د پاکستان د بشري حقونو کمېسیون: د بیان ازادي او د قانون واکمني تر سخت فشار لاندې ده

یاده رسنۍ د پاکستاني چارواکو له قوله وايي، دغه وسله‌والې ډلې، په ځانګړي ډول د تحریک طالبان پاکستان(ټي ټي پي) په وروستیو کلونو کې د امنیتي ځواکونو پر ضد په بریدونو کې له ډرون الوتکو زیات کار اخلي. هغوی وایي چې دا ډلې تجارتي ډرونونه بدلوي او چاودېدونکي مواد پرې نصبوي ترڅو وروسته یې د بریدونو لپاره وکاروي.

د پولیسو د چارواکو په حواله ویل شوي چې ټول ۲۴۶بریدونه د پرمختللې ضد ډرون ټکنالوژۍ په مرسته شنډ شوي او هېڅ ډول ځاني یا مالي زیان نه دی رامنځته شوی.

په راپور کې زیاته شوې، چې د امنیتي اندېښنو له امله ځواکونه په سیمه کې په لوړه کچه د چمتووالي په حالت کې پاتې دي.

د پاکستاني چارواکو په وینا، له هغه وروسته چې طالبان په افغانستان کې بیا واک ته رسېدلي، د خیبر پښتونخوا په ډیورنډ کرښې ته نږدې سیمو کې د وسله‌والو بریدونو کچه لوړه شوې ده. هغوی ادعا کوي، چې ځینې وسله‌وال په افغانستان کې له امریکایي ځواکونو څخه پاتې شویو امریکایي وسلو ته لاسرسی لري.

خو طالبانو تر دې وړاندې دا ادعاوې رد کړې دي او ویلي یې دي چې ټولې وسلې د دوی په کنټرول کې دي.

د جمعیت علمای اسلام (ف) ګوند مشرانو د يکشنبې په ورځ په لنډي کوتل کې د یوې خبري غونډې پر مهال له دواړو لوریو وغوښتل، چې د تورخم دروازه دې سمدستي پرانيزي، څو سوداګریز فعالیتونه بېرته په ځای شي او د ولس ستونزې راکمې شي.

دوی وویل، چې د تورخم لاره له تېرو اوو میاشتو راهیسې تړلې ده چې له امله یې نه یوازې د پاکستان اقتصاد ته سخت زیان رسېدلی بلکې سوداګر، ټرانسپورټ لرونکي او پر کرښه ورځني کارکونکي کارګر یې هم له سخت مالي بحران سره مخ کړي دي.

هغوی وویل، سوداګریز فعالیتونه نږدې په بشپړه توګه ټکني شوي او افغانستان ته ستنېدونکي افغان وګړي یې هم له سختو مشکلاتو سره مخ کړي دي.

دوی زياته کړه، د افغان کډوالو د کورنیو موټرې د اوونیو لپاره د تورخم پر لویه لاره ودرېږي، چې له امله یې ښځې ماشومان او سپین‌ږیري له سختو کړاوونو سره مخ کېږي.

دوی له حکومت او اړونده ادارو غوښتنه وکړه چې د افغان وګړو د اسنادو او د ستنېدو بهیر دې ګړندی کړي څو بشري ستونزې راکمې شي.

دوی په افغانستان کې د ايسارو شوو پاکستانی موټر چلونکو او د هغوی د موټرو د سمدستي بېرته راستنولو غوښتنه هم وکړه او ویې ویل چې حکومت دې په دې اړه ژر تر ژره ډيپلوماټيک ګامونه پورته کړي.

دوی وویل چې د غوښتنو نه منلو په صورت کې د نورو سیاسي ګوندونو او سوداګرو سره په ګډه د پراخه لاريون تابیا هم لري. او وې یې ويل د غوښتنو منلو پورې به پرلت وکړي.

د پاکستان په لاهور ښار کې په قذافي لوبغالي کې پي اېس اېل ۱۱ پړاو جام کې د حېدراباد کنګز لوبډلې لومړی توپوهنه وکړه او په ۱۸اورونو کې یې د ټولو لوبغاړو سوځېدو ۱۲۹منډې جوړې کړې.

ورپسې پېښور زلمي لوبډلې ټاکلی هدف په ۱۶م اوور کې د پينځه لوبغاړو په سوځېدو سره یاد هدف پوره او پايلوبه یې وګټله.

پېښور زلمي له دې وړاندې په ۲۰۱۷ کې اتلولي ګټلې وه.

پي اېس اېل ۱۱ پړاو کې اته لوبډلو برخه واخيستې وه، د حېدر اباد کنګز لوبډله پکې په لومړي ځل شامله شوې وه.

سراج الحق د پاکستان اوسني اقتصاد وضعیت ته په اشاره پر خپل حکومت غږ کړی، چې په سملاسي ډول دې د عامه ستونزو حل، د بیو کنټرول او کاري فرصتونو رامنځته کولو ته جدي پاملرنه وکړي.

نوموړي ویلي، چې تر څو ملي یووالی او رښتینې پالیسې نه وي، له روانو بحرانونو څخه د پاکستان وتل ناممکن دي.

سراج الحق ویلي، چې د پاکستان په اوسني وضعیت کې اړتیا ده، چې چارواکي له شخصي ګټو تېر شي او د ملت ګټو ته لومړیتوب ورکړي.

د جمعیت علما اسلام د بلوچستان څانګې مشر مولانا عبدالواسع او یو شمېر نورو ګوندي مشرانو د شنبې په ورځ په یوه ګډه مطبوعاتي غونډه کې وویل، په بلوچستان کې د دیني مدرسو تړل او پر هغوی فشارونه ورته د منلو نه دي.

دوی ټینګار وکړ چې «مدرسې زموږ سره کرښه ده» او حکومت له دې کرښې اوښتی دی. د هغوی په وینا، که حکومت د روانې میاشتې په پنځمه د ایالتي اسمبلۍ په غونډه کې د مدرسو د راجسټر قانون د بدلون موضوع وړاندې نکړي، نو جمعیت علما اسلام به «بلوچستان وتړي».

په همدې تړاو، د بلوچستان اسمبلۍ د اپوزیسیون مشر او د یاد ګوند مخکښ یونس عزیز زېري افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل، که حکومت د دوی غوښتنې ونه مني پایلې به یې سختې وي، نوموړي زیاته کړه: «پراخ احتجاجونه به پیل کړو، بازارونه به وتړو او د ایالت په بېلابېلو سیمو کې به لاریونونه ترسره شي.»

زېري وویل، حکومت هڅه کوي مدرسې د ښوونځیو په څېر تر خپل کنټرول لاندې راولي او «د خپلې خوښې لپاره ترې استفاده وکړي.» د هغه په وینا، حکومت غواړي چې د مدرسو له منبرونو هم د خپلې خوښې پیغام خپور کړي.

د نوموړي په خبره، په بلوچستان کې شاوخوا ۲۶۰۰ مدرسې شته، چې له دې ډلې ۲۳۰۰یې راجسټر دي، خو د ده په وینا، حکومت تېره میاشت ځینې راجسټر شوې مدرسې هم تړلې دي.

هغه د حکومت هغه اعلان ته هم اشاره وکړه چې له مخې یې مدرسو ته د روان کال د اپرېل تر ۳۰مې پورې د راجسټر کېدو مهلت ورکړل شوی و. زېري وویل: «حکومت له ټاکلي مهاله مخکې، د اپرېل په ۲۰مه مدرسې وتړلې، چې دا د ناسم نیت څرګندونه کوي.»

زېري دا هم وویل چې د مدرسو اړوند قانون د پاکستان له ملي اسمبلۍ او سنا څخه تېر شوی او ډېری مدرسې د همدې قانون له مخې راجسټر دي، خو د بلوچستان حکومت غواړي دا بهیر د «بلوچستان خیریه راجسټر» قانون لاندې راولي.

هغه د حکومت هغه ادعاوې هم رد کړې چې ګواکې په مدرسو کې بهرني وګړي په ناقانونه ډول مېشت دي او زیاته یې کړه: «موږ چمتو یو هره مدرسه حکومت ته وښیو، څو پلټنه وکړي چې په کومه کې بهرنیان شتون لري.»