د بریتانیا ځانګړی استازی: افغان خبریالان په سختو شرایطو کې هم د خلکو غږ پورته کوي

د یادې ادارې له خوا د خپرې شوې خبرپاڼې له مخې، په تصویب شویو پروژو کې د پکتیکا ولایت د وارداتي برېښنا پروژه، له غزني څخه د ډبل سرکټ برېښنا لېږد پروژه، او د هرات، فراه او نیمروز ولایتونو ته د «نورالجهاد» برېښنا د لېږد پروژه شاملې دي.

همداراز، د هلمند ولایت د ګرشك ولسوالۍ د سیدان کلي د برېښنا لېږد پروژه، د کندهار له ختیځ څخه تر ترینکوټ پورې، او د کجکي بند څخه تر ترینکوټ نړیوال سب‌سټیشن پورې د برېښنا لېږد پروژې هم تایید شوې دي.

د خبرپاڼې له مخې، په فاریاب ولایت د پښتون‌کوټ ولسوالۍ کې د برېښنا او اوبو دوه پروژې، د العزم قول اردو ته د برېښنا لېږد پروژه، او د سرپل ولایت یو شمېر کلیو ته د برېښنا رسولو پروژه هم د تصویب شویو پروژو په ډله کې شاملې دي.

په همدې لړ کې، د کندهار د ۳۵۰ بستریز روغتون د ظرفیت لوړولو پروژه، په نیمروز کې د جامع جومات جوړول، او د تورغونډۍ د اوسپنې پټلۍ پروژه هم د اقتصادي کمیسیون له‌خوا تایید شوې دي.

د وزارت د خبرپاڼې له مخې، نیول شوي کسان د بغلان، جوزجان، ننګرهار، پکتیکا، خوست، دایکندي، غزني او کابل ولایتونو په بېلابېلو قضیو کې د امنیتي ځواکونو له لوري نیول شوي دي.

د خبرپاڼې په وینا، په بغلان ولایت کې ۸ تنه د قماربازۍ په تور نیول شوي، په جوزجان کې ۴ تنه د قتل په تړاو، او په ننګرهار کې ۴ تنه د غلا په قضیه کې نیول شوي دي.

همداراز، دوه تنه په پکتیکا ولایت کې د یو موټرسایکل د غلا، او دوه نور په خوست ولایت کې د یوې ریکشا د غلا په تور نیول شوي دي.

د کورنیو چارو وزارت زیاتوي، یو تن په دایکندي ولایت کې د جعلي پیسو د کارونې په تړاو نیول شوی او یو بل کس په غزني ولایت کې د غلا په قضیه کې د پولیسو لاس ته لوېدلی دی.

په ورته مهال، د کابل ښار د امنیه قوماندانۍ د لسمې امنیتي حوزې چارواکي وایي، پنځه تنه د قتل په یوه جلا قضیه کې نیول شوي دي. د دوی په وینا، یاد کسان د کشفي عملیاتو پر مهال له یوه میل تومانچې سره نیول شوي او پر خپلو جرمونو یې اعتراف کړی دی.

د ټولګټو چارو وزارت له خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې د سېلابونو له امله د بدخشان – تخار لویه لار په ګڼو برخو کې تخریب شوې او د موټرو تګ راتګ پرې بشپړ بند شوی دی.

وزارت زیاتوي، چې د دوی عملیاتي ټیمونه په زیانمنو سیمو کې حضور لري او د پاک‌کارۍ او ترمیم چارې په چټکۍ سره جریان لري، څو لاره ژر تر ژره د ترافیکو پر مخ بېرته پرانیستل شي.

په خبرپاڼه کې له خلکو غوښتنه شوي، چې تر هغې پورې چې لار په بشپړ ډول د تګ راتګ لپاره خلاصه شوې نه وي، له غیر ضروري سفرونو ډډه وکړي او د اړوندو مسولینو لارښوونې مراعت کړي.

سارا اډمز چې د امریکا د مرکزي استخباراتو ادارې پخوانۍ کارکوونکې ده، په خپل ایکس حساب کې په تازه څرګندونو کې ویلي، په افغانستان کې داسې وضعیت رامنځته شوی چې ښځې حتا د زده‌کړې له اساسي حق څخه بې‌برخې دي.

هغې ویلي: «کله چې د افغانستان ښځو ته د لوست اجازه هم نه ورکول کېږي، نو دا ډول کمپاینونه بې‌معنا دي. د طالبانو د استخباراتو لوی ریاست (GDI) تاسو په داسې بې‌ګټې کمپاینونو بوخت ساتلي او دا په رښتیا هم بې‌ګټې دي.»

اډمز زیاتوي چې د افغان ځوانانو اصلي اړتیا د هغې په وینا، د اوسني وضعیت بدلون دی او هغوی د طالبانو د واکمنۍ د پای ته رسېدو غوښتونکي دي.

د هغې دا څرګندونې په داسې حال کې خپرې شوي چې په افغانستان کې د نجونو او ښځو پر تعلیم او یو شمېر ټولنیزو فعالیتونو د محدودیتونو په اړه د نړیوالو سازمانونو او فعالانو اندېښنې پرله‌پسې مطرح کېږي.

د یونسکو د کابل دفتر د مطبوعاتو د ازادۍ نړیوالې ورځې په مناسبت په خپره کړې خبرپاڼه کې ویلي، سوله له رښتینو او باوري معلوماتو پیلېږي او خلکو ته د کره او تایید شویو معلوماتو لاسرسی بنسټیز ارزښت لري.

د خبرپاڼې له مخې، اوس مهال دا بنسټ تر جدي فشار لاندې دی، ځکه خبریالان د فساد، بشري حقونو او چاپېریالي مسایلو په اړه له راپور ورکولو ډډه کوي او د ځان‌سانسور کچه په بې‌ساري ډول لوړه شوې ده.

یونسکو همداراز اندېښنه ښودلې چې د خبریالانو پر وړاندې د جرمونو د نه سزا کېدو کچه ۸۵ سلنې ته رسېدلې، چې دا چاره د رسنیو د ازاد فعالیت پر وړاندې لوی خنډ ګڼل کېږي.

په خبرپاڼه کې ټینګار شوی: «کله چې معلومات تحریف شي، وېش او بې‌باوري زیاتیږي، خو کله چې معلومات ازاد او رښتیني وي، نو حساب ورکونه، خبرې اترې او بشري حقونه پیاوړي کوي.»

په ورته مهال، په افغانستان کې د رسنیو د وضعیت په اړه بېلابېل راپورونه ښيي چې طالبانو د بیا ځلې واکمنېدو وروسته پر رسنیو محدودیتونه زیات شوي، یو شمېر رسنۍ تړل شوي او خبریالان د نیولو، ګواښ او فشار له پېښو سره مخ شوي دي. د بشري حقونو او رسنیزو سازمانونو په راپورونو کې هم د خبریالانو د نیونو او د رسنیو د فعالیت پر محدودېدو اندېښنه څرګنده شوې ده.

د رسنیزو بنسټونو په وینا، د دغو محدودیتونو له امله د معلوماتو ازاد جریان اغېزمن شوی او ګڼ خبریالان اړ شوي چې د کار په جریان کې ځان‌سانسوري ته مخه کړي.

یونسکو د مطبوعاتو د ازادۍ نړیوالې ورځې په مناسبت له نړیوالې ټولنې غوښتي چې د بیان ازادۍ د ساتنې او ژورنالېزم د ملاتړ لپاره خپلې ژمنې نوې او پیاوړې کړي، او ټینګار یې کړی چې ژورنالېزم د سولې په ټینګښت کې اساسي رول لري.