ډونالډ ټرمپ د امریکا د «۲۰۲۶ کال د ترهګرۍ ضد ستراتېژۍ» د نوي سند په سریزه کې د ایران اسلامي جمهوریت «په نړۍ کې د ترهګرۍ لومړی دولتي ملاتړی» بللی او ټینګار یې کړی چې د «نیمېشپې څټک» او «افسانوي قهر» په نوم امریکايي عملیاتو «د ایران بدنام رژیم» ته ویجاړوونکي ګوزارونه ورکړي دي.
ټرمپ په دې سریزه کې همداراز ټینګار کړی، چې د هغه حکومت د «ځواک له لارې سولې» تګلاره تعقیبوي او خبرداری یې ورکړی: «که امریکایانو ته زیان ورسوئ یا د زیان رسولو نیت ولرئ، موږ به مو پیدا کړو او وبه مو وژنو».
فرانسپرېس خبري اژانس د خپلو سرچینو په حواله راپور ورکړی، چې د لبنان د پلازمېنې بیروت پر سویلي سیمو د اسراییل په هوايي بریدونو کې د حـ.ـزبالله «رضوان» ځانګړو ځواکونو قومندان وژل شوی دی. د اسراییل لومړي وزیر هم د یاد قومندان وژل تایید کړي، خو حـ.ـزبالله یې ردوي.
فرانسپرس خبري اژانس د خپلو سرچینو په حواله وايي، دغه قومندان «مالک بلوط» نومېده او د چهارشنبې ورځې په ناوخته د بیروت د سویلي څنډې په «غبیره» سیمه کې په یوه اپارتمان کې چې ویل کېږي هلته یې غونډه درلوده، وژل شوی دی.
د اسراییل لومړي وزیر ویلي، چې د دوی پوځ «د حزبالله د رضوان ځواک قومندان» په نښه کړی، خو د حزبالله سرچینو ویلي، چې په دغه برید کې د رضوان ځواک یا په ټوله کې د حزبالله هېڅ لوړپوړی نظامي قومندان نهدی زیانمن شوی.
د راپور لهمخې، د چهارشنبې په سهار وختي د لبنان پر سویلي او ختیځو سیمو د اسراییل د بریدونو له امله لږ تر لږه ۱۶ کسان وژل شوي او د ښځو او ماشومانو په ګډون ۳۳ نور ټپیان شوي دي.
له متضادو راپورونو سره سره، د بیروت پر سویلي څنډو چې د پلازمېنې شاوخوا یو له ګڼ مېشتو سیمو څخه ده،د اسراییل دوامداره بریدونو جدي اندېښنې راپارولې دي. ډېری اوسېدونکي د اوربند له پیلېدو وروسته پر دې باور سیمې ته ستانه شوي وو چې هلته به خوندي وي.
قرغزستان اعلان کړی، چې د سیمهییزې برېښنا لېږد پروژې «کاسا-۱۰۰۰» اړوند د خپلې برخې ټول ساختماني کارونه یې بشپړ کړي او نورې چارې د افغانستان د برخې بشپړېدو پورې تړلي دي.
د «اوراسیا د ثبات او پراختیا صندوق» د راپور له مخې، تاجکستان او پاکستان هم خپلې زیربنايي چارې پای ته رسولې دي، خو د پروژې وروستی پرمختګ اوس د افغانستان د برخې بشپړېدو پورې تړلی پاتې دی.
د معلوماتو له مخې، د دې ۱۳۰۰کیلومتره اوږدې پروژې شاوخوا ۴۵۰کیلومتره برخه د قرغیزستان په خاوره کې ده.
د کاسا-۱۰۰۰پروژه په افغانستان کې د شیرخان بندر له لارې د کندز ولایت څخه پیلېږي او تر تورخم پورې رسېږي، چې اوږدوالی یې له ۵۶۰تر ۵۸۰کیلومترو پورې اټکل شوی او د پروژې تر ټولو مهمه برخه بلل کېږي.
دغه پروژه چې نږدې ۱،۲میلیارد ډالر لګښت لري، د منځنۍ اسیا او جنوبي اسیا ترمنځ د لوړ ولتاژ برېښنا لېږد لپاره پیل شوې ده. د دې طرحې له مخې، قرغزستان او تاجکستان به د اوړي په موسم کې خپله اضافي برېښنا افغانستان او پاکستان ته صادر کړي.
په افغانستان کې د دې پروژې ساختماني چارې د ۲۰۲۱کال په اګست کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته درېدلې وې. هغه مهال یوازې د برېښنا د ستنو یوه برخه نصب شوې وه، که څه هم ډېری تخنیکي تجهیزات هېواد ته رسېدلي وو.
دا بهیر له اوږده ځنډ وروسته د ۲۰۲۴کال په ډسمبر کې، د امنیتي تضمینونو له ترلاسه کولو وروسته، بېرته پیل شو.
د اوراسیا د پراختیا صندوق ویلي چې د افغانستان د برخې بشپړېدل د پروژې د وروستي پړاو او تخنیکي ازموینو لپاره ضروري دي.
د یاد بنسټ په وینا، که د افغانستان برخه بشپړه شي، نو د سیمهییزې برېښنا د لېږد دغه پروژه به د ۲۰۲۷کال تر پایه په بشپړ ډول فعاله شي.
پر غزې د اسراییل د هوايي بریدونو پر دوام د حـ ـماس د مرکچي پلاوي مشر خلیلالحیه زوی ټپي او ۵ نور فلسطینیان وژل شوي دي. خلیلالحیه د غزې د راتلونکي په اړه له اسراییل سره د غیر مستقیمو خبرو مشري کوي. اسراییل لا تر اوسه په دې تړاو څه نهدي ویلي.
رویټرز خبري اژانس ته د غزې طبي سرچینو او د حماس غړو ویلي، چې د چهارشنبې په ورځ (د غويي ۱۶مه) پر غزې د اسراییل په درېیو جلا جلا بریدونو کې د حماس د مرکچي پلاوي مشر خلیلالحیه زوی عزامالحیه سخت ټپي شوی او یو بل کس ورسره وژل شوی دی.
په جلا وطنۍ کې د حماس د مرکچي پلاوي د مشر خلیلالحیه ۳ نور زامن په غزه کې په ۲۰۰۸ او ۲۰۱۴ کلونو کې او درېیم زوی یې په ۲۰۲۵ کال کې په دوحه کې د حماس د مشرتابه پر ضد د اسراییل په یوه برید کې وژل شوي دي.
د رویټرز د راپور لهمخې، تر دې برید مخکې په غزه کې د اسراییل په دوو نورو هوايي بریدونو کې د یوه ډګروال په ګډون ۴ نور فلسطنیان هم وژل شوي او ۱۷ نور ټپيان شوي دي.
یاد ډګروال چې نسیم الکلازاني نومېده او د خان یونس په سویل الموازي سیمه کې د نشهيي توکو پر ضد د مبارزې مشر وو، هغه مهال ووژل شو چې موټر یې د اسراییل د هوايي ځواکونو له لوري په نښه شو.
رویټرز دمخه راپور ورکړی وو، چې اسراییل په غزه کې د حماس تر کنټرول لاندې پر پولیسو بریدونه زیات کړي دي. اسراییلي پوځ په الموازي کې د برید پخلی کړی او ویلي یې دي، چې د حماس یو فعال یې په نښه کړی، خو د نورو بریدونو په اړه یې تبصره نهده کړې.
د یادونې وړ ده، چې د تېر کال له اکتوبر راهیسې د حماس او اسراییل تر منځ له اوربند وروسته پر غزې د اسراییل په بریدونو کې لږ تر لږه ۸۳۰ فلسطینیان وژل شوي او د ۲۰۲۳ کال په اکتوبر کې په غزه کې د جګړې له پیل راهیسې، د غزې د روغتیايي چارواکو په وینا، له ۷۲،۵۰۰ څخه ډېر فلسطینیان وژل شوي چې ډېری یې ملکي وګړي دي.
د سيبيایس نیوز د راپور له مخې، په ټوله امریکا کې د تیلو منځنۍ بیې د چهارشنبې په ورځ د هر ګیلن لپاره ۴،۵۴ ډالرو ته رسېدلې، چې دا د ۲۰۲۲کال د اوړي راهیسې تر ټولو لوړه کچه بلل کېږي.
په راپور کې ویل شوي، چې د عادي بنزینو بیه د روان کال د مارچ له ۹مې راهیسې شاوخوا ۵۲سلنه، یعنې ۱،۵۶ډالر په هر ګیلن کې لوړه شوې ده. د دې زیاتوالي اصلي لامل په منځني ختیځ کې د تیلو د جریان ګډوډي او د انرژۍ د بازارونو بېثباتي بلل شوې ده.
سيبيایس زیاتوي، چې د ۲۰۲۲کال په اوړي کې، د کرونا وبا پر مهال د انفلاسیون د لوړېدو له امله د بنزینو بیه تر ۵،۰۲ډالرو په هر ګیلن پورې رسېدلې وه.
د راپور له مخې، که څه هم د چهارشنبې په ورځ د تیلو نړیوالې بیې د امریکا او ایران ترمنځ د احتمالي هوکړې د هیلو له امله لږ راکمې شوې، خو د پمپونو پر سر د بنزینو بیې لا هم لوړې پاتې شوې دي.
کارپوهان وایي چې دا وضعیت ښيي د نړیوالو تېلو بازار او د مصرف کوونکو لپاره د تیلو پرچون بیې تل په مستقیم ډول نه بدلېږي، او د عرضهزنځير، لېږد او بازار نور عوامل هم پرې اغېز لري.
په دوحه کې د طالبانو سفیر سهیل شاهین د ګامبیا له سفیر عمر جاح سره لیدنه کې د افغانستان او ګامبیا ترمنځ د اړیکو او همکارۍ په تړاو خبرې کړې دي. خبرپاڼه کې راغلي چې د ناستې پر مهال د افغانستان د عمومي ثبات او امنیت په اړه مفصل بحث شوی دی.
په خبرپاڼه کې لیکل شوي، دواړو لورو د امنیتي وضعيت تر څنګ د دوهاړخیزو اړیکو پر پراخولو ټینګار کړی دی او د راتلونکو تماسونو لاره یې هواره بللې ده.
د معلوماتو له مخې، په دې لیدنه کې د افغانستان دننه د پانګونې پر فرصتونو هم خبرې شوې دي. نوموړي زیاته کړې چې د سوداګرۍ او اقتصادي همکاریو د پیاوړتیا موضوع د اجنډا مهمه برخه وه او د ګډو علاقو په نورو برخو کې هم نظرونه تبادله شوي دي.
دوحه کې د طالبانو سفارت د خبرپاڼې له مخې، د ګامبیا سفارت په قطر کې د افغانستان اړوند چارې هم تعقیبوي او له همدې کبله دغه لیدنه په دوحه کې ترسره شوې ده. د ناستې نور جزییات نه دي شریک شوي او نه هم د احتمالي موافقو یا راتلونکو ګامونو په اړه کوم مشخص اعلان شوی دی.