په باجوړ کې په دوو جلا پېښو کې يو ټولنيز فعال او يو بل کس وژل شوی

په شمالي وزیرستان کې سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، ملک سیف‌الله خان، چې د درپه خېل قوم اغېزناک مشر و، د حافظ ګل بهادر ډلې اړوند د صادق نور د یوه وسله‌وال اباسین همزوني په ډزو کې وژل شوی او دې مسالې د یادې ډلې خلاف د درپه خېل قبیلې غوسه را پارولې ده.

وړمه ورځ د ملک سیف الله خان تر وژل کېدو وروسته، د درپه خېل قبیلې غړو سخت غبرګون وښود او د میرانشاه اړوند ندیم کوټکي سیمه کې د قبیلې اړوندو کسانو او وسله‌والو ترمنځ نښتې وشوې.

په دغو نښتو کې څلور وسله‌وال وژل شوي، چې یو تن د مولوي صادق نور د ډلې اړوند جنګیالی ګڼل کیږي.

د سرچینو په وینا، ملک سیف‌الله خان د یوې داسې کورنۍ غړی و چې په داوړ، په ځانګړي ډول درپه خېل قوم کې پراخ نفوذ لري.

د دې کورنۍ مشر عبدالجبار (جباري) و، چې په جرمن مشهور و او کورنۍ یې په سیمه کې د خپل ځواک او پخوانیو دښمنیو له امله پېژندل کېږي. دغې کورنۍ په سیمه‌ییزو شخړو او د اربکیو په جوړښت کې مهم رول لوبولی دی.

په ۲۰۱۶ کال کې له پاکستاني حکومت سره د دې کورنۍ اړیکې هغه مهال خرابې شوې ، چې ملک سیف‌الله خان د افغانستان له استخباراتي ادارو سره د اړیکو په تور ونیول شو او شاوخوا لس میاشتې بندي و.

له خوشې کېدو وروسته سیفول د درپه خېل قبیلې د قومي څلوېښتي مشري پر غاړه واخیسته.

د درپه خېل قبیلې د څلوېښتي مشري په تاریخي لحاظ د جرمن کورنۍ کوي او له همدې امله د ټي ټي پي خلاف د قبیلې په راټولولو کې اغیزناکه ګڼل کیږي.

د ملک سیف الرحمن له کورنۍ سره نږدې یوې سرچینې وویل، چې دوی د خپل وژل شوی مشر د فاتحې له مراسمو وروسته د طالبانو پر وړاندې د قومي پرېکړې او یو کېدو په لټه کې دي.

ملک سیف الرحمن له دې وړاندې په خپله سیمه کې د وسله والو طالبانو پر فعالیت اندېښنه ښودلې وه.

د ملي ډیموکراټیک غورځنګ مشر محسن داوړ دا پېښه غندلې ده او پر امنیتي ځواکونو یې د سیمې او قومي مشرانو د امنیت نه ټینګولو له امله نیوکې کړې دي.

تحریک طالبان پاکستان د پېښې په اړه په خپل غبرګون کې ویلي چې دا پېښه « خواشینوونکې» ده او ادعا یې کړې چې ځینې کسان د حکومتي ځواکونو په لمسون د دوی پر ضد راپورته شوي دي. ډلې له قبایلي مشرانو غوښتي چې له احساساتي غبرګونونو ډډه وکړي او خپلې ستونزې د جرګې له لارې حل کړي.

ټي ټي پي په یوه اعلامیه کې ویلي، «ځینې لنډ‌فکري کسان د شخصي او محدودو ګټو لپاره د قومي مشرۍ ترلاسه کولو او سیاسي مقام لاسته راوړلو په موخه د امن کمیټو په نوم د دوی پر ضد ډلې جوړوي».د ټي ټي پي په وینا، دغه کسان د خپلو شخصي موخو لپاره د ټولې ټولنې راتلونکی له ګواښ سره مخ کوي.

د حافظ ګل بهادر په مشرۍ د پاکستاني طالبانو ډلې، چې محلي خلک یې ددې پېښې مسووله ګڼي، تراوسه غبرګون نه دی ښودلی.

هغه وويل، «د۲۳ کالو راهسې پرله پسې نږدې ۲۳ غټ پوځي عمليات شوې او د ۱۴زره استخباراتي عمليات شوي، تراوسه امن نه راځي، او دا کوم واک چې د پوځ او جنرالانو سره دی، دغه واک دې ماته د ۱۰۰ ورځو لپاره راکړي که امن مې رانه وړ، قبايل به نه يم».

سهيل اپريدي د پوځ د نوم اخیستلو پرته وويل، «دوی نه غواړي چې امن راولي، ځکه چې دا خو ډالري جګړه ده، د دوی جېبونه پکې ډکيږي، دوی به ولې امن راولي؟، چې امن شو د دوی کار به ختم شي، خو مونږ به یې راولو».

هغه وويل، دوی به د پاکستان د ايين لاندې د سولې لپاره پرامنه مبارزه کوي.

هغه زياته کړه، چې قبايلي سيمې په خيبرپښتونخوا کې ورګډول کېدې، هغه وخت چې د فنډونو کومې ژمنې شوې وې هغه نه دي پوره کړل شوې، او قبايلي ولسوالۍ په انتظامې توګه خيبرپښتونخوا کې ورګډې کړل شوې خو په مالي توګه نه دې ګډې شوي، کومې ۵۶۰اربه روپۍ چې به مونږ ته د کال په سر ترلاسه کېدې، هغه هم نه دي راکړل شوي.

هغه بيا د پاکستان پوځ ته په اشارې کولو سره وويل، «د چا د وجې چې په دې سيمه کې ناامني ده، د جرګې په پرېکړه به يو ځل بيا د دوی سره مذاکرات وکړو او که هغه جرګه کاميابه نه شوه، بيا به په اسلام اباد کې پرلت وهو». هغه وويل د مرکزي حکومت سره به هم خبره کوو.

هغه وويل، «په چيک پوستو باندې ولاړو بدماشانو پوځيانو په کلکه غندنه کوم چې د قبايلي مشرانو سره یې کومه ناسمه رويه کړې ده». هغه وويل، د پوځ د همدغې رويې له امله خلک د دوی څخه کرکه کوي، «ځکه بلوچستان کې خلک غرونو ته ختلي، ځکه نن په پاکستان کې امن نه راځي او خلک بغاوت کوي».

نوموړي نن د شنبې په ورځ، له رسنیو سره په خبرو کې ویلي، چې د پاکستان د ناسمو پالیسو له امله له افغانستان سره سوداګرې په ټپه درېدلي او د خلکو معیشت خراب شوی دی.

محمودخان زیاته کړې:«له هند سره دې درې ځله جګړه وکړه، خو پر پوله له هند سره سوداګرې روانه ده. خو د پښتونو او بلوڅانو په سیمه کې له افغانستان سره سوداګرې بنده ده. که ته خلک ځان ساتلو، ګوندونو جوړولو ته نه پریږدي، نو ته خپله دا هېواد په کورنۍ جګړه اخته کوي».

نوموړي خبرداری ورکړی، چې د پاکستان د حکومت ناسمي پالیسۍ ورته د منلو وړ نه دي او په کلکه به د احتمالي کورنۍ جګړې مخنیوی وکړي.

همدارنګه محمود خان اڅګزي د پښتو په سیمو کې د پاکستان د پوځ د عملیاتو او له ملکي وګړو سره د پوځ پر چلند هم سختې نیوکي کړې دي.

د پاکستاني رسنیو د راپور له مخې د شمالي وزیرستان درپه خېل سیمه کې د وسله‌والو او سیمه‌ییزو اوسېدونکو ترمنځ نښته رامنځته شوې، چې په پایله کې ۵ وسله وال او درې ملکي وګړي وژل شوي او ۸ تنه نور ټپیان دي.

د بنو د پولیسو مشر سجاد خان ویلي چې دا نښته د درپه خېل شهزاده کوټ په سیمه کې د ځایي خلکو او وسله‌والو ترمنځ شوې ده. د هغه په وینا، د ځایي خلکو په ځوابي برید کې ۵ وسله وال وژل شوي، خو وسله‌والو بیا پر ملکيانو ډزې کړې چې له امله یې ۳ عام وګړي وژل شوي دي.

نوموړی وایي، ټول ټپیان د میرانشاه ملکي روغتون ته لېږدول شوي دي.

د همدې ایالت په باجوړ سیمه کې هم وسله‌والو د کرېکټ پر میدان برید کړی، چې له امله یې درې کسان ټپیان شوي دي. ویل کېږي چې ټپیان هغه کسان وو چې په میدان کې یې لوبه کوله.

د یاد پروګرام د معلوماتو له مخې، دغه نوې پېښې د پاکستان د ملي بېړني عملیاتو مرکز له تایید وروسته اعلان شوې دي.

چارواکي وایي، دواړه پېښې د «ځنګلي پولیو ویروس» پورې تړاو لري او د ګوزڼ د څارنې شبکې له‌خوا راپور شوې دي.

د ګوزڼ ضد مبارزې مسوولان خبرداری ورکوي چې په یادو سیمو کې د واکسین ټیمونو ته محدود لاسرسی د ویروس د خپرېدو لامل شوی او د ماشومانو روغتیا ته یې جدي ګواښ پېښ کړی دی.

د شمېرو له مخې، د روان کال لومړۍ پېښه د سند ایالت په سجاول کې ثبت شوې وه، او اوس په خیبر پښتونخوا کې د دوو نویو پېښو له ثبتېدو سره، د مثبتو پېښو شمېر درې ته رسېدلی دی.

پاکستان او افغانستان لا هم د نړۍ هغه دوه هېوادونه دي چې د ګوزڼ ویروس پکې له منځه نه دی تللی. د روغتیا نړیوال سازمان له ۲۰۱۴ کال راهیسې پر پاکستان د ګوزڼ له امله د سفر محدودیتونه لګولي او له نړیوالو مسافرو د واکسین سند غوښتنه کوي.