پېښور کې د ښځینه روغتیاپالانو لاریون؛ له لسو میاشتو راهیسې معاش نه دې راکړل شوی

یاده رسنۍ د پاکستاني چارواکو له قوله وايي، دغه وسله‌والې ډلې، په ځانګړي ډول د تحریک طالبان پاکستان(ټي ټي پي) په وروستیو کلونو کې د امنیتي ځواکونو پر ضد په بریدونو کې له ډرون الوتکو زیات کار اخلي. هغوی وایي چې دا ډلې تجارتي ډرونونه بدلوي او چاودېدونکي مواد پرې نصبوي ترڅو وروسته یې د بریدونو لپاره وکاروي.

د پولیسو د چارواکو په حواله ویل شوي چې ټول ۲۴۶بریدونه د پرمختللې ضد ډرون ټکنالوژۍ په مرسته شنډ شوي او هېڅ ډول ځاني یا مالي زیان نه دی رامنځته شوی.

په راپور کې زیاته شوې، چې د امنیتي اندېښنو له امله ځواکونه په سیمه کې په لوړه کچه د چمتووالي په حالت کې پاتې دي.

د پاکستاني چارواکو په وینا، له هغه وروسته چې طالبان په افغانستان کې بیا واک ته رسېدلي، د خیبر پښتونخوا په ډیورنډ کرښې ته نږدې سیمو کې د وسله‌والو بریدونو کچه لوړه شوې ده. هغوی ادعا کوي، چې ځینې وسله‌وال په افغانستان کې له امریکایي ځواکونو څخه پاتې شویو امریکایي وسلو ته لاسرسی لري.

خو طالبانو تر دې وړاندې دا ادعاوې رد کړې دي او ویلي یې دي چې ټولې وسلې د دوی په کنټرول کې دي.

د جمعیت علمای اسلام (ف) ګوند مشرانو د يکشنبې په ورځ په لنډي کوتل کې د یوې خبري غونډې پر مهال له دواړو لوریو وغوښتل، چې د تورخم دروازه دې سمدستي پرانيزي، څو سوداګریز فعالیتونه بېرته په ځای شي او د ولس ستونزې راکمې شي.

دوی وویل، چې د تورخم لاره له تېرو اوو میاشتو راهیسې تړلې ده چې له امله یې نه یوازې د پاکستان اقتصاد ته سخت زیان رسېدلی بلکې سوداګر، ټرانسپورټ لرونکي او پر کرښه ورځني کارکونکي کارګر یې هم له سخت مالي بحران سره مخ کړي دي.

هغوی وویل، سوداګریز فعالیتونه نږدې په بشپړه توګه ټکني شوي او افغانستان ته ستنېدونکي افغان وګړي یې هم له سختو مشکلاتو سره مخ کړي دي.

دوی زياته کړه، د افغان کډوالو د کورنیو موټرې د اوونیو لپاره د تورخم پر لویه لاره ودرېږي، چې له امله یې ښځې ماشومان او سپین‌ږیري له سختو کړاوونو سره مخ کېږي.

دوی له حکومت او اړونده ادارو غوښتنه وکړه چې د افغان وګړو د اسنادو او د ستنېدو بهیر دې ګړندی کړي څو بشري ستونزې راکمې شي.

دوی په افغانستان کې د ايسارو شوو پاکستانی موټر چلونکو او د هغوی د موټرو د سمدستي بېرته راستنولو غوښتنه هم وکړه او ویې ویل چې حکومت دې په دې اړه ژر تر ژره ډيپلوماټيک ګامونه پورته کړي.

دوی وویل چې د غوښتنو نه منلو په صورت کې د نورو سیاسي ګوندونو او سوداګرو سره په ګډه د پراخه لاريون تابیا هم لري. او وې یې ويل د غوښتنو منلو پورې به پرلت وکړي.

د باجوړ ولسوالۍ ځایي پوليسو افغانستان انټرنشنل - پښتو ته دواړه پېښې تاييد کړې.

د پوليسو د معلوماتو له مخې، لومړۍ پېښه د سالارزۍ تحصیل د کوهي په سیمه کې رامنځته شوه، نامعلومو وسله والو په ټولنیز فعال ملک ضیاءالرحمن باندې د کور سره نږدې ډزې کړي، هغه ټپي شوی او وروسته یې په روغتون کې ساه ورکړی ده.

د ځايي خلکو په وينا، د ملک ضیاءالرحمن پلار، ملک فتح خان، هم څو کاله وړاندې د نامعلومو کسانو له خوا وژل شوی و.

په باجوړ کې بله پېښه د برنګ تحصیل په اصيل ترغاو سیمه کې رامنځته شوې، سید دور خان نومې تن په چاودنه کې وژل شوی دی.

د سرچينو په وینا، داعش ډلې د دواړو پېښو پړه منلې ده.

په شمالي وزیرستان کې سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، ملک سیف‌الله خان، چې د درپه خېل قوم اغېزناک مشر و، د حافظ ګل بهادر ډلې اړوند د صادق نور د یوه وسله‌وال اباسین همزوني په ډزو کې وژل شوی او دې مسالې د یادې ډلې خلاف د درپه خېل قبیلې غوسه را پارولې ده.

وړمه ورځ د ملک سیف الله خان تر وژل کېدو وروسته، د درپه خېل قبیلې غړو سخت غبرګون وښود او د میرانشاه اړوند ندیم کوټکي سیمه کې د قبیلې اړوندو کسانو او وسله‌والو ترمنځ نښتې وشوې.

په دغو نښتو کې څلور وسله‌وال وژل شوي، چې یو تن د مولوي صادق نور د ډلې اړوند جنګیالی ګڼل کیږي.

د سرچینو په وینا، ملک سیف‌الله خان د یوې داسې کورنۍ غړی و چې په داوړ، په ځانګړي ډول درپه خېل قوم کې پراخ نفوذ لري.

د دې کورنۍ مشر عبدالجبار (جباري) و، چې په جرمن مشهور و او کورنۍ یې په سیمه کې د خپل ځواک او پخوانیو دښمنیو له امله پېژندل کېږي. دغې کورنۍ په سیمه‌ییزو شخړو او د اربکیو په جوړښت کې مهم رول لوبولی دی.

په ۲۰۱۶ کال کې له پاکستاني حکومت سره د دې کورنۍ اړیکې هغه مهال خرابې شوې ، چې ملک سیف‌الله خان د افغانستان له استخباراتي ادارو سره د اړیکو په تور ونیول شو او شاوخوا لس میاشتې بندي و.

له خوشې کېدو وروسته سیفول د درپه خېل قبیلې د قومي څلوېښتي مشري پر غاړه واخیسته.

د درپه خېل قبیلې د څلوېښتي مشري په تاریخي لحاظ د جرمن کورنۍ کوي او له همدې امله د ټي ټي پي خلاف د قبیلې په راټولولو کې اغیزناکه ګڼل کیږي.

د ملک سیف الرحمن له کورنۍ سره نږدې یوې سرچینې وویل، چې دوی د خپل وژل شوی مشر د فاتحې له مراسمو وروسته د طالبانو پر وړاندې د قومي پرېکړې او یو کېدو په لټه کې دي.

ملک سیف الرحمن له دې وړاندې په خپله سیمه کې د وسله والو طالبانو پر فعالیت اندېښنه ښودلې وه.

د ملي ډیموکراټیک غورځنګ مشر محسن داوړ دا پېښه غندلې ده او پر امنیتي ځواکونو یې د سیمې او قومي مشرانو د امنیت نه ټینګولو له امله نیوکې کړې دي.

تحریک طالبان پاکستان د پېښې په اړه په خپل غبرګون کې ویلي چې دا پېښه « خواشینوونکې» ده او ادعا یې کړې چې ځینې کسان د حکومتي ځواکونو په لمسون د دوی پر ضد راپورته شوي دي. ډلې له قبایلي مشرانو غوښتي چې له احساساتي غبرګونونو ډډه وکړي او خپلې ستونزې د جرګې له لارې حل کړي.

ټي ټي پي په یوه اعلامیه کې ویلي، «ځینې لنډ‌فکري کسان د شخصي او محدودو ګټو لپاره د قومي مشرۍ ترلاسه کولو او سیاسي مقام لاسته راوړلو په موخه د امن کمیټو په نوم د دوی پر ضد ډلې جوړوي».د ټي ټي پي په وینا، دغه کسان د خپلو شخصي موخو لپاره د ټولې ټولنې راتلونکی له ګواښ سره مخ کوي.

د حافظ ګل بهادر په مشرۍ د پاکستاني طالبانو ډلې، چې محلي خلک یې ددې پېښې مسووله ګڼي، تراوسه غبرګون نه دی ښودلی.

هغه وويل، «د۲۳ کالو راهسې پرله پسې نږدې ۲۳ غټ پوځي عمليات شوې او د ۱۴زره استخباراتي عمليات شوي، تراوسه امن نه راځي، او دا کوم واک چې د پوځ او جنرالانو سره دی، دغه واک دې ماته د ۱۰۰ ورځو لپاره راکړي که امن مې رانه وړ، قبايل به نه يم».

سهيل اپريدي د پوځ د نوم اخیستلو پرته وويل، «دوی نه غواړي چې امن راولي، ځکه چې دا خو ډالري جګړه ده، د دوی جېبونه پکې ډکيږي، دوی به ولې امن راولي؟، چې امن شو د دوی کار به ختم شي، خو مونږ به یې راولو».

هغه وويل، دوی به د پاکستان د ايين لاندې د سولې لپاره پرامنه مبارزه کوي.

هغه زياته کړه، چې قبايلي سيمې په خيبرپښتونخوا کې ورګډول کېدې، هغه وخت چې د فنډونو کومې ژمنې شوې وې هغه نه دي پوره کړل شوې، او قبايلي ولسوالۍ په انتظامې توګه خيبرپښتونخوا کې ورګډې کړل شوې خو په مالي توګه نه دې ګډې شوي، کومې ۵۶۰اربه روپۍ چې به مونږ ته د کال په سر ترلاسه کېدې، هغه هم نه دي راکړل شوي.

هغه بيا د پاکستان پوځ ته په اشارې کولو سره وويل، «د چا د وجې چې په دې سيمه کې ناامني ده، د جرګې په پرېکړه به يو ځل بيا د دوی سره مذاکرات وکړو او که هغه جرګه کاميابه نه شوه، بيا به په اسلام اباد کې پرلت وهو». هغه وويل د مرکزي حکومت سره به هم خبره کوو.

هغه وويل، «په چيک پوستو باندې ولاړو بدماشانو پوځيانو په کلکه غندنه کوم چې د قبايلي مشرانو سره یې کومه ناسمه رويه کړې ده». هغه وويل، د پوځ د همدغې رويې له امله خلک د دوی څخه کرکه کوي، «ځکه بلوچستان کې خلک غرونو ته ختلي، ځکه نن په پاکستان کې امن نه راځي او خلک بغاوت کوي».