ملګري ملتونه وايي چې د پنبې سوداګري د کوکنارو د کر ښه بدیل کیدای شي

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویلي، چې د پلټنو، شواهدو او تخنیکي استخباراتي معلوماتو له مخې دا برید د هغو وسله‌والو له خوا پلان شوی چې ددوی په وینا، «په افغانستان کې مېشت دي».

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت د طالبانو شارژدافیر ته ویلي، چې «د افغانستان په خاوره کې د ترهګرو حضور او له هغه ځایه د پاکستان پر ضد د بریدونو دوام د جدي اندېښنې وړ دی او اسلام اباد خپل حق ګڼي چې د دې برید د عاملانو پر ضد غوڅ ګام واخلي».

یاد وزارت ویلي چې د ملګرو ملتونو د څار ډلې او نورو نړیوالو ادارو راپورونه هم تاییدوي چې «په افغانستان کې بېلابېلې ترهګرې ډلې موجودې دي او هلته د فعالیت نسبي ازادي لري».

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت په وینا، اسلام اباد یو ځل بیا له افغان طالبانو غوښتي چې د وسله والو ډلو پر ضد «عملي، واضح او د تایید وړ» اقدامات وکړي.

اسلام اباد دغه راز په خپله اعلامیه کې ویلي چې له څو پړاوونو خبرو او د دوستو هېوادونو په منځګړیتوب له هڅو سره سره، افغان طالبانو تر اوسه د دې ډلو پر ضد عملی اقدام نه دی کړی.

پاکستان په پای کې خبرداری ورکړی چې که دا وضعیت دوام وکړي او ددوی په وینا، ترهګرې ډلې په افغان خاوره کې پناه ولري، نو اسلام اباد به د خپل ملي امنیت او د خپلو خلکو د ساتنې لپاره لازم او قاطع اقدامات وکړي.

طالبانو په رسمي ډول ددې څرګندونو په اړه تر دې دمه څه نه دي ویلي، خو کابل د پاکستاني وسله والو مساله د اسلام اباد کورنۍ ستونزه ګڼي او په افغانستان کې د وسله والو ډلو حضور او د نورو خلاف د افغان خاورې کارول ردوي.

د پاکستان او طالبانو ترمنځ له تېرې فبروري میاشتې راهیسې اړیکې ترینګلې دي او سره له دې چې دواړو خواوو په قطر، ترکیه، سعودي عربستان او چین کې څو پړاوه خبرې اترې کړې دي، خو دغو خبرو تراوسه پاموړ پایله نه ده ور کړې.

طالبانو ته نژدې رسنیو نن دوشنبه، د غويي پر ۲۰مه ددې ډلې د ویاند ذبیح‌الله مجاهد یو غږېږ کلیپ خپور کړی دی.

مجاهد په دې غږیږ پیغام کې د پاکستان پوځ مشر عاصم منیر د تېرې ورځې څرګندونې رد کړې چې د افغانستان خاوره د پاکستان پر ضد کارول کیږي.

نوموړي وویل:« اسلامي امارت اجازه نه ورکوي، چې د افغانستان خاوره د پاکستان په ګډون د هیڅ هېواد پر ضد وکارول شي او دا د امارت د ستراتیژۍ یوه برخه ده.»

د پاکستان د پوځ مشر عاصم منیر، د پاکستان او هند ترمنځ د څلور ورځنۍ جګړې د لومړۍ کلیزې په مناسبت وویل چې ترهګري د افغانستان له خاورې څخه راپورته کیږي او طالبان باید "د ترهګرۍ مرکزونه" له منځه یوسي.

هغه په ​​راولپنډۍ کې د خبرو پر مهال وویل چې "هند، د جګړې په ډګر کې له ناکامۍ وروسته، د ترهګرۍ د ملاتړ خپلې زړې پالیسۍ ته راستون شوی دی."

اندېشه زیاتوي، چې د تېر سیاسي انتقال په پړاوونو کې، په ځانګړي ډول د ۲۰۰۱م کال وروسته، یوه مهمه نیمګړتیا دا وه چې د بشري حقونو د جدي سرغړونو د ثبت او څېړنې لپاره یو خپلواک او باوري میکانیزم موجود نه و.

دده په باور، له همدې امله قربانیانو ته د پېژندنې حق ورنه کړل شو او ټولنه له یو ګډ تاریخي او واقعي ثبت څخه بې برخې پاتې شوه.

هغه پر خپلې ایکس پاڼې لیکلي، چې د افغانستان لپاره د خپلواک څېړنیز میکانیزم (IIM A) جوړېدل د همدې تشې د ډکولو لپاره یو مستقیم او مهم ګام دی. دده په وینا، دا میکانیزم کولی شي د بشري حقونو د سرغړونو هر اړخیز، بېطرفه ثبت او تحلیل وکړي.

اندېشه د مې ۱۱–۱۲، ۲۰۲۶ نېټه په جنیوا کې د «حساب ورکونې، حقیقت او ملي پخلاینې د بنسټونو په توګه د افغانستان د اساسي قانون د حاکمیت د بیا رغولو» تر سرلیک لاندې د جوړ شوي ورکشاپ یادونه کړې ده او دا یې یو لومړنی خو مهم ګام بللی چې حساب ورکول د عدالت، سولې او اساسي قانون د حاکمیت له پراخ چوکاټ سره تړي.

اندیشه وایې موخه دا ده چې یو باوري او هر اړخیز بحث فورم رامنځته شي، څو بېلابېل نظرونه په رغنده ډول وڅېړل شي او د دوامدارې همکارۍ او راتلونکو خبرو لپاره زمینه برابره شي.

دا اقدام د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي او د ازبکستان د قره‌قلپاقستان د عالي شورا د مشر امان بای اورینبایف ترمنځ په مزار شریف کې د یوې ناستې پر مهال اعلان شوی دی.

د راپور له مخې، دا پلان شوی اقتصادي زون به د پانګونې د پروژو د پراختیا، صنعتي فعالیتونو د ودې او د سرحدي سوداګرۍ د پیاوړتیا لپاره کارول کېږي.

طالب چارواکو ازبک پانګوالو ته هم بلنه ورکړې چې په دې پروژه کې ګډون وکړي او د هغې په پراختیا کې ونډه واخلي.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت د ازبکستان د قره‌قالپاقستان خودمختاره جمهوریت له پلاوي سره د څه باندې ۱۰۰ میلیونه ډالرو په ارزښت ۱۳ سوداګریز تړونونه لاسلیک کړي دي.

دغه تړونونه د قره‌قالپاقستان د عالي شورا د رییس امان‌بای اورین‌بایوف د سفر پر مهال په کابل کې د سوداګریز اتصال او تجارتي همکاریو د کنفرانس په پای کې لاسلیک شول.

د طالبانو د چارواکو په وینا، دا هوکړې د دواړو لوریو د خصوصي سکتورونو ترمنځ له پراخو خبرو او بحثونو وروسته شوې دي.

په دغه تړونونو کې د اوړو د فابریکو جوړول، د اوړو، سمنټو، غوړیو او مکرونیو واردات شامل دي.

همداراز د افغانستان د مېوو او کرنیزو محصولاتو لکه مڼو، انارو، کچالو او ځیرې صادرات هم پکې دي.

طالبانو له پاکستان سره د اړیکو له ترینګلتیا او د سوداګریزو لارو تر بندېدو وروسته له ازبکستان او د منځنۍ اسیا له نورو هېوادونو سره سوداګریزې اړیکې پراخې کړې دي.

د ایران د سیستان او بلوچستان ولایت د ودانیزو چارو د همغږۍ مرستیال عطاءالله اکبري ویلي، چې له افغانستان سره د محلي خبرو او سرحدي تعامل له لارې داسې یو مثبت تفاهم رامنځته شوی چې د اوبو جریان یې منظم کړی او اوس دا اوبه د سیستان خواجه غر سیمې ته هم رسېږي.

د نوموړي په وینا، دا اوبه به د څاه ګانو، کرنیزو ځمکو او وچکالۍ ځپلو سیمو د بیا رغونې په برخه کې وکاریږي.

هغه زیاته کړه چې له تېر کال راهیسې له نیمروز ولایت سره اوږدې خبرې شوې دي او د طالبانو د محلي چارواکو مثبت دریځ د دې لامل شوی چې د روان کال په پیل کې اوبه سیستان ته داخلې شي او بهیر یې دوام ومومي.

د هغه په وینا، که څه هم شته اوبه اوږدمهاله وچکالي بشپړه نه شي جبران کولای، خو روان تعامل د راتلونکي لپاره د اوبو د دوامدار جریان زمینه برابرولی شي.

اکبري وویل چې د اوبو مدیریت د یاد ولایت د چارواکو لپاره لومړیتوب لري او هره ورځ څو غونډې د دې لپاره کېږي چې اوبه په عادلانه ډول وویشل شي.

هغه همدارنګه وویل چې اوبه اوس کانالونو ته داخلې شوې او ځینې برخې یې د سیستان سیند، شیردل او ګل‌رود لور ته هم برابریږي او پلان دا دی چې دا جریان تر راتلونکو دوو تر دریو اونیو دوام وکړي، څو د کرنې او بڼوالۍ وضعیت ښه شي او د اوبو زېرمې هم لوړې شي.