سپینې ماڼۍ ایلان ماسک او کوک ته بلنه ور کړې چې د ټرمپ د چین د سفر ملګري شي

ټرمپ په سپینه ماڼۍ کې یوې خبري ناستې ته وویل چې ایران لومړی له امریکا سره د یورانیمو د بډاینې په اړه هوکړه کړې وه، خو وروسته یې خپل دریځ بدل کړ او دا موضوع یې د رسمي سند برخه ونه ګرځوله.

ټرمپ خبرداری ورکړ چې که جګړه رامنځته شي، دا به ډېره لنډه جګړه وي.

ټرمپ زیاته کړې چې د ایران له لوري استول شوی وړاندیز څو ورځې وځنډېده، حال دا چې د هغه په وینا دا کار په ډېر لږ وخت کې کېدای شوای.

ټرمپ ویلې چې ایران ژمنه کړې وه چې د اوږدې مودې لپاره به اټومي وسلې جوړې نه کړي، خو د هغه په وینا، اصلي ستونزه دا ده چې هغوی نتیجه نه شي ترلاسه کولای ځکه په ایران کې دننه د اټومي سیاست په اړه د نظر اختلاف شته؛ یو شمېر کسان د خبرو ملاتړي دي خو یو شمیر نور غواړي چې جګړه وغځیږي

هغه په خپلو خبرو کې ویلي چې ایران له کورنیو ستونزو سره مخ دی.

د حزب‌الله او اسراییل ترمنځ شخړې د مارچ له دویمې نېټې بیا پیل شوې او له هغه وخت راهیسې په ځانګړي ډول په جنوبي لبنان کې دوام لري.

د لبنان ولسمشر جوزف عون له امریکايي سفیر سره په لیدنه کې ټینګار کړی چې پر اسراییل باید فشار راوستل شي څو پوځي عملیات او د کورونو ویجاړول ودروي.

ټاکل شوې چې د لبنان او اسراییل د استازو ترمنځ د خبرو درېیم پړاو په واشنګټن کې ترسره شي، چې موخه یې د کړکېچ کمول دي.

خو ټرمپ د ایران دا وړاندیز «په بشپړه توګه د نه منلو وړ» وباله او رد یې کړ.

د راپورونو له مخې، د امریکا وړاندیز دا و چې لومړی جګړه ودرول شي او وروسته د ایران د اټومي پروګرام په ګډون پر نورو ناندریزو موضوعاتو خبرې وشي.

ایراني چارواکو بیا د خپل دریځ دفاع کړې او ویلي یې دي چې د جګړې پای، د امریکا د بندیزونو ختمېدل او د کنګل شویو ایراني شتمنیو ازادول ددوی روا غوښتنې دي.

نوموړي دا څرګندونې د امریکایي ټلویزیوني خپرونې «۶۰دقیقې» سره په یوه مرکه کې کړې دي. هغه وویل: «ممکنه ده؟ هو. تضمین شوی دی؟ نه.»

د هغه دا لومړنۍ تلویزیوني مرکه له یوې امریکایي رسنۍ سره وروسته له هغه کړې چې د ایران پر وړاندې وروستۍ جګړه پیل شوې وه. هغه زیاته کړه چې دغه جګړه که څه هم «سترې لاسته راوړنې» لري، خو لا پای ته نه ده رسېدلې.

د هغه په وینا، د ایران د اټومي پروګرام ځینې برخې لا هم پاتې دي چې باید له منځه یوړل شي، په ځانګړي ډول غني شوي یورانیم، د غني کولو تاسیسات، د بالستیک توغندیو پروګرام او د نیابتي ځواکونو ملاتړ.

نوموړي وویل: «موږ ډېر څه کمزوري کړي، خو ټول نه دي ختم شوي او لا هم کار ته اړتیا ده.»

نتنیاهو ټینګار وکړ چې د ایران د اټومي او پوځي وړتیاوو مهارول د اسراییل لپاره لا هم اساسي هدف پاتې دی، او د هغه په وینا د جګړې پای لا نه دی معلوم.

د راپور له مخې، د برنټ خام تیل، چې د نړۍ د نفتو مهم معیار بلل کېږي، د یکشنبې په ماښام تر درې سلنه ډېر لوړ شوی او د هر بېرل بیه یې له ۱۰۴ډالرو اوښتې ده.

همداراز د امریکا د نفتو معیار «وېسټ ټېکساس انټرمیډیټ» هم تر درې سلنه زیات لوړ شوی او د هر بېرل بیه یې له ۹۸ډالرو لوړه شوې ده.

نیویارک ټایمز لیکلي، چې د تیلود بیو له لوړېدو سره سره، په امریکا کې د پټرولو بیه شاوخوا یو سنټ راکمه شوې او د عادي پټرولو د هر ګیلن اوسطه بیه ۴.۵۲ډالرو ته رسېدلې ده.

د راپور له مخې، د ایران د جګړې له پیل راهیسې په امریکا کې د پټرولو بیې ۵۲سلنه لوړې شوې دي.

ورځپاڼې زیاته کړې چې د پټرولو بیې معمولاً د خامو نفتو له بازار سره هم‌مهاله بدلون نه کوي او زیاتره وخت د نرخونو د لوړېدو یا ټیټېدو اغېز څو ورځې وروسته څرګندېږي.

په ورته وخت کې د ډیزلو اوسطه بیه هم د یکشنبې په ورځ پر ۵.۶۵ډالرو ثابته پاتې شوې، خو د جګړې له پیل راهیسې یې شاوخوا ۵۰سلنه زیاتوالی کړی دی.