له فضل الرحمان سره د طالب چارواکو اړیکه؛ طالبانو د ملا ادریس پر وژنې ژوره خواخوږي ښودلې

په هلمند کې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور ریاست له رسمي خبرپانې خپرېدو وړاندې په هلمند کې ځايي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي و، چې د طالبانو مشر ملا هبت‌الله اخوندزاده نن جمعه دغه ولایت ته سفر کړی دی.

نوموړي په دغه سفر کې د هلمند په مرکز لښکرګاه کې د یوې لويې عیدګاه جومات د بنسټ ډبره کېښوده.

د طالبانو په خپره شوې خبرپانه کې راغلي، چې په جومات د بنسټ ډبرې اېښودو په مراسمو کې د ملاهبت‌الله ترڅنګ د طالبانو نورو ولایتي چارواکو په هم ګډون درلود.

ملاهبت‌الله په خپله وینا ،د عیدګاه جومات د جوړولو چارې پیلول د هلمند لپاره یو مهم او تاریخي ګام بللی او زیاته کړې یې ده: « د عیدګاه جوړېدل به د دیني شعایرو د عظمت ترڅنګ د ولس ترمنځ د یووالي او ورورولۍ فضا هم لا پیاوړې کړي».
هغه د خپلو خبرو پر مهال خلک یووالي، اتحاد او اتفاق ته راوبلل او ویې ویل، چې په عیدګاه کې به په معیاري ډول د لمونځ کوونکو لپاره پراخ او منظم ځایونه، د اوداسه اسانتیاوي، منظم تاسیسات، مجهز پارکینګ او نور اړین خدمات شتون ولري.

د طالبانو مشر ملاهبت‌الله په داسې حال کې د خلکو ترمنځ د یووالي خبره کوي، چې په ټولو ادارو کې ګمارنې یوازې د طالبانو د غړیتوب پر اساس کېږي او پرته له ملا څخه بل څوک د مسلکیتوب له مخې پر دولتي څوکیو نه ګمارل کېږي.

د طالبانو د پوهنې وزارت یو مکتوب چې لس ورځې وړاندې د کابل د پوهنې ریاست ته لېږل شوی دی، پکې راغلي، چې ددې ستونزې د حل لپاره کمیټې جوړې شوې او په ۱۴۰۴ کې د تنقیص امله له شپږو زرو زیات بستونه د کابل د ښوونځیو تنقیص شوي دي.

د طالبانو د پوهنې وزارت وړاندیز له مخې په کابل کې د هلکانو او نجونو ښوونځیو زده کوونکي دي سره یوځای شي او د تدریس ساعتونه دې زیات شي.

په دې مکتوب کې راغلي، چې د هلکانو او نجونو په لومړني ښوونځیو کې دې ښوونکي د اړتیا له مخې جلا جلا وګمارل شي.

په مکتوب کې راغلي هغه ښځینه ښوونکې چې په لرو سیمو کې خپلو دندو ته پر وخت نه شي رسېدلی، پر ځای دې یې نارینه ښوونکي وګمارل شي.

دغه راز په پام کې ده چې په ۱۴۰۵ کال کې د ښوونکو د اړتیا له مخې، پرته له دې چې واټن په پام کې ونیول شي، ښوونکي له یوه ښوونځي بل ته تبدیل شي.

د طالبانو د پوهنې وزارت د وړاندیز له مخې، د نويو ښوونکو د استخدام لپاره د ښووني او روزني د معنیت د معیارونو پر اساس ونیول شي.

همدراز د طالبانو پوهنې وزارت وړاندیز کړی، چې د کابل د پوهنې په ریاست کې دې د لسو د تدریسي شبعو لپاره یو کس د اجیر په توګه په دنده ګمارل شي ترڅو چارې په سمه توګه پرمخ لاړې شي.

د کابل د دولتي ښوونځیو مسولینو افغانستان انټرنشنل ته ویل، چې د کابل د پوهنې په ریاست کې له شپږو زرو زیاتو بستونو د تنقیص څخه وروسته یاد ریاست د ښوونکو له کمښت سره لاس او ګرېوان دی.

تروسه د دې راپور په اړه د طالبانو د پوهنې وزارت کوم غبرګون نه دی ښودلی.

واک ته د طالبانو د بیاځلي رسېدو سره دې ډلې د لګښتونو راکمولو لپاره په ټولو ملکي او نظامي ادارو کې شل سلنه تنقیص عملي کړ خو د طالبانو نږدې پنځه کاله د واکمنۍ له پوره کېدو سره بیا هم د پوهنې وزارت کې د ښوونکو معاشونه ځنډیږي.

د طالبانو په روانه واکمنۍ کې دې ډلې د عصري زده کړو په پرتله دیني زده کړو ته پاملرنه زیاته کړې ده او د ښوونځیو پر ځای یې زرګونه نوې مدرسې جوړې کړي دي.

هغې ويلي، چې دغه بريد د نجونو د زده‌کړو پرضد و؛ خو دغه ډول کړنې به افغان نجونې له زده‌کړو ترلاسه کولو راونه ګرځوي او د هغوی اراده به کمزورې نه‌کړي. د نوموړې په خبره؛ د برید درد لاهم د قربانیانو له کورنیو او ژغورل شویو کسانو سره ژوندی دی او د عدالت غوښتنه نه‌ده پوره شوې.

د ۱۴۰۰کال (د غویي ۱۸مه) د کابل په لوېدیځ کې د سیدالشهدا نجونو ښوونځي ته نږدې لومړی یو موټر بم چاودنه وشوه او وروسته دوه نورې چاودنې هم وشوې، چې له امله یې تر ۸۵ زیات کسان ووژل شول. د راپورونو له مخې؛ د یاد برید ډېری قربانیان نجونې زده‌کوونکې وې.

لاتراوسه کومې ډلې د دغه برید مسوولیت نه‌دی منلی؛ خو د پخواني افغان حکومت چارواکو د یاد برید پړه پر طالبانو اچولې وه. خو طالبانو بیا دغه تور رد کړی و.

په یاده مشاعره کې ګڼ شمېر شاعرانو، د طالبانو د حکومت چارواکو، دیني عالمانو او فرهنګي کسانو ګډون کړی و؛ خو د غونډې ګڼې ویناوې، شعرونه او تمثیلي ټوټې د طالبانو د مشر ملاهبت الله اخندزاده د اطاعت، د هغه د فرمانونو د ستاینې او د اسلامي نظام د بقا پر محور راڅرخېدې.

طالب چارواکي شاعرانو ته: «د امیر اطاعت ته خلک راوبولئ»

د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت چارواکي شېر احمد حقاني د یادې مشاعرې پرمهال شاعرانو او لیکوالانو ته په خطاب کې وویل، دوی مکلف دي د اسلامي نظام د دفاع او ستاینې لپاره شعرونه ولیکي.

هغه وویل: «شاعران مکلفیت لري، چي د اسلامي نظام د توصیف او دفاع لپاره شعرونه ولیکي. په شعرونو کې هغه اسبابو ته اشاره وکړي، چي د نظام د بقا، استحکام او ثبات لامل ګرځي».

حقاني زیاته کړه، چې شاعران باید خلک د طالبانو د مشر اطاعت ته وهڅوي او د هغه فرمانونه تشریح کړي. هغه دا هم وویل، چې د طالبانو دښمنان ښايي د فرصت په پیدا کېدو سره غچ واخلي؛ نو ځکه باید د یووالي او د نظام ساتنې لپاره کار وشي.

د مشاعرې تر ټولو جنجالي برخه د کندهار د علماوو شورا د غړي مولوي عبدالهادي ابوالخالد خبرې وې، چې ځوانان یې د عصري وسایلو پرځای د وسلو اخیستو او جهاد ته د چمتووالي لپاره وهڅول.

هغه وویل: «ځوانان دې صورت او سیرت اصلاح کړي او د اتیا زره افغانیو د ټېلیفون پرځای دې راکټ او نورې وسلې واخلي او هر وخت د جهاد لپاره چمتو واوسي». نوموړي همداراز ټینګار وکړ، چې ځوانان باید د وسلې استعمال زده کړي او ځانونه د جهاد لپاره چمتو کړي.

د هغه په خبره: «ځوانان دې اعداد وکړي، جهاد، ټوپک او د وسلې استعمال دې زده کړي او د دې ترڅنګ دې قراني علوم زده کړي؛ ترڅو راتلونکی یې امن او د اسلامي نظام تر چتر لاندې واوسي».

ابوالخالد شاعرانو، لیکوالانو او ترنم ویونکو ته هم سپارښتنه وکړه، چې په خپلو شعرونو او لیکنو کې د طالبانو د مشر ټول فرمانونه وستايي او تشریح یې کړي.
شعرونه هم د طالبانو د مشر او نظام ستاینو ته ځانګړي شوي وو

په مشاعره کې ګڼ شمېر شاعرانو خپل شعرونه د طالبانو د مشر، د اوسني‌ حکومت او د طالبانو د پخوانیو مشرانو په ستاینه کې ولوستل.

یو شاعر وویل:

«هر یو فرمان دې را اخیستی دی له دینه سلام

امیرالمومنینه سلام»

بل شاعر بیا د طالبانو نظام د قربانیو پایله وبلله او ویې ویل:

«دا نظام په قربیانو دی راغلی، په بې شمېره ککریو دی راغلی

دا نظام د ملا عمر مرحوم ارمان دی، دا نظام تابع د دین او د قران دی»

د شعرونو عمومي منځپانګه د طالبانو د نظام مشروعیت، د یادې ډلې د مشر اطاعت او د اسلامي نظام د دوام پر تبلیغ راڅرخېده؛ هغه څه چې د ګڼو فرهنګي او ادبي فعالانو په باور د ادبي غونډو خپلواکي تر پوښتنې لاندې راولي.

د مشاعرې پر مهال د طالبانو د امر بالمعروف محتسبینو پر ګډونوالو د موبایل له لارې د ویډیو اخیستلو بندیز لګولی و او هیچا ته اجازه نه ورکول کېده، چې د غونډې ویډیو ثبت کړي. د سرچینو په وینا؛ دغه محدودیت د دې لپاره وضع شوی و، چې د غونډې ټول جزییات او څرګندونې په ازاد ډول خپرې نه‌شي.
انار ګل مشاعره چې پخوا به د ولسي ادب، شاعرۍ او فرهنګي تبادلې یو مهم سمبول ګڼل کېده، اوس د نیوکه کوونکو په باور تر ډېره د طالبانو د سیاسي او اېډیالوژیکو پیغامونو د خپرولو پر یوه منبر بدله شوې ده.

هغه ویلي، پاکستان د افغانستان پر ضد خپل سیاسي، فرهنګي او تبلیغاتي فشارونه زیات کړي دي. نوموړي پر اېکس پاڼه کاږلي: «د خلکو د پراخو غبرګونونو له امله مې د ماریا سلطان مرکه واورېده. د مرکې یوه برخه د طالب چارواکو او د هغوی د شتمنیو په اړه وه، چې خپله باید ورته ځواب ووایي؛ خو ځینې نورې څرګندونې یې د هر افغان د غبرګون غوښتنه کوي».

نوموړي د ماریا سلطان هغه څرګندونې رد کړې، چې ګواکې افغانستان به په راتلونکو سیمه‌ییزو بدلونونو کې خپله جغرافیه له لاسه ورکړي او یا دا چې افغان ملي هویت په نامه څه نه‌شته.

عبدالکریم خُرم ویلي، افغانستان یو تاریخي هېواد دی چې د پېړیو په اوږدو کې رامنځته شوی او پیاوړی شوی؛ نه داسې یو مصنوعي جوړښت لکه پاکستان چې د سیاسي پرېکړو پربنسټ رامنځته شوی دی.

هغه زیاته کړه، چې پاکستان په وروستیو کې د افغانستان پر وړاندې تهاجمي دریځ خپل کړی؛ د پوځي بریدونو، د افغان کډوالو اېستلو او د افغانستان د تاریخي او فرهنګي میراث د «غلا» هڅې یې د همدې سیاست برخه دي.

د نوموړي په وینا؛ د ماریا سلطان تحلیلونه د پاکستان د استخباراتي ادارې (ISI) له دریځونو سرچینه اخلي او د روان تبلیغاتي فشار یوه برخه ده. هغه ادعا کړې، چې د ایران د جګړې له پیل سره پاکستان دغه ډول تبلیغات لازیات کړي دي.

هغه ویلي، پاکستان باید درک کړي چې افغان هویت او افغان ملتپالنه یو تاریخي حقیقت دی او د تکراري تبلیغاتو له لارې نه‌شي له‌منځه تلای. هغه ټینګار وکړ، چې د افغان نوم او هویت په اړه د پاکستان اندېښنه د دغه هېواد د کورنۍ ناامنۍ او بې‌باورۍ څرګندونه کوي.

نوموړي د ماریا سلطان ځینې څرګندونې، په ځانګړي ډول د «سایکس پیکو» تړون او «وستفالیا» معاهدې په اړه، «ناسمې او نامسلکي» وبللې او ویلي یې دي، چې دغه ډول څرګندونې د یوه خپلواک څېړنیز تحلیل پرځای د ورکړل شویو دریځونو تکرار ښکاري.

له دې وړاندې د پاکستان د سویلي اسیا د ستراتېژیک ثبات انسټیټیوټ (SSASI) مشرې ماریا سلطان ادعا کړې وه، چې افغانستان په اوسني سیمه‌ییز بدلېدونکي وضعیت کې ښایي خپله «جغرافیه او شته بڼه» له لاسه ورکړي.
هغې له پاکستاني خبریال حسن خان سره په یوه مرکه کې ادعا کړې، چې ښایي په راتلونکي کې افغانستان د اوسني جوړښت په څېر یو واحد دولت پاتې نه‌شي.