د ملګرو ملتونو د تعلیمي، علمي او کلتوري سازمان (یونسکو) د کابل دفتر وايي، په نړۍ کې د بیان ازادي له ۲۰۱۲ کال راهیسې ۱۰ سلنه راکمه شوې او د خبریالانو د ځانسانسور کچه ۶۳ سلنه لوړه شوې.ورته مهال په افغانستان کې پر رسنیو محدودیتونه او د خبریالانو نیونو رسنیز چاپېریال اغېزمن کړی.
د یونسکو د کابل دفتر د مطبوعاتو د ازادۍ نړیوالې ورځې په مناسبت په خپره کړې خبرپاڼه کې ویلي، سوله له رښتینو او باوري معلوماتو پیلېږي او خلکو ته د کره او تایید شویو معلوماتو لاسرسی بنسټیز ارزښت لري.
د خبرپاڼې له مخې، اوس مهال دا بنسټ تر جدي فشار لاندې دی، ځکه خبریالان د فساد، بشري حقونو او چاپېریالي مسایلو په اړه له راپور ورکولو ډډه کوي او د ځانسانسور کچه په بېساري ډول لوړه شوې ده.
یونسکو همداراز اندېښنه ښودلې چې د خبریالانو پر وړاندې د جرمونو د نه سزا کېدو کچه ۸۵ سلنې ته رسېدلې، چې دا چاره د رسنیو د ازاد فعالیت پر وړاندې لوی خنډ ګڼل کېږي.
په خبرپاڼه کې ټینګار شوی: «کله چې معلومات تحریف شي، وېش او بېباوري زیاتیږي، خو کله چې معلومات ازاد او رښتیني وي، نو حساب ورکونه، خبرې اترې او بشري حقونه پیاوړي کوي.»
په ورته مهال، په افغانستان کې د رسنیو د وضعیت په اړه بېلابېل راپورونه ښيي چې طالبانو د بیا ځلې واکمنېدو وروسته پر رسنیو محدودیتونه زیات شوي، یو شمېر رسنۍ تړل شوي او خبریالان د نیولو، ګواښ او فشار له پېښو سره مخ شوي دي. د بشري حقونو او رسنیزو سازمانونو په راپورونو کې هم د خبریالانو د نیونو او د رسنیو د فعالیت پر محدودېدو اندېښنه څرګنده شوې ده.
د رسنیزو بنسټونو په وینا، د دغو محدودیتونو له امله د معلوماتو ازاد جریان اغېزمن شوی او ګڼ خبریالان اړ شوي چې د کار په جریان کې ځانسانسوري ته مخه کړي.
یونسکو د مطبوعاتو د ازادۍ نړیوالې ورځې په مناسبت له نړیوالې ټولنې غوښتي چې د بیان ازادۍ د ساتنې او ژورنالېزم د ملاتړ لپاره خپلې ژمنې نوې او پیاوړې کړي، او ټینګار یې کړی چې ژورنالېزم د سولې په ټینګښت کې اساسي رول لري.
