پاکستان: په تېرو څو میاشتو کې په پښتونخوا کې ۲۴۶ د بې‌پیلوټه الوتکو بریدونه شنډ شوي دي

د طالبانو د مشر ملاهبت‌‌الله اخوندزاده له وروستۍ وینا، چې په‌کې یې د خپل ځان بې قید او شرطه اطاعت غوښتی، د دغې ډلې د ځینو غړو له سختو نیوکو سره مخ شوې ده. نیوکه کوونکي وایي، چې د ملاهبت‌الله دا ډول څرګندونې ښیي چې هغه ځان له نورو انسانانو څخه لوړ ګڼي.

د هبت‌الله وروستی وینا ته د ځینو طالبانو غبرګون؛ ځان ته د معصوم مقام منسوبول سم دریځ نه دی | افغانستان انټرنشنل پښتو

د دغو نیوکو په لړ کې د غزني ولایت لپاره د طالبانو والي عبدالصمد جاوېد د یکشنبې په مازدیګر (د غويي ۱۳مه) په دغه ولایت کې له یوې دیني مدرسې د لیدنې پر مهال ویلي: «ما دا مسوولیت په‌خپله خوښه نه‌دی منلی؛ ځکه زه پوهېږم چې دا مسوولیت زما لپاره یو لوی امتحان دی».

هغه د یادې مدرسې زده‌کوونکو ته په خطاب کې څرګنده کړې: «زه دا هیله لرم چې ستاسو په شان زده‌کوونکی وای او ستاسې په ځای کې ناست وای».

یاد طالب چارواکي زیاتوي: «د هبت‌الله اخوندزاده له‌خوا ماته د اسلامي نظام او د مسلمان ملت مسوولیت را سپارل شوی دی».

د یادونې وړ ده، چې عبدالصمد جاوېد د ۱۴۰۳ کال له لیندۍ میاشتې راهیسې د غزني لپاره د طالبان والي دی او تر دې مخکې د بادغیس لپاره د طالبانو والي وو.

د بلخ ولایت لپاره د طالبانو د امنیه قومندانۍ ویاند محمد عیسی وثیق د ۱۴۰۴ هجري- لمریز کال کلنی راپور له څه باندې ۴۰ ورځو وروسته (۱۴۰۵ د غويي ۱۳) نن (یکشنبه د غويي ۱۳مه) د یوه خبري کنفرانس له لارې خپور کړ.

نوموړي په دې خبري کنفرانس کې ویلي، دغه کسان د سلګونه بېلابېلو پېښو، قتل، د ناقانونه وسلو لېږد، غلاوو، د نشه‌يي توکو قاچاق، اخلاقي فساد او ځینو نورو ورته جرمونو په تړاو نیول شوي او د دغې ډلې قضايي ادارو ته سپارل شوي دي.

په دغو نیول شویو کسانو کې ۳۰ تنه یې له ۸۹ ډول ډول وسلو، نظامي تجهیزاتو او ۱۴ کیلو ګرام باروتو سره یو ځای نیول شوي دي.

د بلخ د امنیه قومندانۍ لپاره د طالبانو ویاند زیاتوي، له نیول شویو ۴۱۶ کسانو څه باندې ۱۳۵ کیلوګرامه نشه‌يي توکي او ۱۷۴ لیتره الکولي مواد هم ترلاسه شوي دي.

د نوموړي په وینا، په تېر کال کې په بلخ ولایت کې په ۲۸۹ ټرافیکي پېښو کې ۱۶۴ کسان مړه شوي او ۲۴۵ نور ټپیان شوي وو.

له دغو څرګندونو سره سره د بلخ یو شمېر اوسېدونکي وايي، په دغه ښار کې د جنايي پېښو او په ځانګړې توګه د غلاوو او په تېره بیا د موبایلونو د تښتونې ګراف ډېر لوړ دی. دوی په دې اړه د شدیدې اندېښنې په څرګندولو سره له طالبانو غواړي، چې د ګزمو او چک پاینتونو په ډېرولو سره د دغه ډول پېښو مخه ونیسي.

یاد سازمان د یکشنبې په ورځ (د غویي ۱۳مه) پر ایکس خواله رسنۍ کې په خپره کړې خبرپاڼه کې ویلي، چې د ۲۰۲۱کال وروسته، کله چې طالبان بیا واک ته ورسېدل، د سلګونو رسنیو فعالیتونه بند شوي او ګڼ شمېر خبریالان بې‌کاره شوي دي.

رواداري بنسټ زیاته کړې، چې په دې موده کې یو شمېر خبریالان نیول شوي، ګواښل شوي، شکنجه شوي او ان وژل شوي هم دي.

د دې سازمان په وینا، د بیان ازادۍ د ملاتړ لپاره د اغېزمن قانوني چوکاټ د نشتوالي له امله، طالبانو پر رسنیو پراخ کنټرول او سخت محدودیتونه لګولي دي.

همدارنګه، د افغانستان د خبریالانو مرکز ویلي چې یوازې په تېر یوه کال کې یې د طالبانو له خوا د خبریالانو او رسنیو پر وړاندې د حقونو د سرغړونو ۱۵۰پېښې ثبت کړې دي.

د بشري حقونو فعالان خبرداری ورکوي چې که د رسنیو ازادي او معلوماتو ته د لاسرسي حق خوندي نه شي، نو دا به د ټولنې پر روڼتیا، حساب‌ورکولو او د خلکو پر بنسټیزو حقونو جدي منفي اغېزې ولري.

د جمعیت علمای اسلام (ف) ګوند مشرانو د يکشنبې په ورځ په لنډي کوتل کې د یوې خبري غونډې پر مهال له دواړو لوریو وغوښتل، چې د تورخم دروازه دې سمدستي پرانيزي، څو سوداګریز فعالیتونه بېرته په ځای شي او د ولس ستونزې راکمې شي.

دوی وویل، چې د تورخم لاره له تېرو اوو میاشتو راهیسې تړلې ده چې له امله یې نه یوازې د پاکستان اقتصاد ته سخت زیان رسېدلی بلکې سوداګر، ټرانسپورټ لرونکي او پر کرښه ورځني کارکونکي کارګر یې هم له سخت مالي بحران سره مخ کړي دي.

هغوی وویل، سوداګریز فعالیتونه نږدې په بشپړه توګه ټکني شوي او افغانستان ته ستنېدونکي افغان وګړي یې هم له سختو مشکلاتو سره مخ کړي دي.

دوی زياته کړه، د افغان کډوالو د کورنیو موټرې د اوونیو لپاره د تورخم پر لویه لاره ودرېږي، چې له امله یې ښځې ماشومان او سپین‌ږیري له سختو کړاوونو سره مخ کېږي.

دوی له حکومت او اړونده ادارو غوښتنه وکړه چې د افغان وګړو د اسنادو او د ستنېدو بهیر دې ګړندی کړي څو بشري ستونزې راکمې شي.

دوی په افغانستان کې د ايسارو شوو پاکستانی موټر چلونکو او د هغوی د موټرو د سمدستي بېرته راستنولو غوښتنه هم وکړه او ویې ویل چې حکومت دې په دې اړه ژر تر ژره ډيپلوماټيک ګامونه پورته کړي.

دوی وویل چې د غوښتنو نه منلو په صورت کې د نورو سیاسي ګوندونو او سوداګرو سره په ګډه د پراخه لاريون تابیا هم لري. او وې یې ويل د غوښتنو منلو پورې به پرلت وکړي.

د طالبانو له پېښو سره د مبارزې چمتووالي ادارې ویاند محمد یوسف حماد ویلي، په هېواد کې د ماینونو او نورو ناچاودو توکو موجودیت د خلکو ژوند په جدي ډول ګواښي او په دې برخه کې یې د ملګرو ملتونو د ماین پاکۍ دفتر د عمومي رييسې راپور تایید کړ او له ټولو مرستندیوه بنسټونو یې وغوښتل، چې د بودجې د زیاتوالي په برخه کې ورسره همکاري وکړي.

حماد زیاته کړې: «اوس‌مهال په افغانستان کې د بشرپاله فعالیتونو لپاره مناسب چاپېریال برابر شوی، خو له بده‌ مرغه د افغانستان د ماین پاکۍ پروګرام د بودجې له جدي کمښت سره مخ دی، له ټولو تمویلوونکو او مرسته کوونکو بنسټونو غوښتنه کېږي، چې د دې پروګرام د بودجې د زیاتوالي په برخه کې همکاری وکړي».

د نوموړي په وینا، د ۲۰۲۶ کال له پیل راهیسې په هېواد کې د ماینونو او ناچاودو توکو ۴۹ پېښې رامنځته شوي او له امله یې ۳۰ کسان مړه او ۷۰ نور ټپيان شوي او په دې موده کې د همکارو بنسټونو په همکارۍ ۲۲ کیلومتره مربع سیمه له ماینونو او ناچاودو توکو پاکه شوې ده.

هغه زیاتوی: «خو لا هم ۱۰۱۹ کیلومتره مربع سیمې د ماینونو او ناچاودو تووکو له ککړتیا سره مخ دي او پاکول یې اړین دي».

100%

د یو شمېر هېوادوالو په وینا، په هېواد کې د ماینونو پر تله د طالبانو په لاس جوړ شوي بوشکه‌يي ماینونه ډېر دي. طالبانو له ۲۰۰۱ تر ۲۰۲۱ کال پورې د جمهوري نظام او بهرنیو ځواکونو پر وړاندې په لاس له جوړو شویو بوشکه‌يي ماینونو ډېره استفاده کوله او اوس د ماین پاکۍ موسسې تر ډېره د دغو بوشکه‌يي (زېړو بوشکو) ماینونو پر موندلو او شنډولو بوخت دي.

ملګري ملتونه: افغانستان کې د ماین پاکۍ عملیات د بودیجې کموالي له امله له خنډونو سره مخ دي | افغانستان انټرنشنل پښتو

د ملګرو ملتونو د ماین‌پاکۍ پروګرام ویلي، چې د جګړو زیاتوالي او د بشري مرستو کمښت، په افغانستان، سوریې او غزه کې د ماین‌پاکۍ چارې له جدي ستونزو سره مخ کړې دي. د یاد سازمان د شمېرو له مخې، په افغانستان کې هره ورځ یو ماشوم د جګړې له پاتې شویو چاودېدونکو توکو له امله وژل کېږي.