نهو میاشتو پورې په زندان کې ساتل کېږي».

د دغو مساپرو په وینا، په زندانونو کې د افغان بندیانو وضعیت ورځ تر بلې خرابېږي او ډېری یې له جسمي او رواني ستونزو سره مخ شوي دي.

په عراق کې مېشت افغان مساپر له طالبانو نړیوالو بنسټونو او بشري حقونو سازمانونو غواړي چې د دوی وضعیت ته جدي پاملرنه وکړي او د بندیانو د ژر تر ژره خوشې کېدو او بېرته هېواد ته د ستنېدو لپاره عملي ګامونه پورته کړي.