طالبان وايي پاکستان ستنېدونکي کډوال په بې‌ځایه پلمو په ورځو ورځو ځنډوي

کرزي د چارشنبې په ورځ، د غویي پر ۱۶مه، پر اېکس‌پاڼه ویسا ته د یادې جایزې د ترلاسه کولو مبارکي ورکړې او د زده‌کړې او ټولنیزو فعالیتونو په برخه کې یې د هغه هڅې ستایلې دي.

کرزي همداراز ویلي، چې ویسا ته د لا زیاتو بریاوو هیله لري.

د افغان نجونو د زده‌کړو د حقونو فعال او د طالبانو پخوانی زنداني مطیع الله ویسا د فرانسې د «ازادۍ ۲۰۲۶» جايزه ګټلې ده. دا جايزه د فرانسې د نورماندي سيمې له خوا او د نړۍ له بېلابېلو هېوادونو د زرګونو کسانو په رايو سره ویسا ته ورکړل شوې ده.

د فرانسې د نورماندي سيمې شورا د ۲۰۲۶ کال د مې په ۵مه اعلان وکړ چې دا جايزه د «زده‌کړې د حق د پراختيا لپاره د ویسا د نه ستړې کېدونکو هلو ځلو، په ځانګړي ډول په افغانستان کې د طالبانو تر واک لاندې د نجونو لپاره» د درناوي په توګه ورکړل شوې ده.

د ازادۍ جايزه په ۲۰۱۹ کال کې د فرانسې د بشري حقونو او سولې له نړيوال انستيتوت سره په همکارۍ تنظیم شوې او هر کال هغه کس ته ورکول کېږي چې د ازادۍ او بشري حقونو په دفاع کې يې مهمه ونډه لرلې وي.

د دې جايزې په اتم پړاو کې ۱۸ زره او ۷۰۸ ځوانانو له ۷۵ هېوادونو څخه په رايه‌ورکولو کې برخه واخيسته او مطیع‌الله ویسا يې د ګټونکي په توګه وټاکه.

یاد وزارت د چارشنبې په ورځ د یوې خبرتیا په خپرولو سره ویلي، چې د وزارت د مشرتابه شورا د ۲۳مې غونډې د پرېکړې پر بنسټ، د پانګوالو، سوداګرو، صرافانو او نورو اشخاصو شخصي ساتونکي، چې د وسلو ګرځولو قانوني جوازونه یې ترلاسه کړي، له دې وروسته مکلف دي د دندې او د وسلې د لېږد پر مهال له نظامي یونیفورم او د طالبانو له نظامي تجهیزاتو کار وانخلي.

په خبرتیا کې ویل شوي چې ټول محافظان باید خپلې امنیتي چارې په عادي او ملکي جامو کې ترسره کړي.

وزارت خبرداری ورکړی چې له پرېکړې سرغړوونکي به د مسوولو ارګانونو له قانوني چلند سره مخ شي.

همدارنګه له خلکو غوښتنه شوې چې د عامه امنیت او نظم د ښه تامین په موخه له امنیتي ځواکونو سره بشپړه همکاري وکړي.

په دې خبرتیا کې دا نه دي ویل شوي، چې پخواني سیاسي چارواکي چې د تېر حکومت پرمهال د ملي امنیت د رجال برجسته ریاست له خوا یې امنیت ټینګېده او ساتونکو یې نظامی یونیفورم کاراوه، هم په دې پرېکړه کې شامل دي او که نه.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت دغه پرېکړه داسې مهال ده، چې په دې وروستیو کې په نظامي یونیفورم کې غلاوې ډېرې شوې دي او خپله د طالبانو امنیتي کسان هم ډېر وخت په ملکي جامو کې راڅرګندیږي.

د تاجکستان په وحت ښار کې مېشت یو افغان کډوال افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې پولیسو یې پر کور چاپه وهلې، اسناد یې ترې اخیستي او د بېرته ورکولو په بدل کې ترې د پیسو غوښتنه کوي.

نوموړي ویلي، چې په یاد ښار کې مېشت افغان کډوال له خورا سخت وضعیت سره مخ دي او هېڅ ډول خوندیتوب نه احساسوي.

په تاجکستان کې مېشت افغان کډوال وايي، چې د جبري ایستلو له ویرې هېڅوک له کوره د وتلو جرئت نه لري.

وړاندې د تاجکستان د کورنیو چارو وزارت ویلي و، چې د تاجکستان د خجند ښار د جبار رسولوف ولسوالۍ په دهمنوي کلي کې یې د محمد عمر رحماني په نوم یو ۲۲ کلن افغان کډوال د یوې ۲۷ کلنې تاجکستانۍ ښځې وحیدووا عزیزه دونیاربیکوونا د وژلو په تور نیولی دی.

له یادې پیښې وروسته سرچینو ویلي و، چې تاجکستان د دوشنبې په ورځ له خجند ښار څخه ۲۵۰ کورنۍ افغانستان ته اخراج ې او په دغه هېواد کې مېشت نور افغان کډوال هم له جبري اخراج او ځورونو سره مخ دي.

په کندهار کې د طالبانو رسنیز دفتر ویلي، چې د چارشنبې په ورځ، د زابل، هلمند، ارزګان او دایکندي والیانو، امنیه قوماندانانو، د استخباراتو رییسانو او د قول اردوګانو مسوولینو په کندهار کې د ملا شیرین په مشرۍ ناسته کړې ده.

ملا شیرین په یاده ناسته کې په سویلي ولایتونو کې د سیمه‌ییزو مسولانو ترمنځ پر همغږۍ ټینګار کړی او ویلي یې دي، چې په یادو ولایتونو کې د امنیت ټینګښت باید لومړیتوب ولري.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې د طالبانو د پنځو سویلي ولایتونو سیمه‌ییزو مسوولانو د امنیتي ناستې پرمهال، د امنیت ټینګښت ترڅنګ د ځمکو د غصب مخنیوي، د نشه‌يي توکو د کښت، قاچاق، پلور، د سوالګرو ټولولو او د مدرسو او ښوونځيو وضعیت ته د پاملرنې په اړه هم خبرې کړې دي.

په کندهار، بلخ، هرات او ننګرهار ولایتونو کې د طالبانو د مشر ملا هبت الله اخوندزاده تر ټولو نږدې او د باور وړ کس د والیانو په توګه دندې ترسره کوي او یاد والیان د هر زون مشري هم کوي.

د یوراسیا د ثبات او پراختیا صندوق د راپور له مخې، د قرغیزستان جمهوریت د دې پروژې په اډانه کې د خپلو کارونو مهمه برخه بشپړه کړې ده او یوازې د افغانستان د برخې بشپړېدل پاتې دي.

کاسا زر پروژه چې شاوخوا ۱،۲ میلیارده امریکایي ډالر ارزښت لري، د لوړ ولتاژ د برېښنا نړیواله لېږدکرښه ده چې قرغیزستان، تاجکستان، افغانستان او پاکستان سره نښلوي.

د دې پروژې له مخې، قرغیزستان او تاجکستان د اوړي په موسم کې د برېښنا اضافي تولید لري، په داسې حال کې چې افغانستان او پاکستان د لوړې تودوخې او د برېښنا د زیاتې اړتیا له امله د برېښنا له کمښت سره مخ وي.

د راپور له مخې، په افغانستان کې د ۲۰۲۱ کال د اګست له سیاسي بدلونونو وروسته د پروژې کارونه ودرېدل. تر هغه وخت پورې د افغانستان د برخې شاوخوا ۱۸ سلنه ستنې چمتو شوې وې او له ۹۰ سلنې زیات اړین مواد او تجهیزات ځای پر ځای شوي وو.

د ۲۰۲۴ کال په ډسمبر میاشت کې د اړینو تضمینونو له ترلاسه کېدو وروسته، په افغانستان کې د پروژې چارې بیا پیل شوې.

اټکل کېږي چې د پروژې بشپړ تطبیق به د ۲۰۲۷ کال تر پایه پورې پای ته ورسېږي.

د افغانستان د برخې له بشپړېدو وروسته به قرغیزستان، تاجکستان او پاکستان د لوړ ولتاژ مستقیم جریان د سیستم ازموینې پیل کړي.

د طالبانو دبرېښنا شرکت اجرایوي رییس ملا عبدالحق همکار د اپرېل پر شلمه تاجکستان ته لاړ چې د کاسا-۱۰۰۰ پروژې د چارو د پرمختګ په تړاو له کې اي سي قراردادي شرکت سره له نږدې وګوري.

په دې ناسته کې د کاسا-۱۰۰۰ پروژې د کارونو د چټکتیا، د قراردادي شرکتونو د احتمالي ستونزو د حل او د تخنیکي همغږۍ د پیاوړتیا پر موضوعاتو خبرې وشوې.