د طالبانو ځینو غړو افغانستان انټرنشنل ته وویل چې دا ډول څرګندونې ښیې چې هبت الله «ځان د پیغمبر په مقام سره برابر کړي.» ملاهبت الله په خپله وروستۍ وینا کې چې متن یې د طالبانو د مالیې وزارت له خوا خپور شوی، خپلو کسانو ته ویلي: «که تاسو ما له خپل ځان څخه ګران نه ګڼئ او زما پیروي نه کوئ، نو تاسو ګناهکار یاست.» نوموړي ټینګار کړی چې د ده اطاعت د خدای او رسول له اطاعت سره برابر دی او زیاته کړې یې ده، چې د امیر له امرونو سرغړونه د شریعت له نظره د خدای او رسول د حکمونو نه منل دي.
د طالبانو ځینو غړو د نوم نه ښودلو په شرط افغانستان انټرنشنل ته ویلي، دا ډول څرګندونې د منلو نه دي، ځکه د دوی په وینا، بې قید او شرطه اطاعت یوازې د اسلام د پیغمبر شان دی.
یو لوړپوړي طالب چارواکي د نوم نه ښودلو په شرط ویلي چې د ملاهبت الله فرمانونو د دوی ډېری غړي ژور خفه کړي دي، خو د بیعت له امله نشي کولای په ښکاره دریځ ونیسي.
تر دې وړاندې په بدخشان کې د طالبانو یو پخواني چارواکي ویلي وو چې د هغه مشر سره بیعت کول چې هغه ورسره نه دی لیدلی ناسم دی.
وړاندې یوازې سراج الدین حقاني او عباس ستانکزي په ښکاره ډول پر ملاهبت الله نیوکې کړې وې.
ملاهبت الله په دغه وینا کې د سختو سزاوو خبرداری هم ورکړی او ویلي یې دي چې هیڅوک حق نه لري د ده له اجازې پرته ډالۍ ومني یا یې چا ته ورکړي. هغه د طالبانو چارواکي له هر ډول شخصي سوداګرۍ او عاید څخه هم منع کړي او ویلي یې دي چې هیڅ طالب چارواکی د پیسو ګټلو حق نه لري.
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.
