طالبانو او ریاض د دوه اړخیزو اړیکو پر پراختیا ټينګار کړی

یاده رسنۍ د پاکستاني چارواکو له قوله وايي، دغه وسله‌والې ډلې، په ځانګړي ډول د تحریک طالبان پاکستان(ټي ټي پي) په وروستیو کلونو کې د امنیتي ځواکونو پر ضد په بریدونو کې له ډرون الوتکو زیات کار اخلي. هغوی وایي چې دا ډلې تجارتي ډرونونه بدلوي او چاودېدونکي مواد پرې نصبوي ترڅو وروسته یې د بریدونو لپاره وکاروي.

د پولیسو د چارواکو په حواله ویل شوي چې ټول ۲۴۶بریدونه د پرمختللې ضد ډرون ټکنالوژۍ په مرسته شنډ شوي او هېڅ ډول ځاني یا مالي زیان نه دی رامنځته شوی.

په راپور کې زیاته شوې، چې د امنیتي اندېښنو له امله ځواکونه په سیمه کې په لوړه کچه د چمتووالي په حالت کې پاتې دي.

د پاکستاني چارواکو په وینا، له هغه وروسته چې طالبان په افغانستان کې بیا واک ته رسېدلي، د خیبر پښتونخوا په ډیورنډ کرښې ته نږدې سیمو کې د وسله‌والو بریدونو کچه لوړه شوې ده. هغوی ادعا کوي، چې ځینې وسله‌وال په افغانستان کې له امریکایي ځواکونو څخه پاتې شویو امریکایي وسلو ته لاسرسی لري.

خو طالبانو تر دې وړاندې دا ادعاوې رد کړې دي او ویلي یې دي چې ټولې وسلې د دوی په کنټرول کې دي.

د طالبانو د مشر ملاهبت‌‌الله اخوندزاده له وروستۍ وینا، چې په‌کې یې د خپل ځان بې قید او شرطه اطاعت غوښتی، د دغې ډلې د ځینو غړو له سختو نیوکو سره مخ شوې ده. نیوکه کوونکي وایي، چې د ملاهبت‌الله دا ډول څرګندونې ښیي چې هغه ځان له نورو انسانانو څخه لوړ ګڼي.

د هبت‌الله وروستی وینا ته د ځینو طالبانو غبرګون؛ ځان ته د معصوم مقام منسوبول سم دریځ نه دی | افغانستان انټرنشنل پښتو

د دغو نیوکو په لړ کې د غزني ولایت لپاره د طالبانو والي عبدالصمد جاوېد د یکشنبې په مازدیګر (د غويي ۱۳مه) په دغه ولایت کې له یوې دیني مدرسې د لیدنې پر مهال ویلي: «ما دا مسوولیت په‌خپله خوښه نه‌دی منلی؛ ځکه زه پوهېږم چې دا مسوولیت زما لپاره یو لوی امتحان دی».

هغه د یادې مدرسې زده‌کوونکو ته په خطاب کې څرګنده کړې: «زه دا هیله لرم چې ستاسو په شان زده‌کوونکی وای او ستاسې په ځای کې ناست وای».

یاد طالب چارواکي زیاتوي: «د هبت‌الله اخوندزاده له‌خوا ماته د اسلامي نظام او د مسلمان ملت مسوولیت را سپارل شوی دی».

د یادونې وړ ده، چې عبدالصمد جاوېد د ۱۴۰۳ کال له لیندۍ میاشتې راهیسې د غزني لپاره د طالبان والي دی او تر دې مخکې د بادغیس لپاره د طالبانو والي وو.

د بلخ ولایت لپاره د طالبانو د امنیه قومندانۍ ویاند محمد عیسی وثیق د ۱۴۰۴ هجري- لمریز کال کلنی راپور له څه باندې ۴۰ ورځو وروسته (۱۴۰۵ د غويي ۱۳) نن (یکشنبه د غويي ۱۳مه) د یوه خبري کنفرانس له لارې خپور کړ.

نوموړي په دې خبري کنفرانس کې ویلي، دغه کسان د سلګونه بېلابېلو پېښو، قتل، د ناقانونه وسلو لېږد، غلاوو، د نشه‌يي توکو قاچاق، اخلاقي فساد او ځینو نورو ورته جرمونو په تړاو نیول شوي او د دغې ډلې قضايي ادارو ته سپارل شوي دي.

په دغو نیول شویو کسانو کې ۳۰ تنه یې له ۸۹ ډول ډول وسلو، نظامي تجهیزاتو او ۱۴ کیلو ګرام باروتو سره یو ځای نیول شوي دي.

د بلخ د امنیه قومندانۍ لپاره د طالبانو ویاند زیاتوي، له نیول شویو ۴۱۶ کسانو څه باندې ۱۳۵ کیلوګرامه نشه‌يي توکي او ۱۷۴ لیتره الکولي مواد هم ترلاسه شوي دي.

د نوموړي په وینا، په تېر کال کې په بلخ ولایت کې په ۲۸۹ ټرافیکي پېښو کې ۱۶۴ کسان مړه شوي او ۲۴۵ نور ټپیان شوي وو.

له دغو څرګندونو سره سره د بلخ یو شمېر اوسېدونکي وايي، په دغه ښار کې د جنايي پېښو او په ځانګړې توګه د غلاوو او په تېره بیا د موبایلونو د تښتونې ګراف ډېر لوړ دی. دوی په دې اړه د شدیدې اندېښنې په څرګندولو سره له طالبانو غواړي، چې د ګزمو او چک پاینتونو په ډېرولو سره د دغه ډول پېښو مخه ونیسي.

یاد سازمان د یکشنبې په ورځ (د غویي ۱۳مه) پر ایکس خواله رسنۍ کې په خپره کړې خبرپاڼه کې ویلي، چې د ۲۰۲۱کال وروسته، کله چې طالبان بیا واک ته ورسېدل، د سلګونو رسنیو فعالیتونه بند شوي او ګڼ شمېر خبریالان بې‌کاره شوي دي.

رواداري بنسټ زیاته کړې، چې په دې موده کې یو شمېر خبریالان نیول شوي، ګواښل شوي، شکنجه شوي او ان وژل شوي هم دي.

د دې سازمان په وینا، د بیان ازادۍ د ملاتړ لپاره د اغېزمن قانوني چوکاټ د نشتوالي له امله، طالبانو پر رسنیو پراخ کنټرول او سخت محدودیتونه لګولي دي.

همدارنګه، د افغانستان د خبریالانو مرکز ویلي چې یوازې په تېر یوه کال کې یې د طالبانو له خوا د خبریالانو او رسنیو پر وړاندې د حقونو د سرغړونو ۱۵۰پېښې ثبت کړې دي.

د بشري حقونو فعالان خبرداری ورکوي چې که د رسنیو ازادي او معلوماتو ته د لاسرسي حق خوندي نه شي، نو دا به د ټولنې پر روڼتیا، حساب‌ورکولو او د خلکو پر بنسټیزو حقونو جدي منفي اغېزې ولري.

د جمعیت علمای اسلام (ف) ګوند مشرانو د يکشنبې په ورځ په لنډي کوتل کې د یوې خبري غونډې پر مهال له دواړو لوریو وغوښتل، چې د تورخم دروازه دې سمدستي پرانيزي، څو سوداګریز فعالیتونه بېرته په ځای شي او د ولس ستونزې راکمې شي.

دوی وویل، چې د تورخم لاره له تېرو اوو میاشتو راهیسې تړلې ده چې له امله یې نه یوازې د پاکستان اقتصاد ته سخت زیان رسېدلی بلکې سوداګر، ټرانسپورټ لرونکي او پر کرښه ورځني کارکونکي کارګر یې هم له سخت مالي بحران سره مخ کړي دي.

هغوی وویل، سوداګریز فعالیتونه نږدې په بشپړه توګه ټکني شوي او افغانستان ته ستنېدونکي افغان وګړي یې هم له سختو مشکلاتو سره مخ کړي دي.

دوی زياته کړه، د افغان کډوالو د کورنیو موټرې د اوونیو لپاره د تورخم پر لویه لاره ودرېږي، چې له امله یې ښځې ماشومان او سپین‌ږیري له سختو کړاوونو سره مخ کېږي.

دوی له حکومت او اړونده ادارو غوښتنه وکړه چې د افغان وګړو د اسنادو او د ستنېدو بهیر دې ګړندی کړي څو بشري ستونزې راکمې شي.

دوی په افغانستان کې د ايسارو شوو پاکستانی موټر چلونکو او د هغوی د موټرو د سمدستي بېرته راستنولو غوښتنه هم وکړه او ویې ویل چې حکومت دې په دې اړه ژر تر ژره ډيپلوماټيک ګامونه پورته کړي.

دوی وویل چې د غوښتنو نه منلو په صورت کې د نورو سیاسي ګوندونو او سوداګرو سره په ګډه د پراخه لاريون تابیا هم لري. او وې یې ويل د غوښتنو منلو پورې به پرلت وکړي.