د سند ایالت مرکزي ښار کراچۍ د پولیسو د ښځو او ماشومانو د ساتنې مرکز د تازه راپور له مخې، د روان کال له جنورۍ تر اپرېل پورې لږ تر لږه ۳۸۸ ښځې او ۱۰ ماشومان د کورني تاوتریخوالي، ځورونې او جنسي تېري قرباني شوي دي.
د راپور له مخې، تر ټولو ډېرې پېښې د کورنۍ ځورونې دي چې ۲۹۷ شکایتونه ثبت شوي، له دې ډلې یې ۱۹۰ حل شوي او پاتې نورې تر پلټنو لاندې دي.
همداراز د ښځو د ځورونې ۸۳ او د جنسي تېري ۱۹ پېښې هم ثبت شوې دي، چې یو شمېر یې حل شوي خو نورې لا هم ځنډېدلې دي.
چارواکي وايي، دا یوازې رسمي ثبت شوې پېښې دي او ډېری ښځې د وېرې او ټولنیز فشار له امله شکایت نه شي کولای.
د خيبرپښتونخوا د بنو ولسوالۍ په فتحخېل سيمه کې د پوليسو پر يوې امنيتي پوستې په خونړي موټربم بريد کې لږ تر لږه ۱۲ پوليس وژل شوي او درې نور ټپيان دي. چارواکي وايي، د زورورې چاودنې له امله ټوله پوسته نړېدلې او يو شمېر سرتېري تر ملبې لاندې بند پاتې دي.
د بنو پوليسو ويلي، بريد د شنبې شپې ناوخته د مندان تاڼې اړوند د فتحخېل پر پوستې شوی دی. د هغه په وينا، چاودنه دومره زوروره وه چې د پوستې ودانۍ يې بشپړه له منځه وړې ده، او د ژغورنې ډلې لا هم د پېښې په ځای کې د ژوندي پاتې کسانو د راايستلو هڅې کوي.
امنيتي سرچينو ويلي، بريدګرو لومړی له چاودېدونکو توکو ډک موټر د پوستې له دېوال سره وجنګاوه، او ورپسې يو شمېر وسلوالو پر پوستې بريد پيل کړ. سرچينې زياتوي، کله چې نور امنيتي ځواکونه د مرستې لپاره سيمې ته ورسېدل، وسلوالو ورته کمين ونيولی و، چې له امله يې نور ځاني زيانونه هم اوښتي دي.
د معلوماتو له مخې، په يادې پوستې کې له ۱۵ زيات پوليس مېشت وو او وېره شته چې د وژل شويو شمېر نور هم لوړ شي. چارواکو ويلي، نښته تر ناوخته روانه وه او د زيانونو کره شمېر به د عملياتو تر بشپړېدو وروسته څرګند شي.
ځايي اوسېدونکي وايي، د چاودنې له کبله د پوستې شاوخوا کورونو ته هم زيان رسېدلی او څو پرلهپسې چاودنې اورېدل شوې دي. د بنو په دولتي روغتونونو کې بېړنی حالت اعلان شوی او د ژغورنې ډلې او امبولانسونه د پېښې سيمې ته استول شوي دي.
پوليسي سرچينې ادعا کوي چې بريدګرو په دې بريد کې له ډرون الوتکو هم ګټه اخيستې ده. اسوشيټېډ پرېس خبري اژانس هم راپور ورکړی چې په بريد کې يو ځانمرګی بريدګر شامل و.
د درییو وسله والو ډلو ایتلاف «اتحادالمجاهدين» په نوم يوې وسلوالې ډلې د دې بريد مسوليت پر غاړه اخيستی دی.
د پاکستان د اورګاډو ادارې اعلان کړی چې له کویټې ښار څخه د هېواد بېلابېلو سیمو ته د اورګاډو تګ راتګ د تخنیکي ستونزو له امله ځنډول شوی دی. دغې چارې د بلوچستان له مرکز سره د ریل پټلۍ اړیکې له خنډ سره مخ کړي.
د چارواکو په وینا، «جعفر اکسپرس» اورګاډی چې ټاکل شوې وه پېښور ته ولاړ شي، خپل سفر یې نه دی ترسره کړی. همداراز له کویټې څخه کراچۍ ته د «بولان مېل» او چمن ته د نورو اورګاډو تګ راتګ هم درول شوی دی.
چارواکي وایي، دغه ځنډ نه یوازې روان سفرونه اغېزمن کړي، بلکې بېرته راتلونکې کرښې یې هم له ستونزو سره مخ کړې دي. د دوی په خبره، هغه «جعفر اکسپرس» چې کویټې ته روان و، د جیکب اباد له سیمې بېرته ګرځول شوی دی.
په وروستیو دوو کلونو کې بلوچستان کې د اورګاډو خدمتونه څو ځله له ورته خنډونو سره مخ شوي دي. راپورونه ښيي چې د اورګاډو پر پټلیو بریدونه، امنیتي عملیات او د رېل پټلیو ویجاړېدل د دې لامل شوي چې کویټه د پاکستان له نورو سیمو سره د اورګاډي له لارې د اړیکو په برخه کې له دوامداره ستونزو سره مخ شي.
د پاکستان د اپوزیسیون مشر محمود خان اڅکزي د پاکستان ژغورنې لپاره د «اڅکزي فورمول» په وړاندې کولو سره په دغه هېواد کې د لنډ مهالي حکومت د جوړېدو غوښتنه وکړه. هغه د ټولو سیاسي بندیانو پر خوشې کېدو له ټينګار سربېره ویلی، چې وسلهوال ځواکونه باید له سیاسي چارو واېستل شي.
د پاکستان د اپوزیسیون مشر محمود خان اڅکزي د شنبې ورځې په ناوخته (د غويي ۱۹مه) د پاکستان ژغورلو لپاره د «اڅکزي فورمول» په خپله فېسبوک پاڼه خپور کړ.
اڅکزي په دې فورمول کې څرګنده کړې: «پاکستان باید یو ډيموکراټيک نظام وي. باید روښانه اساسي قانوني نظام ولري. عدالت باید په خپل چوکاټ کې خپلواک وي. مطبوعات باید له سانسور څخه ازاد وي. ډاډ دې ورکړل شي چې وسلهوال ځواکونه به له سیاسي بهیره جلا او یوازې په خپلو ټاکل شویو مرکزونو کې به فعالیت کوي او همداراز یوازې به پر ملي دفاع او د پولو پر ساتنې تمرکز لري».
هغه زیاته کړې، منتخب پارلمان باید د ټول واک سرچینه وي او ټولې کورنۍ او بهرنۍ پالیسۍ د پارلمان له لوري تصویب شي او همداراز یې د ټولو سیاسي بندیانو پر خوشې کېدو ټينګار کړی دی.
محمود خان اڅکزي په خپل یاد فورمول کې وړانديز کړی: «ټول سیاسي بندیان باید خوشې شي او لنډ مهاله ملي حکومت جوړ شي، څو یو ولسواک پاکستان بېرته جوړ کړي. د ټاکنو یو شفاف او خپلواک کمېسیون باید جوړ شي څو د یوه کال په موده کې ازادې او عادلانه ټاکنې ترسره کړي».
هغه په خپل وړاندیز شوي فورمول کې څرګنده کړې، که بل څوک تر دې غوره وړاندیزونه لري، نوی دوی به یې هرکلی وکړي.
د پاکستان اوسني حکومت لا تر اوسه د اپوزیسیون د مشرتابه یاد فورمول ته څه غبرګون نهدی ښودلی.
د افغانستان د رسنیو ملاتړ سازمان او د شکنجې پر وړاندې نړیوال سازمان د ملګرو ملتونو د شکنجې ضد کمېټې ته یو رسمي راپور وړاندې کړی، چې په کې د ۲۰۲۲ او ۲۰۲۶ کلونو ترمنځ په پاکستان کې له افغان کډوالو سره د سیستماتیک ناوړه چلند پېښې مستند شوې دي.
دا راپور له ۴۱ افغانانو سره چې په کې خبریالان، د ښځو د حقونو مدافعینې او ثبت شوي کډوال شامل دي، د مرکو پر بنسټ چمتو شوی دی. د موندنو لهمخې، په پاکستان کې د نیول شویو افغانانو ۹۶ اعشاریه ۴ سلنه برخه په توقیف کې له بېلابېلو شکنجو او ناوړه چلند سره مخ شوې ده. همدارنګه، له ۸۵ اعشاریه ۷ سلنه کسانو څخه د نیول کېدو د مخنیوي او یا د خوشې کېدو په بدل کې پیسې او باج اخیستل شوی دی.
په دې راپور کې زیاته شوې، چې ۷۵ اعشاریه ۶ سلنه افغان کډوالو رواني شکنجه، ګواښونه او سپکاوی زغملی او ۷۲ اعشاریه ۴ سلنه نور بیا له ۴۸ ساعتونو څخه زیات له کومې قضایي څېړنې پرته په بند کې ساتل شوي دي.
یادو سازمانونو ویلي، چې هېڅ یوه افغان کډوال د اېستلو پر مهال د انفرادي خطر ارزونه نهده ترلاسه کړې او زرګونه کسان تر داسې شرایطو لاندې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان ته ستانه کړای شوي، چې د نړیوالو معیارونو لهمخې داوطلبانه نهشي ګڼل کېدای.
دغه راپور د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ، د کډوالۍ نړیوال سازمان، د بښنې نړیوال سازمان او د پاکستان د بشري حقونو کمېسیون د اسنادو پر بنسټ تایید شوی دی.
د ملګرو ملتونو د اړوندو ادارو د وروستیو ارقامو لهمخې، له ۲۰۲۳ کال راهیسې له پاکستان او ایران څخه تر ۳٫۴ میلیونه زیات افغانان ستانه شوي يا اېستل شوي دي.
یاد راپور د خپل سپارښت سند د ۲۰۲۶ کال د مارچ په ۱۳مه ملګرو ملتونو ته لېږدولی او په کې د خپلسري نیونې، فزیکي او رواني بد چلند، اخاذۍ او جبري اېستنې د نمونو او اسنادو پر بنسټ تشریح شوي دي.
د پاکستان ولسمشر اصف علي زرداري د پاکستان او هند تر منځ له جګړې وروسته د «معرکه حق» د لومړۍ کلیزې په مناسبت ویلي، افغانستان باید هېچا ته اجازه ورنهکړي چې خاوره یې د پاکستان پر ضد وکاروي. طالبانو تر دې مخکې په وار وار ویلي، چې افغان خاوره به د هېڅ هېواد پر ضد ونهکارول شي.
د ۲۰۲۵ کال د مې په لومړۍ لسيزه کې د پاکستان او هند ترمنځ جګړه پیل شوه او شاوخوا ۴ ورځې یې دوام وکړ.
هند د پاکستان پرضد عملياتو ته د «سندور» او پاکستان يې پرضد ځوابي عملياتو ته د «بنيان المرصوص» نوم ورکړ، دواړه هيوادونه په یاده جګړه کې د خپلو خپلو برياو ادعاوې لري او پاکستان بیا په یاده جګړه کې ځان بریالی ګڼي او دغه بریا د «معرکه حق» په نوم نمانځي.
د پاکستان ولسمشر اصف علي زرداري د معرکه حق د نمانځې په مراسمو کې وویل، افغانستان باید دې ته اجازه ورنهکړي چې خاوره یې د پاکستان او نورو پر ضد وکارول شي او همداراز یې څرګنده کړه: «افغانستان باید خپله خاوره د پاکستان او د سیمې د نورو هېوادونو پر ضد د ترهګرۍ لپاره کارولو ته پرېنږدي».
هغه همداراز په ډاګه کړه: «د بهرنیو په ملاتړ د فعالې ترهګرۍ بشپړ له منځه وړل د سیمې د سولې لپاره حتمي دي».
طالبانو تر اوسه د زرداري د دغو څرګندونو په تړاو څه غبرګون نهدی ښودلی، خو تر دې مخکې یې په وار وار دا ویلي، چې افغان خاوره به د هېڅ هېواد پر ضد ونهکارول شي.
د یادونې وړ ده، چې د پاکستان او هند تر منځ د تېر کال جګړه د امریکا د ولسمشر په یوه ټېلیفون سره ودرول شوه.