دا لومړیتوبونه د ډونالډ ټرمپ د حکومت د کورني او بهرني سیاست څرګندونه کوي؛ داسې سیاست چې پکې افغانستان هېڅ ځای نه لري او د طالبانو له لوري له ترهګرو سازمانونو، لکه القاعده سره د پراخو اړیکو په اړه چوپتیا غوره شوې ده.
د دې ستراتېژۍ له مخې، داعش خراسان او القاعده (په ځانګړي ډول د عرب ټاپووزمې څانګه) د هغو پنځو اصلي ترهګرو ډلو په ډله کې راځي چې د امریکا پر ضد د پولو هاخوا د بریدونو د ترسره کولو وړتیا لري او له همدې امله د مبارزې په لومړیتوب کې ځای لري.
سره له دې، د دې سند تر ټولو څرګنده خبره دا ده چې د افغانستان نوم په بشپړ ډول د یوه هېواد یا د ترهګرو وسلهوالو ډلو د فعالیت د سیمې په توګه پکې نه دی یاد شوی. په دې ستراتېژۍ کې د هغو ډلو د حضور یا فعالیت هېڅ یادونه نه ده شوې چې په افغانستان کې فعالې دي، لکه داعش خراسان او القاعده. دا په داسې حال کې ده چې داعش خراسان په افغانستان کې مېشت دی او القاعده هم بېرته دې هېواد ته د ستنېدو سره خپل مرکزونه او روزنیز بنسټونه بېرته فعال کړي دي.
په دې سند کې یوازینی یادونه له افغانستان سره د کابل د هوايي ډګر د پېښې په تړاو شوې ده. په متن کې د «اېبي ګېټ» په نوم د ترهګریز برید د طراح د نیولو یادونه شوې، چې دا د ټرمپ د حکومت د کار د پیل په لومړیو ۴۳ ورځو کې له لاسته راوړنو څخه ګڼل شوې ده. په هغه برید کې ۱۳ امریکايي سرتېري او لږ تر لږه ۱۷۰ افغان وګړي وژل شوي وو.
ټرمپ د دې سند په سریزه کې ټینګار کړی چې د هغه حکومت د «امریکا لومړی» او «سوله د ځواک له لارې» پر اصولو ولاړ دی او د «بېپایه جګړو» له تکرار څخه به ډډه وکړي. په همدې چوکاټ کې، په لاتیني امریکا کې د نشهيي توکو د کارټلونو له منځه وړل لومړیتوب بلل شوی او د هغو اسلامي توندلارو ډلو پر وړاندې مبارزه چې د امریکا پر ضد د بهرنیو بریدونو وړتیا لري، دویم لومړیتوب ټاکل شوی دی.
د یادونې وړ ده چې د ټرمپ حکومت مخکې له دې د نومبر په میاشت کې د اخوان المسلمین څو څانګې هم د بهرنیو ترهګرو سازمانونو په توګه نومولې وې.
د سپینې ماڼۍ لوړپوړي سلاکار سباستین ګورکا د چهارشنبې په ورځ وویل چې دا ستراتېژي په لوېدیځ نیمهکره، چې لاتیني امریکا او کارائیب پکې شامل دي، د ګواښونو پر شنډولو او د نشهيي توکو د کارټلونو پر کمزوري کولو تمرکز لري.
په همدې لړ کې، امریکا د نشهيي توکو پر ضد د مبارزې په کمپاین کې لسګونه کښتۍ له منځه وړي دي؛ هغه عملیات چې د روان میلادي کال په ترڅ کې د وینزویلا له مشر نیکولاس مادورو سره د سیاسي بدلونونو له موضوع سره تړاو لري.
ګورکا همدارنګه ویلي چې د امریکا د ترهګرۍ ضد چارواکي به د راتلونکې جمعې په ورځ له نړیوالو شریکانو سره وګوري، څو د ترهګریزو ګواښونو پر وړاندې د ګډو هڅو د زیاتولو په اړه، په ځانګړې توګه د ایران او د هرمز تنګي په تړاو، خبرې وکړي.
د دې ستراتېژۍ بله برخه پر «کورني ترهګرۍ» تمرکز لري. ګورکا د چپپالو توندلارو ډلو ایډیالوژي «د امریکا ضد، د جنسیتي مسایلو په برخه کې توندلاره او ګډوډونکې» بللې او ټینګار یې کړی چې حکومت به د هېڅ لوري له خوا سیاسي تاوتریخوالی ونه مني.
هغه ادعا کړې چې په وروستیو کلونو کې چپ اړخ د ښي اړخ په پرتله د سیاسي ترورونو لپاره ډېرې هڅې کړې دي.
د د ستراتېژیکو او نړیوالو مطالعاتو مرکز د ۲۰۲۵ کال د سپټمبر په وروستیو کې د تحلیل له مخې، د تېرو درې لسیزو وروسته د لومړي ځل لپاره د چپپالو ترهګریزو بریدونو شمېر له ښي اړخو زیات شوی دی.
دا دریځ وروسته له هغه نور هم پیاوړی شو چې د ۲۰۲۵ کال په سپټمبر کې د ټرمپ متحد او محافظهکار فعال چارلي کرک ووژل شو.
خو ګورکا ټینګار کړی چې دا ستراتېژي به د ښي اړخو تاوتریخجنو ډلو پر وړاندې هم عملي شي؛ هغه ډلې چې که څه هم ځینې یې د ټرمپ ملاتړ کوي، خو د د امریکا فدرالي پلټنو اداره په وینا، لا هم د کورني ترهګرۍ له جدي ګواښونو څخه شمېرل کېږي.
له وتلو پنځه کاله وروسته
دا سند په داسې حال کې خپرېږي چې له افغانستانه د امریکا د بشپړ وتلو نږدې پنځه کاله تېرېږي، خو لا هم د دې هېواد د راتلونکي په اړه کومه رسمي او روښانه ستراتېژي نه ده وړاندې شوې.
که څه هم د نوې ستراتېژۍ د جوړېدو په اړه راپورونه ورکړل شوي، خو تر اوسه کوم رسمي سند نه دی خپور شوی، او د امریکا اوسنی مهم تمرکز د خپلو نیول شوو وګړو، لکه محمود شاه حبیبي، د ازادۍ موضوع ده.
د طالبان له انکار سره سره، نړیوال راپورونه ښيي چې دغه ډله لا هم له القاعده سره اړیکې لري او افغانستان یو ځل بیا د داعش خراسان لپاره په خوندي پناهځای بدل شوی دی.
سره له دې، افغانستان چې دوه لسیزې د امریکا د ترهګرۍ ضد جګړې اصلي مرکز و، اوس په عملي توګه د واشنګټن د امنیتي لومړیتوبونو له لېسته وتلی دی.
امریکا اوس په افغانستان کې هېڅ مستقیم پوځي یا ډیپلوماتیک حضور نه لري او د دې هېواد سفارت له دوحه څخه خپل فعالیتونه پر مخ وړي. شنونکي وايي، د ډونالډ ټرمپ د حکومت نوې تګلاره له ۲۰۲۱ کال وروسته د افغانستان په اړه د امریکا په سیاست کې د بنسټیز بدلون څرګندونه کوي.
