انتونیو ګوترېش: د منځني ختیځ کړکېچ باید په سوله‌ییزه توګه حل شي

تورن کس چې عیسی سلیمان نومېږي، د ویسټمنسټر ابتدایي محکمې ته حاضر کړل شوی. پر نوموړي د دوو کسانو د وژنې د هڅې او د ناقانونه وسلې «چړې» د ګرځولو تورونه لګول شوي دي. د راپورونو له مخې، سلیمان لومړی یو ۳۴ کلن کس په یوه عبادتځای کې او وروسته یو بل ۷۶ کلن کس د بس په تمځای کې په چاقو وهلي وو.

دواړه ټپیان روغتون ته لېږدول شوي، یو یې له درملنې وروسته رخصت شوی او د بل روغتیايي حالت هم د ډاډ وړ ښودل شوی دی.

پولیس وایي، بریدګر یې د برقي وسلې په کارولو سره نیولی او تر راتلونکې محکمې پورې، چې د مې په ۱۵مه ده، په توقیف کې ساتل کېږي. داسې نښې هم شته چې نوموړي په همدې ورځ د لندن په سویل کې د یو بل کس د وژلو هڅه هم کړې وه.

د بریتانیا لومړي وزیر کې‌یر سټارمر د دغه برید په غبرګون کې د یهودي ټولنې د ساتنې لپاره د جدي اقداماتو ژمنه کړې ده. نوموړي دغه پېښه غندلې او ټینګار یې وکړ چې حکومت به د ترهګریزو ګواښونو د مخنیوي او د خلکو د امنیت لپاره ټول لازم ګامونه پورته کړي.

د متحده عربي اماراتو یو لوړپوړي چارواکي د جمعې په ورځ رویټرز اژانس ته ویلي، چې د سیمې د هېوادونو ترمنځ بې‌باوري زیاته شوې او د جګړې د پای ته رسېدو لپاره روانې هڅې کومې څرګندې پایلې ته نه دي رسېدلې. د هغه په وینا، نړیواله ګډه اراده او د نړیوالو قوانینو پلي کېدل د هرمز تنګي د تګ راتګ د ازادۍ یوازینی تضمین دی.

دا په داسې حال کې ده چې د جګړې له پیل څخه دوه میاشتې تېرې شوې، خو هرمز تنګی لا هم تر ډېره تړلی پاتې دی. ایران پر دې مهمې سمندري لارې بندیز لګولی او بل لور ته د امریکا سمندري ځواک د ایران د نفتو صادرات محدود کړي دي.

دغه وضعیت د نړۍ د انرژۍ شاوخوا ۲۰ سلنه اکمالات اغېزمن کړي، چې له امله یې د نفتو بیې لوړې شوې او د نړیوال اقتصادي رکود اندېښنې زیاتې شوې دي.

اوکرایني چارواکو ویلي، چې د دغو بریدونو له امله په اودیسا ښار کې یو اپارتمان ویجاړ شوی او د یوې ۱۶ پوړیزې ودانۍ چت اور اخیستی دی.

د ژغورنې خدماتو ادارې د هغو لوړپوړو ودانیو عکسونه خپاره کړي چې اور پکې لګېدلی او اور وژونکي یې د مړ کولو هڅه کوي.

د اوکراین د سمندري بندرونو ادارې په وینا، د اودیسا په ستر مرکز او د دانوب سیند پر غاړه پرتو بندرونو باندې بریدونه شوي دي. د دغو بریدونو په پایله کې د بندرونو تاسیسات زیانمن شوي دي.

اوکرایني چارواکي وایي چې د روسیې دغه بریدونه په قصدي ډول د هېواد د صادراتو د مهمو لارو او ملکي سیمو د نښه کولو په هدف ترسره شوي دي.

د یادې ادارې په وینا، په ایران کې له ۳ مېلیونه زیات خلک د هېواد دننه په لنډمهاله ډول بې‌ځایه شوي دي. همداراز په لبنان کې له ۱ مېلیون څخه زیات خلک د کورني بې‌ځایه شویو په توګه ثبت شوي، چې شاوخوا ۳۵سلنه یې ماشومان دي. دغه سازمان خبرداری ورکړی، چې دغه شمېرې ورځ تر بلې زیاتېږي.

د کډوالو عالي کمېشنرۍ ټینګار کړی، چې ډېری بې‌ځایه شوې کورنۍ مخکې هم له جګړو تښتېدلې وې او اوس یو ځل بیا د خپل ژوند ژغورلو لپاره بې‌ځایه کېدو ته اړ اېستل شوې دي. د دوی په وینا؛ دغه کورنۍ ډېری وخت یوازې لږ وسایل له ځان سره وړي او په نویو ځایونو کې له ډېرو کمو اسانتیاوو سره ژوند کوي.

دغه سازمان زیاته کړې، چې د دوی ډلې په ټوله سیمه کې فعالې دي او خلکو ته حقوقي او ټولنیز ملاتړ، بېړنۍ مرستې او خوندي سرپناوې برابروي. همدارنګه یې ویلي، چې دوی په سرحدونو او اغېزمنو سیمو کې حضور لري او د وضعیت د خرابېدو په صورت کې د مرستو د پراخولو لپاره چمتو دي.

دغه سازمان له نړۍوالې ټولنې غوښتنه کړې، د بېړنیو مالي مرستو له لارې له هغو کورنیو سره مرسته وکړي چې سملاسي ملاتړ او ساتنې ته اړتیا لري.

نوموړي محکمې ته ویلي، چې د دواړو د ښي سترګې حالت د یوه انتان له امله خراب شوی او جراحي عملیاتو ته اړتیا لري؛ خو په زندان کې د درملنې اسانتیاوې نه‌شته. د هغه په وینا؛ عمران خان په وروستۍ لیدنه کې ورته ویلي، د سترګې شاوخوا ۸۵ سلنه لید یې له‌منځه تللی او یوازې ۱۵ سلنه پاتې دی چې ډاکترانو دغه زیان نه رغېدونکی بللی دی.

ښاغلي صفدر زیاته کړې، چې عمران خان تر ۲۲ ساعتونو او بشرا بي‌بي تر ۲۴ ساعتونو پورې په انفرادي خونو کې ساتل کېږي. د هغه په خبره؛ دغه کار د محکمې د پرېکړې خلاف دی او که دوام وکړي؛ نو شکنجه بلل کېدای شي.

د عمران خان وکیل ویلي، چې د بشرا بي‌بي د ضمانت غوښتنه له یو کال راهیسې ځنډېدلې او دغه وضعیت د ښځو پر وړاندې د عدالت د نه پلي کېدو بېلګه ښيي. په همدې حال کې د اسلام‌اباد سترې محکمې قاضي له وکیلانو غوښتي، چې د یادې قضیې لپاره په راتلونکو لسو ورځو کې خپل چمتووالی بشپړ کړي.
عمران خان له ۲۰۲۳کال راهیسې په زندان کې دی او د فساد په تور په ۱۴کاله بند محکوم شوی؛ خو نوموړی دغه تورونه سیاسي بولي.