په کندهار کې طالب مسوولین وايي، د دغه ولایت په میوند، ژېړۍ، پنجوايي او سپنبولدک ولسوالیو کې د ۴۷ ځانمرګو بریدګرو له کورنیو سره یې نغدي مرستې کړې دي. ځانمرګي بریدګر په افغانستان کې د تېر جمهوري دولت پر وړاندې د طالبانو تر ټولو مرګونې وسیله وه چې تر ډېره یې ولسي وګړي قربانیان وو.
طالبانو د لومړۍ واکمنۍ له نسکورېدو وروسته له ۲۰۰۱ تر ۲۰۲۱ کال پورې د بهرنیانو په ګډون د افغانستان د تېر جمهوري نظام پر وړاندې تر ډېره له ځانمرګو بریدګرو او بوشکهيي ماینونو استفاده کوله. په دغو بریدونو کې تر ډېره ملکي خلک قربانیان کېدل.
دغه ډله چې په همدې تکتیکونو سره بیا ځلي واکمنه شوه، نو د ځانمرګو بریدګرو کورنیو شکایت درلود، چې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته هیر شوي، خو د کندهار د شهیدانو او معلولینو ریاست لپاره د طالبانو رييس د یکشنبې په ورځ (د غويي ۲۰مه) د دغه ولایت په میوند، ژېړۍ او پنجوايي ولسوالیو کې د ۱۷ ځانمرګو بریدګرو او په سپینبولدک ولسوالۍ کې د ۳۰ ځانمرګو بریدګرو له کورنیو سره تر کتنې وروسته له هغوی سره یوه اندازه نغدي مرستې هم کړې دي.
د طالبانو د شهیدانو او معلولینو وزارت له لوري په خپره شوې خبرپاڼه کې د دغو نغدي مرستو د اندازې په تړاو څه نهدي ویل شوي.
په خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه وزارت په کندهار کې له ۳۹۶ وژل شویو مجرد طالبانو له کورنیو سره هم مرستې کړي، خو د اندازې په تړاو یې څه جزییات نهدي ورکړل شوي.
د تېر جمهوري نظام پر مهال د طالبانو په ځانمرګو بریدونو کې زرګونه ولسي وګړي وژل شوي او دوی هم له طالبانو سربېره له نړۍوالو بنسټونو د عدالت غوښتنه لري.
د یادونې وړ ده، چې دمګړۍ هم د طالبانو په ځينو نظامي قطعاتو کې د ځانمرګو ځانګړې قطعې لا هم فعالې دي.
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.
