ماه‌رنګ بلوڅ: په پاکستان کې دې د بشري حقونو سرغړونې پای ته ورسېږي

د راپور له مخې، په اپرېل میاشت کې ۸۵ بریدونه ثبت شوي، چې د مارچ په پرتله ۴۲ سلنه کمښت ښيي. همداراز د تلفاتو شمېر له ۱۰۶څخه ۶۰ ته راټیټ شوی دی.

راپور د دې بدلون یو لامل د افغانستان له خاورې هاخوا پوځي عملیات، اوربند او روانې خبرې اترې یادوي.

سره له دې، په اپرېل کې ټول ۲۹۱ کسان وژل شوي، چې پکې وسلوال، امنیتي سرتېري او ملکي وګړي شامل دي. د ټپیانو شمېر هم له ۲۱۰څخه ۱۳۱ ته کم شوی دی.

د راپور په وینا، خیبر پښتونخوا او بلوچستان لا هم تر ټولو ډېر اغېزمن ایالتونه دي، خو په قبایلي سیمو کې د امنیتي وضعیت د ښه کېدو نښې لیدل کېږي.

د شرکت په رسمي خبرپاڼه کې راغلي چې اوسني خنډونه یوازې تخنیکي نه دي، بلکې «د ادارې بې‌باوري او د سیستم دننه ستونزو» له امله کاروبار پر مخ وړل ستونزمن شوي دي.

یاد شرکت په ګوادر کې د خرو د قصاب‌خانې فابریکه چلوله، چې په کې سلګونو کارګرانو کار کاوه. د فابریکې له تړل کېدو سره د دغو کارګرانو د دندو برخلیک هم له نامعلوم وضعیت سره مخ شوی دی.

شرکت ټینګار کړی چې د مقرراتو او د خوړو د خوندیتوب اصولو ته ژمن دی، خو اوسنی کاري چاپېریال د دوام وړ نه دی.

ګوادر د پاکستان او چین ترمنځ د اقتصادي دهلېز (CPEC) مهمه برخه بلل کېږي، چې چین هڅه کوي له همدې لارې خپلې سوداګریزې او ترانزیټي پروژې پراخې کړي.

یاد سازمان په یوه لیک کې چې د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف ته یې استولی، له حکومت څخه غوښتنه کړې چې د جزایي عدلي نظام ناوړه کارول، په ځانګړي ډول د سایبري جرمونو قوانینو تطبیق، د بشري حقونو د مدافعانو پر ضد ودروي.

د اسلام‌اباد یوې ناحیوي محکمې د روان کال د جنورۍ په ۲۴مه ایمان مزاري او هادي علي چټهه هر یو په لس لس کاله بند محکوم کړي وو. دواړه اوس مهال د راولپنډۍ په اډیاله زندان کې بنديان دي.

دغه دواړه وکیلان د «پیکا» قانون لاندې د سایبري تروریزم او د ناسمو معلوماتو د خپرولو په تور نیول شوي. دوی په ایکس کې د بلوڅ او پښتون فعالانو ملاتړ کړی او د پاکستان پر پالیسیو یې نیوکې کړې وې.

د بښنې نړیوال سازمان وایي چې په پاکستان کې د پیکا قانون په پراخه توګه د سوله‌ییزو نیوکو د جرم ګڼلو لپاره کارول کېږي، چې دا چاره د دغه هېواد له نړیوالو بشري حقونو مکلفیتونو سره په ټکر کې ده.

دغه سازمان همدارنګه زیاتوي چې په وروستیو میاشتو کې په پاکستان کې د سانسور، څارنې او انټرنیټي بندیزونو کچه لوړه شوې، چې په ځانګړي ډول خبریالان او د بشري حقونو فعالان یې هدف ګرځولي دي.

په دې قرارداد کې د اېف–۱۶ الوتکو د APG-66 او APG-68 رادار سیسټمونو تخنیکي ملاتړ شامل دی.

دا پرمختګ وروسته له هغه شوی چې د ۲۰۲۵ کال په ډسمبر کې د امریکا د دفاعي امنیتي همکارۍ ادارې کانګرس ته د پاکستان د اېف–۱۶ الوتکو د ملاتړ او عصري کولو لپاره د ۶۸۶ میلیونه ډالرو وړاندیز وړاندې کړی و.

په دغه وړاندیز کې د الوتکو د معلوماتي او برېښنايي سیستمونو پرمختګ، د پېژندنې وسایل، خوندي اړیکې، روزنه او لوژستیکي ملاتړ شامل وو.

د دفاعي امنیتي همکارۍ ادارې ویلي وو چې د دې پروګرام لپاره به اضافي امریکایي پرسونل پاکستان ته نه استول کېږي او دا به د امریکا پر دفاعي چمتووالي اغېز ونه لري.

دغه پروګرام د اېف–۱۶ الوتکو د خدمت مودې تر ۲۰۴۰ کال پورې د غځولو او د هغوی د عملیاتي وړتیاوو د پیاوړتیا لپاره مهم بلل شوی دی، چې پاکستان هم د دغو تخنیکي بدلونونو د منلو او پلي کولو وړتیا ښودلې ده.

د راپورونو له مخې، د پنجګور ولسوالۍ اړوند په بونستان او پروم سیمو کې د جمعې په ورځ ناپېژاندو وسله‌والو پر دوو کسانو ډزې کړې دي، چې دواړو د سختو ټپونو له امله مړه شوي.

په ورته وخت کې د مستونګ ولسوالۍ په دشت سیمه کې هم پر درېیو موټر سایکل سپرو کسانو ډزې شوي، چې له امله یې یو کس وژل شوی او یو بل ټپي شوی دی.

بلخوا د قلات ولسوالۍ په خیل کلي کې وسله‌والو پر یو ځوان ډزې کړي او هغه یې وژلی دی. د وژل شوي ځوان کورنۍ د کوټې او کراچۍ لویه لاره د احتجاج په توګه تړلې او پرلت یې وهلی دی.

همداراز د ډېره بګټي ولسوالۍ په سوي رنګ سړک کې د ټرافیکي پېښې له امله یو تن مړ او دوه نور ټپیان شوي دي.