طالبانو په پنجشير کې د تېر جمهوري نظام يو پوځي نيولی

نوموړې پر ایکس خواله رسنۍ کې د خپلې شپږمې ورځې ارزونې پر بنسټ ویلي، د داعش خراسان د مالي کمېسیون په رهبرۍ، پرسونل او تشکیلاتي جوړښت کې هېڅ تایید شوی بدلون نه دی ثبت شوی.

د هغې په وینا، دغه مالي کمېسیون چې د ننګرهار ولایت په اچین ولسوالۍ کې فعالیت کوي، لا هم د «عصمت‌الله خالوزي» مشهور په «قاري جمال» له خوا رهبري کېږي او «جعفر الخراساني» یې مرستیال دی.

سارا اډمز ویلي، ارزونې ښيي چې دا کمېسیون د ننګرهار له محدودې جغرافیې هاخوا د مالي انتقال او تسهیلاتو پراخې شبکې اداره کوي، چې کابل، کندهار، ترکیه او متحده عربي امارات هم پکې شامل دي.

هغې زیاته کړې: «د داعش خراسان د مالي کمېسیون په رهبرۍ او عملیاتي جوړښت کې هېڅ ښکاره ګډوډي نه تر سترګو کېږي.»

د سي‌اې‌ای پخوانۍ مامورې دا څرګندونې په داسې حال کې کړي چې طالبان تل ادعا کوي د داعش خراسان ډلې پر ضد یې پراخ عملیات کړي او د دغې ډلې فعالیتونه یې محدود کړي دي.

نوموړې پر ایکس خواله رسنۍ کې له خلکو غوښتي، چې په دې سختو شرایطو کې دې هر څوک د خپلو امکاناتو او وړتیاوو په اندازه د افغانستان د ازادۍ لپاره هڅې زیاتې کړي.

مریم سما ویلي، د طالبانو له «ترهګر رژیم» او «جنسیتي تبعیض» څخه د هېواد د خلاصون لپاره ګډ کار ته اړتیا ده او هر څوک باید خپلې هڅې څو برابره زیاتې کړي که څوک د دې هدف پر ضد کار کوي.

هغې ټینګار کړی: «د تورونو او شخصي شخړو پر ځای باید ټولې انرژۍ د هېواد د ازادۍ هدف ته وقف شي، ځکه له ظلم څخه د هېواد او خلکو خلاصون تر ټولو مهم کار دی.»

دغه پخوانۍ پارلماني غړې زیاتوي، چې د طالبانو د واکمنۍ لاندې وضعیت د افغانستان د خلکو لپاره د سختو محدودیتونو او فشارونو سبب شوی دی.

د طالبانو سترې محکمې د پنجشنبې په ورځ (د غويي ۱۷مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، د دغې محکمې د اداري مرستیال سخاالله سعید په مشرۍ یوه پلاوي ننګرهار ولایت ته د خپل سفر موخه د محاکمو د چارو له ارزونې سربېره د مراجعینو دوسیو او موضوعاتو ته په کم وخت او اصولي ډول د رسېدو لارو چارو موندل په ګوته کړي دي.

نوموړي محاکم د «اسلامي نظام» مهمه برخه او د نظام اساسي رکن وباله او له اړوندو مسوولینو یې وغوښتل، چې خپلې پرېکړې په ټاکلي وخت په پوره دقت او غور سره وکړي.

هغه د ننګرهار لپاره د طالبانو د مرافعې محکمې رييس ته لارښوونه وکړه، چې تر لاس لاندې محکمو ته د خلکو عریضو او شکایتونو د ارجاع پر مهال د «اصولي اجراتو» کلمه دې نه‌کاروي او زیاته کړې یې ده: «د عريضې او شکايت د راتلو په صورت کې دې د مرافعه محکمې عمومي رييس صاحب اړوند ماتحت محاکمو ته د ارجاع پر مهال د اصولي اجراتو کلمه نه استفاده کوي؛ بلکې ورته دې وليکي، که د عارض په عريضه کې درج شکايت حقيقت ولري، په اړه يې له پلان سره سم مشخص اجرات وکړئ».

نوموړي د خلکو دوسیو ته پر ژر رسېدنې له ټينګار سربېره د مرافعه محکمې رييس ته سپارښتنه وکړه: «د هر هغه عمل څخه به ځانونه ساتئ، چې د محکمې يا د محکمې د غړو يا د قضيې د جانبينو د مايوسۍ او زړه ماتوالي سبب ګرځي».

د یادونې وړ ده، چې د طالبانو پر محاکمو دا تور دی چې د خلکو قضایاوې ډېرې ځنډوي او د هغو په باور دا په خپله فساد ته د زمینې برابرول دي.

دغه ادارې د پنجشنبې په ورځ، د غويي پر ۱۷مه، د بشري مرستو په برخه کې د جنسیتي تحلیل په یوه تازه راپور کې ویلي، هغه ښځې چې د ساتنې او ملاتړ لږ امکانات لري، تر نورو ډېرې له ګواښونواو فشارونو سره مخ کېږي.

په راپور کې راغلي چې حاکم ټولنیز دودونه او په مرستندویو ادارو کې د ښځینه کارکوونکو محدود حضور، ښځو ته خوندي لاسرسی ستونزمن کړی او د ښځو پر اړتیاوو متمرکز بشري غبرګون یې زیانمن کړی دی.

د تحلیل له مخې، هغه کورنۍ چې مشري یې ښځې کوي، د خوړو له سختې ناامنۍ سره مخ دي او ډېری وخت اړ کېږي چې منفي مقابلوي لارې وکاروي؛ هغه کړنلارې چې د ماشومانو، په ځانګړي ډول د نجونو او هلکانو پر رواني او فزیکي وضعیت ناوړه اغېز کولی شي.

راپور زیاتوي چې ګڼ شمېر ښځې او ماشومان لا هم اساسي روغتیايي، تغذیوي او بشري خدمتونو ته کافي لاسرسی نه لري، او د بوديجې کمښت دغه وضعیت نور هم خراب کړی دی.

په تحلیل کې ویل شوي چې جغرافیایي واټنونه، د روغتیايي او تغذیوي خدمتونو کمښت او پر ښځو لګېدلي محدودیتونه، د میندو، تنکیو نجونو او کوچنیو ماشومانو لپاره دوامدار روغتیايي او ټولنیز خطرونه رامنځته کړي دي.

د ملګرو ملتونو د ښځو څانګه خبرداری ورکړی چې د ښځو پر تګ‌راتګ، کار او ټولنیز ګډون محدودیتونه، له اقتصادي ستونزو، د بشري مرستو د بوديجې له کمېدو او د کډوالۍ له فشارونو سره یو ځای، افغان ښځې او نجونې لا زیاتې محروموي او امنیتي خطرونو ته یې ورټېل وهي.

د راپور له مخې، پر ښځو لګېدلي بندیزونه کوچنۍ نجونې هم له وخته د مخکې او جبري ودونو له زیاتېدونکي خطر سره مخ کړې دي.

دا په داسې حال کې ده چې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته، په افغانستان کې د ښځو پر زده‌کړو، کار، سفر او ټولنیز حضور پراخ محدودیتونه لګېدلي او ښځې په عملي ډول له ډېرو ټولنیزو او سیاسي برخو څخه محرومې شوې دي.

د یاد دفتر د معلوماتو له مخې، د دغه تفریحي کمپلکس قرارداد د شلو کلونو لپاره له هارون رشید صدیقي تجارتي شرکت سره لاسلیک شوی دی. ټاکل شوې ده چې په دې کمپلکس کې یو لوی هوټل، مجهز مېلمستون او عصري سونا جوړه شي. چارواکو زیاته کړې، چې د دې پروژې موخه د سیاحت او خدماتي سکتور پیاوړتیا او خلکو ته د کاري فرصتونو برابرول دي.

خوست کې د طالبانو مرستیال والي محبوب شاه قانت د پروژې د پرانیستې پر مهال له نورو سوداګرو او پانګه‌والو وغوښتل چې په دغه ولایت کې پانګونه وکړي. همدارنګه د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ رئیس شیر محمد ذبیح د شرکت دا اقدام ستایلی او له خوست مېشتو سوداګرو یې غوښتي چې په پراختیایي پروژو کې فعاله ونډه واخلي. دوی پانګه‌والو ته د بشپړې همکارۍ ډاډ ورکړی دی.

د هارون رشید تجارتي شرکت مسؤل کریم صدیقي ویلي، چې دا مهال د پانګونې لپاره مناسب فرصتونه برابر شوي او دوی په بېلابېلو ولایتونو کې ورته پروژې پلې کړې دي. خبرپاڼه کې ویل شوي، تمه کېږي چې د دې پروژې له بشپړېدو وروسته به لسګونو کسانو ته د کار زمینه برابره شي.