جلاوطنه افغان ښځینه کرکټ لوبغاړو د کرکټ له نړیوالې شورا څخه د رسمیت پېژندنې غوښتنه کړې

طالبانو د لومړۍ واکمنۍ له نسکورېدو وروسته له ۲۰۰۱ تر ۲۰۲۱ کال پورې د بهرنیانو په ګډون د افغانستان د تېر جمهوري نظام پر وړاندې تر ډېره له ځانمرګو بریدګرو او بوشکه‌يي ماینونو استفاده کوله. په دغو بریدونو کې تر ډېره ملکي خلک قربانیان کېدل.

دغه ډله چې په همدې تکتیکونو سره بیا ځلي واکمنه شوه، نو د ځانمرګو بریدګرو کورنیو شکایت درلود، چې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته هیر شوي، خو د کندهار د شهیدانو او معلولینو ریاست لپاره د طالبانو رييس د یکشنبې په ورځ (د غويي ۲۰مه) د دغه ولایت په میوند، ژېړۍ او پنجوايي ولسوالیو کې د ۱۷ ځانمرګو بریدګرو او په سپین‌بولدک ولسوالۍ کې د ۳۰ ځانمرګو بریدګرو له کورنیو سره تر کتنې وروسته له هغوی سره یوه اندازه نغدي مرستې هم کړې دي.

د طالبانو د شهیدانو او معلولینو وزارت له لوري په خپره شوې خبرپاڼه کې د دغو نغدي مرستو د اندازې په تړاو څه نه‌دي ویل شوي.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه وزارت په کندهار کې له ۳۹۶ وژل شویو مجرد طالبانو له کورنیو سره هم مرستې کړي، خو د اندازې په تړاو یې څه جزییات نه‌دي ورکړل شوي.

د تېر جمهوري نظام پر مهال د طالبانو په ځانمرګو بریدونو کې زرګونه ولسي وګړي وژل شوي او دوی هم له طالبانو سربېره له نړۍوالو بنسټونو د عدالت غوښتنه لري.

د یادونې وړ ده، چې دمګړۍ هم د طالبانو په ځينو نظامي قطعاتو کې د ځانمرګو ځانګړې قطعې لا هم فعالې دي.

د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزارت د یکشنبې په ورځ (د غويي ۲۰مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، د کانونو د تفحص او اکتشاف د رييس عبدالله حیدري په مشرۍ یوه پلاوي په پنجشېر کې له کاني چارو لیدنه کړې ده.

په خبرپاڼه کې راغلي: «د دې ارزونې موخه، د حرفوي کان کېندنې د معیاري لارو چارو څېړل، د کانونو د اېستلو په بهیر کې د تخنیکي او علمي معیارونو د پلي کېدو څرنګوالي تطبیق او همدارنګه د حرفوي کان کیندنې په برخه کې د شته ستونزو پېژندل دي».

د دغه پلاوي په وینا، د پنجشېر د خنج او پریان ولسوالیو د زمرد په کانونو کې څه باندې ۵ زره کسان پر کار بوخت دي.

د څارونکو په باور، طالبان له کاني اړخه د عوایدو ډېره برخه دوی او قراردادي شرکتونه اخلي، پرته له دې چې د سیمې د اوسېدونکو د ژوند هوساینې لپاره کوم کار وکړي. د کاني سیمو او په ځانګړې توګه د تخار او بدخشان اوسېدونکو د طالبانو د دغې چارې په تړاو څو ځلي غبرګون ښودلی او د هغوی لاریونونه او اعتراضونه د طالبانو له لوري بیا ځپل شوي دي.

د دوی په وینا، د هېواد په کابو ټولو کانونو کې د کارګرو خوندیتوب ته چندانې پام نه‌کېږي او ان حفاظتي وسایل هم نه‌لري او له همدې امله ډېری وخت په کاني پېښو کې کارګر قرباني کېږي.

د یادونې وړ ده، چې د اسټرالیا د لووي انسټیټیوټ په خپل وروستي راپور کې بیا ویلي، چې افغانستان په داسې بڼه خپلې کاني شتمني له لاسه ورکوي، چې نه یوازې د دې سرچینو اصلي ارزښت نه ساتل کېږي، بلکې د هېواد اقتصادي راتلونکی هم له جدي ګواښ سره مخ کوي.

د جامو جوړونې د یوې کمپنۍ مسوول عزیزالله نورزي ویلي، د دې صادراتي چوپې ټولیز ارزښت ۱۰۰زره امریکايي ډالرو ته رسېږي.

هغه زیاته کړې چې دغه جامې په هرات کې د خیاطۍ په یوه کارخونه کې تولید شوې او د یوې ایراني کمپنۍ په همکارۍ عراق ته صادرې شوې دي.

ایراني سوداګر جاوید حکیمي چې د عراق بازار لپاره یې دا چوپه وړاندیز کړې، ویلي چې لومړۍ جوپه په ازمایښتي ډول صادره شوې ده.

د نوموړي په وینا، په راتلونکي پړاو کې پلان لري چې عراق ته ۲۰۰زره جوړې جامې صادرې کړي.

عزیزالله نورزی ویلي، د ښځو او ماشومانو د دغو جامو برابرول او تولید شاوخوا ۲۰ورځې وخت نیولی او د هرات تولیدي شرکتونه ګاونډیو هېوادونو ته د جامو د صادراتو لوړ ظرفیت لري.

د هرات د کسبګرو او دوکاندارانو خونې مشر عبدالقدیر اکبري هم ویلي، د دې ولایت کوچنۍ صنایع، په ځانګړي ډول د بوټونو، بیک او جامو تولید، د سیمې په بازارونو کې د سیالۍ وړتیا لري.

د يکشنبې په ورځ په کراچۍ کې د سمندر پر غاړه جوړې شوې غونډې تنظيموونکې شيما کرماني افغانستان انټرنشنل - پښتو سره په خبرو کې وويل، په نن ورځ د دوی ټولو لومړۍ غوښتنه د «د ښځو خونديتوب» دی، تر ټولو لومړی باید د بشري حقونو فعالان خوندي کړل شي، ځکه «چې مونږ د هغو خلکو غږ جوړېږو څوک چې غږ نشي پورته کولی».

هغې زياته کړه، د ښځو د لاريون له لارې لومړۍ غوښتنه د «ښځو پرضد دې تشدد ته د پای ټکی کېښودل شي، ښځو ته دې سر پناه برابره وي، کارګرو ښځو ته دې برابر معاش ورکړل شي، د ښځې په کور دننه کارونو ته دې درناوی ورکړل شي».

د ښځو په لاريون کې ځينې غوښتنې په هغو بنرونو ليکل شوې وې چې ښځو او سړو فعالانو په لاسونو کې پورته کړي وو.

یوې انجلۍ په لاس کې بېنر پورته کړی چې پرې ليکل شوي، «يوې ته خو حق ورکړه، څلور څه له غواړې».

100%

د ښځو په لاريون کې د بشري حقونو فعالو هم ګډون درلود، د يو ځوان په لاس کې بېنر باندې ليکل شوي وو، «ناموس ستا، مسووله یې ښځه ولې؟ په ناموس دې ښځه ونه وژل شي، د سرغړونو مخنيوی دې وشي».

100%

همداشان يوې بلې پېغلې په لاسونو کې پورته کړی شعار، او پر هغې ليکل شوي وو، «پوهه ځواک دی، او ښځې د دواړو مستحقې دي».

100%

د لاريون د يوې بلې ګډونوالې په لاس کې پورته کړل شوي بنر باندې ليک وو، «زه د هغو غلي کړل شوو ښځو د نسلونو غږ له ځان سره وړم».

100%

د يوې بلې مېرمن په لاس کې پورته کړل شوي بېنر باندې ليکل شوي و، «د ښځې له کوره بهر وتل د وېرې خبره نه، بلکې د حق خبره ده».

100%

په دې لاریون کې د ښځو سربېره نارینه وو هم برخه احیستې وه، د يو ځوان په لاس کې بېنر چې پرې د «نر واکۍ» د له منځه وړلو عکس پرې کښل شوی و.

100%

د لاريون په پنډال کې د جماعت اسلامي ګوند د يو مشر محمد ابراهيم خان د لګول شوي عکس سره ليکل شوې و، «ابراهيم خان باور لري چې د ښځو ځای په قبرونو کې دی».

100%

د يو پاکستاني هنرمند احمد علي بټ په انځور ليکل شوي و، «هغه د کلتور پرضد فلمونو کې کار کول خوښوي، خو د ښځو له لاريون سره ستونزه لري».

100%

د ښځو د لاريون فعالو وويل، تر هغې به د ښځو د حقونو لپاره مبارزه دوامداره ساتي، څو یې چې ښځو ته پوره حقونه نه وي ترلاسه کړي. په پاکستان کې د ۲۰۱۸م کال د (عورت مارچ) په نوم راهيسې د ښځو لاريونونه کيږي.

د يادونې وړ ده په کراچۍ د ښځو لاريون ته د سند ايالتي حکومت لخوا مشروطه اجازه ورکړل شوې وه.

د دغه غورځنګ غړو د یکشنبې په ورځ، د غویي ۲۰مه، په یوې اعتراضي غونډه کې په هېواد کې د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي او وژنو زیاتوالی وغنده.

دوی ویلي، د ښځو وژنه او پر هغوی تاوتریخوالی غیرانساني او نه توجیه کېدونکی عمل دی او په انساني ټولنه کې هېڅ ځای نه لري.

معترضو ښځو د طالبان له لوري پر ښځو او نجونو د پراخو محدودیتونو یادونه کړې او ویلي یې دي چې «هېڅ پلمه د یوه انسان د ژوند اخیستل نه شي توجیه کولی.»

دوی د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي د پای ته رسېدو، د عدالت د تامین او د ښځو د بشري حقونو د جدي ملاتړ غوښتنه کړې ده

د راپورونو له مخې، په تېرو لسو ورځو کې د هېواد په یو شمېر ولایتونو کې د ښځو د وژنې پېښې په بې‌ساري ډول زیاتې شوې دي.

د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي او وژنو زیاتوالي د بشري حقونو فعالان، د ښځو د حقونو ملاتړي او بشري بنسټونه اندېښمن کړي دي.