تېره ورځ له ایران او پاکستان نه تر ۴زرو ډیر کډوال افغانستان ته جبري ستانه شوي

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت وايي، دغه پلاوی چې مشري یې امان‌بای اورین‌بایوف کوي، د دې وزارت له وزیر نورالدین عزیزي سره کتلي او د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ، پانګونې او اقتصادي همکاریو پر پراخېدو یې بحث کړی دی.

د یاد وزارت په وینا، ټاکل شوې چې د ازبکستان دغه پلاوی د افغانستان او ازبکستان ترمنځ د سوداګریز اتصال په یوه کنفرانس کې هم ګډون وکړي.

همداراز ویل شوي چې پلاوی به د سفر په ترڅ کې بلخ ولایت ته هم ولاړ شي، چیرې چې د ازبکستاني تولیداتو یو نندارتون پرانیستل شي.

په هلمند کې د طالبانو د سوداګرۍ او پانګونې خونې مرستیال عطا محمد اخلاقي ویلي، دغه تړونونه د هغه سفر پر مهال لاسلیک شوي چې نوموړي ازبکستان ته کړی و. د هغه په وینا، ازبکستان له افغانستان څخه د پنبې واردولو لپاره زیاته لیوالتیا ښودلې ده.

اخلاقي همداراز ویلي چې په هلمند کې د ایران له قونسل سره د سوداګرو له لیدنې وروسته تر دې دمه شاوخوا ۴۰ موټر پنبه ایران ته صادر شوې ده.

دا پرمختګ په داسې حال کې یاد شوی چې د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت ویاند عبدالسلام حنفي مخکې ویلي وو، په ۲۰۲۵ میلادي کال کې له افغانستان څخه د سیمې او نړۍ هېوادونو ته له ۱۰۴ زره ټنو څخه زیات مالوچ صادر شوي دي.

د هغه په وینا، دغه صادرات پاکستان، ایران، قزاقستان، ازبکستان، چین، هند، متحده عربي اماراتو، عراق، ترکیې او استرالیا ته ترسره شوي دي.

یادې ادارې د ایکس په خپل تازه پوسټ کې ویلي، «جنسیتي اپارتاید» په افغانستان کې د جبري کډوالۍ، اوږدمهاله بې‌وزلۍ، د ځوانانو د افراطیت، اقتصادي سقوط او دوامداره بشري ناورین له اصلي لاملونو څخه ګڼل کېږي.

ادارې ټینګار کړی چې هېڅ هېواد نه شي کولی د خپل نفوس نیمایي برخه له ټولنې ګوښه کړي او بیا هم تلپاتې سوله او سوکالي ترلاسه کړي.

ډیسپلېسټ انټرنېشنل ویلي، افغان نجونې باید په ټولګیو کې وي، نه دا چې په چوپتیا، وېرې او انزوا کې ژوند ته اړې کړل شي.

دغه ادارې له نړیوالې ټولنې غوښتي چې «جنسیتي اپارتاید» د نړیوالو قوانینو له مخې په رسمیت وپېژني او د پای ته رسولو لپاره یې بېړني اقدامات وکړي.

په راپور کې راغلي، چې سرحدي محدودیتونه او د بودجې کمښت د دې وضعیت د مهارولو پر وړاندې اساسي ستونزې بلل کېږي.

په دغه راپور کې چې د شنبې په ورځ (د غويي ۱۹مه) خپور شوی راغلی، د روان زېږدیز کال په لومړیو درېیو میاشتو کې د تغذیې نړیوالې شبکې او شریکانو یې په افغانستان کې تر ۹۴۵ زره ډېرو کسانو، په ځانګړي ډول ماشومانو ته، خدمتونه وړاندې کړي دي.

په دغو خدمتونو کې د لومړنۍ، منځنۍ او شدیدې خوارځواکۍ درملنه، د ماشومانو د پالنې اړوند سلا مشورې او پر خوارځواکۍ اخته ماشومانو ته د غذایي مکملونو وېش شامل دي.

په راپور کې ټینګار شوی، چې د بودجې د کمښت او نورو ستونزو له امله لا هم شاوخوا ۲۴۰ ولسوالۍ د تغذیې د پروګرامونو تر پوښښ لاندې نه‌دي راغلې.

د دغه راپور د موندنو له مخې، په افغانستان کې د ماشومانو د ډنګرۍ کچه د تېر کال د لومړیو درېیو میاشتو له ۹،۶ سلنې څخه د روان کال په همدې موده کې ۸،۵ سلنې ته راکمه شوې ده.

په افغانستان کې د شدیدې خوارځواکۍ کچه لا هم په ۱۰ ولایتونو کې تر ۱۰ سلنې لوړه ښودل شوې، چې ډېری پېښې یې په هلمند او دایکندي ولایتونو کې ثبت شوې دي.

د ملګرو ملتونو د شمېرو له مخې، د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې لا هم میلیونونه کسان بشري مرستو ته اړتیا لري.

لږ تر لږه د هرات درېیو دولتي کارکوونکو د دې موضوع په تایید سره افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې طالب چارواکو لاس لاندې کارمندانو ته امر کړی، چې په ادارو کې د ځیرک موبایلونو پر ځای له ساده او بې کمرې موبایلونو استفاده وکړي.

د یوه کارمند په وینا، په داسې حال کې چې طالب چارواکي په همدغو ادارو کې له ځیرک موبایلونو کار اخلي، خو نورو کارکوونکو ته د داسې کار اجازه نه‌ورکول کېږي.

د هرات یوه بل دولتي کارکوونکي د نوم د نه‌خپرېدو په شرط افغانستان انټرنشنل ته ویلي، دغه محدودیت اداري خدماتي چارې ټکنۍ کړي او په وینا یې، د دغه بندیز له امله، د ګاونډیو ولایتونو مراجعین هم د اداري چارو په بهیر کې له جدي ستونزو سره مخ شوي دي.

درېیمې سرچینې ویلي، که څه هم تر اوسه په هرات کې د طالبانو د والي له‌خوا په دې تړاو رسمي مکتوب نه‌دی صادر شوی، خو دا امر د ځايي چارواکو له خوا په غیر رسمي ډول پلی کېږي.

د طالبانو مشرهبت‌الله اخوندزاده، د ۱۴۰۴ کال په غبرګولي میاشت کې د دې ډلې له غړو غوښتي وو، چې د ځیرک موبایلونو کارول کم کړي او همدارنګه، د طالبانو د لوړو زده‌کړو وزیر په خپله یوه وینا کې ځیرک موبایلونه «د مسلمانانو له درېیو اصلي دښمنانو څخه یو» بللی وو.

نوموړي د تېر کال د تلې میاشتې پر ۱۳مه د افغانستان پوهنتونونو او تعلیمي بنسټونو ته خبر ورکړی وو، چې له دې وروسته په کاري ساعتونو او د پوهنتونونو او د دې وزارت اړوندو ادارو په ساحو کې د ځیرک موبایلونو کارول منع دي او د پوهنتونونو او تعلیمي بنسټونو له رییسانو پرته، هېڅوک حق نه‌لري چې خپل ځیرک موبایل کارځای ته راوړي.