د طالبانو تصفیوي کمېسیون: د تصفیې فورمې لغوه شوي نه‌دي بلکې د تصفیې بهیر پایته رسېدلی دی

ای بي سي نیوز د یکشنبې په ورځ، د غویي ۲۰مه، په یوه راپور کې لیکلي چې دغه غوښتنه تازه د افغان ښځینه کرکټ لوبډلې د غړو له لوري مطرح شوې ده.

دوی د کرکټ له نړیوالې شورا څخه غوښتي چې دفیفا بېلګه تعقیب کړي او افغان ښځینه کرکټ لوبډله د افغانستان د استازې ملي لوبډلې په توګه په رسمیت وپېژني.

دا غوښتنه وروسته له هغې مطرح شوه چې څه موده وړاندې فیفا اعلان وکړ، په جلاوطنۍ کې د افغانستان د ښځینه فوټبال لوبډله یې په رسمیت پېژندلې او دا لوبډله کولی شي د افغانستان په استازیتوب په نړیوالو سیالیو کې برخه واخلي.

د طالبان له بیا واکمنېدو وروسته، پر ښځو د پراخو محدودیتونو له امله هغوی د زده‌کړې، کار او ورزش له حقونو محرومې شوې دي.

طالبانو د هېواد ښځینه ملي لوبډلې منحل کړې او ویلي یې دي چې د ښځو لوبډلې په رسمیت نه پېژني.

د راپور له مخې، ډېری ښځینه لوبغاړې چې پخوا د افغانستان د ملي لوبډلو غړې وې، نورو هېوادونو ته کډوالې شوې دي.

په جلاوطنۍ کې د افغانستان د ښځینه کرکټ لوبډلې غړو په وروستیو میاشتو کې په روزنیزو کمپونو کې ګډون کړی او ټاکل شوې دچې د سکالېنډ په اډینبرو ښار کې د کرکټ نړیوالې شورا په غونډه کې هم حضور ولري.

تر اوسه د کرکټ نړیوالې شورا د دغې غوښتنې په اړه رسمي غبرګون نه دی ښودلی.

طالبانو د لومړۍ واکمنۍ له نسکورېدو وروسته له ۲۰۰۱ تر ۲۰۲۱ کال پورې د بهرنیانو په ګډون د افغانستان د تېر جمهوري نظام پر وړاندې تر ډېره له ځانمرګو بریدګرو او بوشکه‌يي ماینونو استفاده کوله. په دغو بریدونو کې تر ډېره ملکي خلک قربانیان کېدل.

دغه ډله چې په همدې تکتیکونو سره بیا ځلي واکمنه شوه، نو د ځانمرګو بریدګرو کورنیو شکایت درلود، چې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته هیر شوي، خو د کندهار د شهیدانو او معلولینو ریاست لپاره د طالبانو رييس د یکشنبې په ورځ (د غويي ۲۰مه) د دغه ولایت په میوند، ژېړۍ او پنجوايي ولسوالیو کې د ۱۷ ځانمرګو بریدګرو او په سپین‌بولدک ولسوالۍ کې د ۳۰ ځانمرګو بریدګرو له کورنیو سره تر کتنې وروسته له هغوی سره یوه اندازه نغدي مرستې هم کړې دي.

د طالبانو د شهیدانو او معلولینو وزارت له لوري په خپره شوې خبرپاڼه کې د دغو نغدي مرستو د اندازې په تړاو څه نه‌دي ویل شوي.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه وزارت په کندهار کې له ۳۹۶ وژل شویو مجرد طالبانو له کورنیو سره هم مرستې کړي، خو د اندازې په تړاو یې څه جزییات نه‌دي ورکړل شوي.

د تېر جمهوري نظام پر مهال د طالبانو په ځانمرګو بریدونو کې زرګونه ولسي وګړي وژل شوي او دوی هم له طالبانو سربېره له نړۍوالو بنسټونو د عدالت غوښتنه لري.

د یادونې وړ ده، چې دمګړۍ هم د طالبانو په ځينو نظامي قطعاتو کې د ځانمرګو ځانګړې قطعې لا هم فعالې دي.

د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزارت د یکشنبې په ورځ (د غويي ۲۰مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، د کانونو د تفحص او اکتشاف د رييس عبدالله حیدري په مشرۍ یوه پلاوي په پنجشېر کې له کاني چارو لیدنه کړې ده.

په خبرپاڼه کې راغلي: «د دې ارزونې موخه، د حرفوي کان کېندنې د معیاري لارو چارو څېړل، د کانونو د اېستلو په بهیر کې د تخنیکي او علمي معیارونو د پلي کېدو څرنګوالي تطبیق او همدارنګه د حرفوي کان کیندنې په برخه کې د شته ستونزو پېژندل دي».

د دغه پلاوي په وینا، د پنجشېر د خنج او پریان ولسوالیو د زمرد په کانونو کې څه باندې ۵ زره کسان پر کار بوخت دي.

د څارونکو په باور، طالبان له کاني اړخه د عوایدو ډېره برخه دوی او قراردادي شرکتونه اخلي، پرته له دې چې د سیمې د اوسېدونکو د ژوند هوساینې لپاره کوم کار وکړي. د کاني سیمو او په ځانګړې توګه د تخار او بدخشان اوسېدونکو د طالبانو د دغې چارې په تړاو څو ځلي غبرګون ښودلی او د هغوی لاریونونه او اعتراضونه د طالبانو له لوري بیا ځپل شوي دي.

د دوی په وینا، د هېواد په کابو ټولو کانونو کې د کارګرو خوندیتوب ته چندانې پام نه‌کېږي او ان حفاظتي وسایل هم نه‌لري او له همدې امله ډېری وخت په کاني پېښو کې کارګر قرباني کېږي.

د یادونې وړ ده، چې د اسټرالیا د لووي انسټیټیوټ په خپل وروستي راپور کې بیا ویلي، چې افغانستان په داسې بڼه خپلې کاني شتمني له لاسه ورکوي، چې نه یوازې د دې سرچینو اصلي ارزښت نه ساتل کېږي، بلکې د هېواد اقتصادي راتلونکی هم له جدي ګواښ سره مخ کوي.

د جامو جوړونې د یوې کمپنۍ مسوول عزیزالله نورزي ویلي، د دې صادراتي چوپې ټولیز ارزښت ۱۰۰زره امریکايي ډالرو ته رسېږي.

هغه زیاته کړې چې دغه جامې په هرات کې د خیاطۍ په یوه کارخونه کې تولید شوې او د یوې ایراني کمپنۍ په همکارۍ عراق ته صادرې شوې دي.

ایراني سوداګر جاوید حکیمي چې د عراق بازار لپاره یې دا چوپه وړاندیز کړې، ویلي چې لومړۍ جوپه په ازمایښتي ډول صادره شوې ده.

د نوموړي په وینا، په راتلونکي پړاو کې پلان لري چې عراق ته ۲۰۰زره جوړې جامې صادرې کړي.

عزیزالله نورزی ویلي، د ښځو او ماشومانو د دغو جامو برابرول او تولید شاوخوا ۲۰ورځې وخت نیولی او د هرات تولیدي شرکتونه ګاونډیو هېوادونو ته د جامو د صادراتو لوړ ظرفیت لري.

د هرات د کسبګرو او دوکاندارانو خونې مشر عبدالقدیر اکبري هم ویلي، د دې ولایت کوچنۍ صنایع، په ځانګړي ډول د بوټونو، بیک او جامو تولید، د سیمې په بازارونو کې د سیالۍ وړتیا لري.

د دغه غورځنګ غړو د یکشنبې په ورځ، د غویي ۲۰مه، په یوې اعتراضي غونډه کې په هېواد کې د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي او وژنو زیاتوالی وغنده.

دوی ویلي، د ښځو وژنه او پر هغوی تاوتریخوالی غیرانساني او نه توجیه کېدونکی عمل دی او په انساني ټولنه کې هېڅ ځای نه لري.

معترضو ښځو د طالبان له لوري پر ښځو او نجونو د پراخو محدودیتونو یادونه کړې او ویلي یې دي چې «هېڅ پلمه د یوه انسان د ژوند اخیستل نه شي توجیه کولی.»

دوی د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي د پای ته رسېدو، د عدالت د تامین او د ښځو د بشري حقونو د جدي ملاتړ غوښتنه کړې ده

د راپورونو له مخې، په تېرو لسو ورځو کې د هېواد په یو شمېر ولایتونو کې د ښځو د وژنې پېښې په بې‌ساري ډول زیاتې شوې دي.

د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي او وژنو زیاتوالي د بشري حقونو فعالان، د ښځو د حقونو ملاتړي او بشري بنسټونه اندېښمن کړي دي.