په جرمني کې افغان کډوال د نورو کډوالو په پرتله لږ معاش ترلاسه کوي

یاد پروګرام زیاتوي‌، افغانستان په نړۍ کې شپږم هغه هېواد دی چې د اقلیمي‌ ګواښونوله له امله ترټولو لوړ زیان ویني او پر وړاندې یې محدوده وړتیا لري. دغه اداره وايي، په تېرو لسیزو کې وچکالۍ، ناڅاپي بارانونو، ویجاړونکو سېلایونو او طبیعي پېښو د اوبو زېرمو ظرفیت کم کړی، توپاني‌ بارانونو ژور ناورین رامنځته کړی او کورنۍ له خپلو مېنو بې‌ځایه شوې دي.

د خوړو نړۍوال پروګرام وايي، د خپلو پرمختیايي پروژو له لارې لکه د محافظتي دېوالونو جوړول، د اوبو لګولو کانالونو خوندي‌کول، د سېندونو غاړې رغول، د اوبو مدیریت په برخو کې یې له خلکو سره مرستې کړې دي.

دوی زیاته کړې، چې د محافظتي دېوالونو په جوړېدو سره یې په زرګونه جریبه کرنیزه ځمکه او په زیات شمېر کورنۍ ژغورلې دي. دوی د بېلګې په ډول د هرات په زوال ولسوالۍ کې د هغه ۴ هکټاره کرنیزې ځمکې یادونه کړې، چې سېلابونو ویجاړه کړې او د محافظتي‌ دیوال په جوړېدو ۲۴ هکټاره ځمکه او ۳۰۰ کورنۍ خوندي کړل شوې دي.

د خوړو نړۍوال پروګرام د هېواد په شمال او نورو سیمو کې د هغو پېښو یادونه هم کړې، چې سېلابونو کرنیزې ځمکې او کورونه ویجاړ کړي.

د طالبانو د امربالمعروف، نهې عن المنکر او شکایتونو اورېدو وزارت زیاته کړې، چې نیول شوي کوډګر عدلي او قضایي ارګانونو ته ور پېژندل شوي دي. د طالبانو یاد وزارت تر دې وړاندې هم په کابل او یوشمېر نورو ولایتونو کې د کوډګرو د نیولو خبر ورکړی و.
د طالبانو د امربالمعروف، نهې عن المنکر او شکایتونو اورېدو وزارت تر دې وړاندې خبر ورکړی و، چې د دوی محتسبانو په تېرې وري میاشت کې د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې ۵۸ کوډګر نیولي دي.

د دغه وزارت له‌خوا په خپور شوي راپور کې راغلي، تېره اونۍ یې د مېرمنو د حقونو اړوند ۱۱۴ قضیې هم حل کړې چې په‌کې د ظلم، جبري نکاح، په بدو کې د نجونو د ورکړې، مهر، میراث او طلاق اړوند قضیې شاملې دي. دا په داسې حال کې ده، چې واک ته د طالبانو له رسېدو راهیسې دغې ډلې په خپله پر ښځو پراخ بندیزونه لګولي دي.

د طالبانو د امربالمعروف وزارت خبرپاڼه زیاتوي، چې په تېره یوه اونۍ کې یې له سوداګرو سره د بیو د کنټرول، د احتکار او بې‌کیفیته توکو د واردولو د مخنیوي په اړه هم ۲۰۳ اصلاحي ناستې لرلې.

وحید عمر پر خواله رسنۍ په یوه یادښت کې د ښاغلي غني د منزوي کېدو په اړه لیکلي:« هغه وختونه تېر شول، اوس دی هم بندي مهاجر دی، زه هم قیدي‌ مهاجر یم». د هغه په خبره؛ اوس چې پخوانی ولسمشر په تبعید کې منزوي دی ټوله دنیا یې غیبت کوي.

نوموړي‌ دا هم ویلي، چې وضعیت بدل شوی او د هره څه له لاسه وتل کورني او بهرني لاملونه لري. هغه کاږلي: «دا چې ولې شرایط داسې بدل شول، هر څه له لاسه ولاړل، مغلقه او اوږده کیسه ده چې ډېر داخلي او خارجي عوامل په‌کې دخیل دي. خو د هغه په هلو ځلو او نیت کې د شک ځای نه وینم».

نوموړي‌ هیله څرګنده کړې، داسې یو وخت به راشي چې پخوانی ولسمشر یوه ورځ خپل روایت په خپله ووايي.

یاد ښوونکي ویلي، چې د کور کرایه، د برېښنا بیل او نور لګښتونه یې زیات شوي او له تېرو ۴۵ ورځو راهیسې هیڅ ښوونکي‌ تنخوا نه‌ده اخیستې. نوموړي په دې برخه کې د غږ رسولو او د ستونزې د حل غوښتنه کړې.

طالبان د میاشتې د پيل په ورځو کې دولتي کارکوونکو ته تنخوا ورکوي؛ خو دغه ښوونکی وایي نږدې دوه میاشتې کېږي چې خپله تنخوا یې نه‌ده ترلاسه کړې. په تېرو میاشتو کې هم ورته راپورونه خپاره شوي وو، چې د دولتي کارکوونکو د تنخواوو د ځنډ یادونه په‌کې شوې وه.

لاتر اوسه طالبانو په دې اړه څه نه‌دي ویلي.

فض الحق شاکر په یاده غونډه کې ویلي: «د هغه ټولنې به څه حال وي، چې ښځې د نارینه خبره نه مني، له بازاره نه‌شي کنټرولېدای، مخونه نه‌شي‌ په پټولی او ځوانان یې فاسقان وي چې ږېرې خروي».

نوموړي‌ ویلي:« الله په خپل ذات قسم اخیستی چې پر دغه قوم به داسې حالت راځي چې عالم به حیران وي او ولس به د ځان خلاصولو لاره نه‌لري». هغه زیاته کړې، «اسلامي‌ نظام» هغه مهال رامنځ ته کېدای شي چې په هېواد کې سل سلنه «شرعي» چارې پلي شي.

شاکر زیاته کړې: «الله داسې مشران ورته ورکړي، چې د ولس د دنیا او اخرت فکر ورسره دی». د هغه په ټکو؛ اسلامي‌ نظام هغه ته ویل کېږي، چې «مشرتابه، رییس الوزرا، بهرنیو چارو، کورنیو چارو، دفاع او نور وزیران، والیان، قوماندانان، رییسان یې عادل او عالمان وي او پوځ یې مجاهدین وي».

نوموړي دا هم ویلي، چې مشرتابه یې زړه سواندی دی او د عمومي بښنې له لارې یې هغه کسان هم وبښل چې زیات ظلمونه یې کړي وو. شاکر وايي، د ناټو تر وتلو وروسته نړۍ فکر کوي چې دوی به په خپلو کې سره یو بل ووژني؛ خو د مشرتابه د زړه سوي له کبله ټولو ته بښنه وشوه.

هغه ویلي:« که ټوله نړۍ هم پر موږ ملامتیا واچوي؛ خو بیا به هم حکومت پر خپله او د الله پر لار روان وي». دا لومړی ځل نه‌دی چې کوم طالب چارواکی د ښځو او ځوانانو په اړه دغه ډول څرګندونې کوي؛ بلکې تر دې وړاندې هم ګڼو طالب چارواکو ورته څرګندونې کړې وې، چې د خلکو له پراخو نیوکو سره مخ شوي وو.