افغانه کډواله سوک‌وهونکې فاطمه جعفري د «بلوچستان لپاره سوله» سیالیو اتله شوه

د هرات ولایت لپاره د طالبانو د رسنیو دفتر د یکشبې په ورځ (د غويي ۲۰مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، نوراحمد اسلام‌جار له یوه ترکمنستاني پلاوي سره په کتنه کې د تورغونډۍ بندر د ۲۴ ساعته کېدو د بهیر پر پیاوړتیا، په دغه بندر کې د سوداګریزو توکو د تخلیې او بارګیرۍ لپاره د ۱۲۵۰ مترو اوسپنې پټلۍ پر جوړېدو او د تخنیکي مانورونو ترسره کولو لپاره د دوو لوکوموتیفونو پر لېږد خبرې وکړې.

نوموړي زیاته کړې: «هڅې باید لا ګړندۍ شي څو د تورغونډۍ بندر ۲۴ ساعته کېدل ژر عملي بڼه خپله کړي».

د طالبانو یاد والي همداراز غوښتنه وکړه، چې د افغانستان او ترکمنستان ترمنځ سوداګري او ټرانزیټي چارې پراخې او پیاوړي شي او په دې برخه کې یې د هرات د ولایتي ادارې بشپړ چمتووالی څرګند کړ.

د یادونې وړ ده، چې طالبانو له پاکستان سره د شخړو او نښتو له امله د هر ډول سوداګرۍ له پریکون وروسته پر منځنۍ اسیا هېوادونو او ایران سوداګریزه تکیه ډېره کړې ده.

نوموړي ټینګار کړی چې تورن کسان باید اړوندو ارګانونو ته وسپارل شي، څو د اسلامي شریعت له مخې ورته سزا وټاکل شي. هغه همداراز ویلي چې له بندیانو او مجرمینو سره هر ډول ظلم او ناوړه چلند د منلو وړ نه دی.

خو د حقاني دا څرګندونې داسې مهال مطرح کېږي چې په وروستیو میاشتو کې د افغانستان له بېلابېلو ښارونو او ولسوالیو څخه د طالبانو د غړو له لوري د خلکو د وهلو، سپکاوي، خپل‌سرو نیونو او عامه سزاوو ګڼ راپورونه خپاره شوي دي.

په ټولنیزو رسنیو کې څو ځله داسې ویډیوګانې خپرې شوې چې پکې طالب ځواکونه خلک په واټونو، بازارونو او امنیتي پوستو کې وهي او یا یې له قانوني بهیر پرته مجازات کوي. په ځینو مواردو کې شکمن کسان د خلکو مخې ته د درو په سزا هم وهل شوي دي.

له دې سره هم‌مهاله، د بشري حقونو فعالان او د افغانستان یو شمېر اوسېدونکي وایي، د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د عدلي او قضايي بهیر روڼتیا کمه شوې او ډېری نیونې او سزاوې د قانوني مدافع وکیل، علني محاکمې او خپلواکې څارنې پرته ترسره کېږي.

منتقدان وایي، که څه هم طالب چارواکي وخت ناوخت د خپل‌سرو کړنو د مخنیوي خبرې کوي، خو په عملي ډګر کې د طالب امنیتي ځواکونو له لوري د تاوتریخوالي، زور زیاتي او سپکاوي پېښې لا هم دوام لري او تر اوسه د دغو مواردو د جدي حساب‌ورکونې څرک نه لیدل کېږي.

د طالبانو قاضي القضات په خپلو خبرو کې همداراز له چارواکو غوښتي چې له خلکو سره نرم او اسلامي چلند وکړي او د بیت‌المال په ساتنه کې امانتداري مراعت کړي.

یوناما د یکشنبې په ورځ، د غویي ۲۰مه، پر خواله رسنیو کې لیکلي چې نن او د کال په نورو ټولو ورځو کې په افغانستان او ټوله نړۍ کې له میندو د هغوی د «بې‌قیده مینې، ځواک او قربانیو» له امله مننه کوي.

یادې ادارې زیاته کړې چې د میندو پاملرنه، زغم او ژمنتیا د سوله‌ییزو ټولنو د جوړېدو بنسټ جوړوي.

دا په داسې حال کې ده چې په افغانستان کې ګڼې میندې له سختو اقتصادي او ټولنیزو ستونزو سره مخ دي او د کورني تاوتریخوالي په ګډون له بېلابېلو فشارونو سره ژوند کوي.

د راپورونو له مخې، یو شمېر ښځې او میندې له خپلو لومړنیو حقونو محرومې دي او مناسبو روغتیايي خدمتونو ته محدود یا هېڅ لاسرسی نه لري.

همداراز بې‌وزلي، لوږه او د راتلونکي په اړه اندېښنو د ډېرو میندو ورځنی ژوند لا سخت کړی او هغوی یې له رواني او ټولنیزو فشارونو سره مخ کړې دي.

د شاوخوا ۵ میلیونه کډوالو د ستنېدو او محدود شمېر کسانو ته د استوګنې د نمرو د وېش په تړاو ۱۱ ورځې مخکې (چهارشنبه - د غويي ۹مه) د افغانستان انټرنشنل- پښتو له راپور خپرېدو وروسته له ګاونډیو هېوادونو او په ځانګړې توګه له پاکستان او ایران څخه راستنېدونکو هېوادوالو ته د استوګنې د نمرو وېش بهیر یو څه چټک شوی دی. د طالبانو د کور او ښار جوړولو وزارت ویلي، له راستنو شویو د ملاتړ په موخه د ځمکو ورکړې بهیر پراخ او چټک شوی دی.

د میلیونونو کډوالو ستنېدنه؛ طالبانو یوازې پر ۱۰ زره کورنیو استوګنیزې نمرې وېشلې دي | افغانستان انټرنشنل پښتو

د طالبانو د کور او ښار جوړولو وارت د یکشنبې په ورځ (د غويي ۲۰مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، هرې راستنې شوې کورنۍ ته د استوګنې لپاره په بېلابېلو ولایتونو کې ۵ بسوه‌يي نمره ځمکې ورکړل شوي او دا بهیر همداراز دوام لري.

په خبرپاڼه کې راغلي، یوازې پرون یې په ۶ ولایتونو کې ۱۱۸۵ کورنیو ته د استوګنې نمرې سپارلي او زیاتوي: «په ننګرهار ولایت کې ۲۹۰، لغمان ولایت کې ۲۸۵، زابل ولایت کې ۱۶۰، فراه ولایت کې ۱۰۲، سرپل ولایت کې ۸۳ او کندز ولایت کې ۱۶۰ راستنو شویو مهاجرو کورنیو ته د استوګنیزو ځمکو نمرې ووېشل شوې».

خبرپاڼه زیاتوي: «تر دې مهاله په ټول هېواد کې د وېشل شویو استوګنیزو ځمکو شمېر ۲۰۰۹۷ نمرو ته ورسېد او دغه لړۍ به لا پراخه او چټکه شي».

یاد وزارت ډاډ ورکړی، چې د استوګنې ځمکو د وېش دغه بهیر د شفافو اصولو له مخې ترسره کېږي او هڅه کېږي چې راستنو شویو کورنیو ته د دایمي مېشتېدو مناسب فرصتونه برابر شي.

د یادونې وړ ده، چې ستنې شوې کورنۍ له طالبانو او نورو مرستندویه بنسټونو په لومړي سر کې د سرپناه غوښتنه لري او بیا د ژوند د دوام لپار مرستو ته سترګې په لاره دي، خو د کډوالو په چارو کې نړۍوال بنسټونه هم په ځلونو ویلي، چې د بودجې د کمښت له امله نه‌شي کولی د ټولو ستنو شویو کډوالو لاسنیوی وکړي.

طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د طالب او غیر طالب د معلومولو لپاره د «امنیتي او تصفیوي چارو مرکزي کمېسیون» جوړ کړ او د دغه کمېسیون په وینا، د طالبانو مشر شاوخوا ۳ کاله مخکې یاد کمېسیون ته دنده وسپارله چې په ټول هېواد کې د طالبانو د ثبت او پېژندنې لړۍ پيل کړي.

طالبان وايي، د دغې چارې له بشپړېدو وروسته د طالبانو د تصفیې یا تصدیق‌پاڼو د کره کتنې بهیر هم ترسره شو او د طالبانو په وینا، د تصفیې فورمې لغوه شوي نه‌دي، بلکې د تصفيې او کره کتنې بهیر پایته رسېدلی او د طالبانو ټول سوابق د یاد کمېسیون په ډيټابېس کې ثبت شوي دي.

سرچینې: طالبانو خپلو جنګیالیو ته د تصفیې فورمې د ور کولو لړۍ بنده کړې | افغانستان انټرنشنل پښتو

د طالبانو د امنيتي او تصفيوي چارو مرکزي کمېسیون د تېرې چهارشنبې په ورځ (د غويي ۱۶مه) د یوه مکتوب په خپرولو سره ویلي، له یادې نېټې وروسته د طالبانو تصدیق‌پاڼې د اعتبار وړ نه‌دي او همداراز د تقرر او نورو امتیازاتو لپاره د سند په توګه نه‌شي کارېدلی.

په مکتوب کې راغلي: «ټولو محترمو وزارتونو مستقلو ریاستونو او ادارو ته خبر ورکول کېږي چې د دې مکتوب د صدور له نېټې وروسته د مجاهدینو په لاسونو کې موجودې فورمی (تصدیق پاڼې) د اعتبار وړ نه‌دي. همدغه راز د تقرر او نورو امتیازاتو لپاره د سند په توګه نشي کاربدلی».

په مکتوب کې سپارښتنه شوې، که چېرې کوم وزارت یا اداره د یوه شخص د جهادي سابقې په اړه د معلوماتو اړتيا ولري، كولاى شي له امنيتي او تصفيوي كمېسيون څخه د رسمي مكتوب له لارې معلومات ترلاسه کړي.

د یادونې وړ ده، چې د طالبانو امنیتي او تصفیوي کمیسیون د دې ډلې له ناندریزو ادارو ګڼل کیږي او په دې اړه د طالبانو خپلو جنکیالیو هم نیوکې کړي، چې «غیر طالب کسانو ته یې هم د طالبانو د غړیتوب فورمې ورکړې دي».